अमेरिकी दूतावासका सार्वजनिक मामिला प्रमुख हार्करद्वारा मुस्ताङका सांस्कृतिक सम्पदाको अवलोकन

ड्रागन मिडिया सम्वाददाता

काठमाडौंस्थित अमेरिकी दूतावासका सार्वजनिक मामिला प्रमुख माइक जे हार्करले उपल्लो मुस्ताङमा अमेरिकी सहयोगमा संरक्षण तथा पुनःस्थापना गरिएका विभिन्न बौद्ध तथा सांस्कृतिक सम्पदाको भ्रमण गरेका छन्।

लोमान्थाङस्थित चोडे गुम्बामा अमेरिकी दूतावासको सहयोगमा स्थापना गरिएको ‘मोनचोए एन्टिक म्युजियम’ उद्घाटन कार्यक्रममा सहभागी भएपछि हार्कर लो घेकर अर्थात घार गुम्बा, जोङ गुम्बा र गोन्पा गाङ पुगेका हुन्।

अमेरिकी दूतावासका अनुसार हार्करसहितको टोलीले सम्बन्धित गुम्बाका धार्मिक तथा स्थानीय अगुवासँग भेट गरी संरक्षण तथा पुनःस्थापना कार्यको अवस्थाबारे जानकारी लिएको थियो। भ्रमणपछि टोली जोमसोम फर्किएको बताइएको छ।

अमेरिकी दूतावासले राजदूत सांस्कृतिक संरक्षण कोषअन्तर्गत मुस्ताङका विभिन्न धार्मिक, ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षणमा आर्थिक सहयोग गर्दै आएको छ। उक्त कार्यक्रमअन्तर्गत गुम्बा, ऐतिहासिक संरचना, भित्तेचित्र तथा अन्य सांस्कृतिक सामग्रीको संरक्षण र पुनःस्थापनामा रकम परिचालन गरिएको छ।

लो घेकर गुम्बाको संरक्षण तथा पुनःस्थापनाका लागि अमेरिकी पक्षबाट करिब दुई लाख ८५ हजार अमेरिकी डलर सहयोग उपलब्ध गराइएको थियो। उक्त परियोजनाअन्तर्गत संरचनागत पुनःस्थापना, पुरातात्विक तथा सांस्कृतिक सामग्रीको संरक्षण र भूकम्पीय जोखिम न्यूनीकरणसम्बन्धी काम गरिएको थियो।

यसैगरी जोङ गुम्बाको पुनःस्थापना तथा त्यहाँ रहेका ऐतिहासिक भित्तेचित्र संरक्षणमा पनि अमेरिकी सहयोग परिचालन गरिएको छ। गोन्पा गाङमा संरचनागत सुदृढीकरण तथा परम्परागत वास्तुकलाको संरक्षणसम्बन्धी काममा समेत अमेरिकी सहयोग उपलब्ध गराइएको थियो।

लोमान्थाङस्थित चोडे गुम्बामा स्थापना गरिएको मोनचोए एन्टिक म्युजियममा स्थानीय धार्मिक, ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक सामग्री संरक्षण र प्रदर्शन गर्ने उद्देश्य राखिएको छ। परियोजनासँग सम्बन्धित पक्षहरूले संग्रहालयले स्थानीय सम्पदाको संरक्षणसँगै अध्ययन, पर्यटन तथा नयाँ पुस्तामा सांस्कृतिक ज्ञान हस्तान्तरण गर्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरेका छन्।

अमेरिकी दूतावासले नेपालका विभिन्न स्थानमा सांस्कृतिक सम्पदा संरक्षणसम्बन्धी परियोजनामा दुई दशकभन्दा लामो समयदेखि सहयोग गर्दै आएको छ। यसअन्तर्गत पुरातात्विक स्थल, धार्मिक सम्पदा, ऐतिहासिक संरचना, परम्परागत कला तथा सांस्कृतिक सामग्रीको संरक्षणका परियोजना सञ्चालन भएका छन्।

लो घेकर गुम्बा पछिल्लो समय नेपालको एक रुपैयाँको सिक्काको प्रस्तावित डिजाइनका कारण पनि चर्चामा आएको थियो। उक्त गुम्बाको आकृति सिक्कामा राख्ने प्रस्ताव सार्वजनिक भएपछि डिजाइनसम्बन्धी विवाद उत्पन्न भएको थियो र पछि प्रस्ताव पुनरावलोकन गरिएको विवरण सार्वजनिक भएको थियो।

हार्कर यसअघि पनि लो घेकर गुम्बाको पुनःस्थापना सम्पन्न भएपछि त्यहाँ पुगेका थिए। तत्कालीन अमेरिकी राजदूत डीन आर थम्पसनले पनि उक्त गुम्बाको भ्रमण गरेका थिए।

अमेरिकी दूतावासले हालको भ्रमणलाई सांस्कृतिक सम्पदा संरक्षणमा भएको सहयोगको अवलोकन, स्थानीय समुदायसँगको संवाद तथा संरक्षण परियोजनाको प्रगतिको समीक्षा गर्ने कार्यक्रमका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ। हालसम्म सार्वजनिक विवरणमा यो भ्रमणलाई सांस्कृतिक संरक्षणबाहेक अन्य कुनै उद्देश्यसँग जोडिएको छैन।