मेत्सामोर परमाणु केन्द्रमाथिको सुरक्षा आरोप रुसद्वारा अस्वीकार, २०३६ सम्म सञ्चालनको तयारी

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

रुसले आर्मेनियाको मेत्सामोर परमाणु ऊर्जा केन्द्र क्षेत्रीय सुरक्षाका लागि खतरा भएको भन्ने पछिल्ला आरोपलाई आधारहीन र राजनीतिक रूपमा प्रेरित दाबी भन्दै अस्वीकार गरेको छ।

रुसी विदेश मन्त्रालयकी प्रवक्ता मारिया जाखारोभाले अगस्ट २२ मा सञ्चारमाध्यमको प्रश्नको जवाफ दिँदै विदेशी सञ्चारमाध्यममा मेत्सामोर परमाणु केन्द्र पुरानो प्रविधिमा सञ्चालन भइरहेको, समग्र क्षेत्रका लागि जोखिमपूर्ण रहेको र यसलाई बन्द गर्नुपर्ने भन्ने दाबी दोहोरिन थालेको बताइन्।

उनले यस्ता आरोप नयाँ नभएको र समान प्रकृतिको प्रविधि प्रयोग भइरहेका केही युरोपेली परमाणु केन्द्रबारे भने त्यस्तो प्रश्न नउठाइएको बताइन्। जाखारोभाका अनुसार मेत्सामोरको सञ्चालन इकाइलाई उच्च भूकम्पीय गतिविधि हुने क्षेत्रअनुकूल बनाइएको छ र सन् १९८८ को विनाशकारी स्पिताक भूकम्पका बेला केन्द्रका सुरक्षा प्रणालीले सामान्य रूपमा काम गरेको थियो।

भूकम्पपछि बन्द गरिएको केन्द्रको दोस्रो इकाइ आवश्यक मर्मत तथा सुरक्षा सुधारपछि सन् १९९५ मा पुनः सञ्चालनमा ल्याइएको थियो। हाल रुस र आर्मेनियाका विशेषज्ञहरूले यसको सञ्चालन अवधि सन् २०३६ सम्म विस्तार गर्ने उद्देश्यले थप प्राविधिक तथा सुरक्षा सुधारका काम गरिरहेका छन्।

अन्तर्राष्ट्रिय परमाणु ऊर्जा एजेन्सीका विवरणअनुसार पनि आर्मेनियाले दोस्रो इकाइको सञ्चालन अवधि सन् २०३६ सम्म विस्तार गर्ने प्रक्रिया अघि बढाइरहेको छ। दीर्घकालीन सञ्चालनका लागि सुरक्षा प्रणाली, उपकरण, संरचना तथा आपत्कालीन प्रणालीको अवस्था परीक्षण र सुधारका कार्यक्रम सञ्चालन भइरहेका छन्।

जाखारोभाले अन्तर्राष्ट्रिय परमाणु ऊर्जा एजेन्सीका महानिर्देशक राफाएल मारियानो ग्रोसीले सन् २०२२ मा आर्मेनिया भ्रमणका क्रममा केन्द्रको परमाणु तथा भौतिक सुरक्षा सुधारका लागि गरिएका प्रयासको सकारात्मक मूल्याङ्कन गरेको पनि उल्लेख गरिन्।

मेत्सामोर परमाणु केन्द्र आर्मेनियाको ऊर्जा प्रणालीको महत्वपूर्ण आधार हो। रुसी विदेश मन्त्रालयका अनुसार यसले देशको करिब ३० प्रतिशत विद्युत उत्पादनमा योगदान दिइरहेको छ। केन्द्रबाट प्राप्त स्थिर र तुलनात्मक रूपमा सस्तो विद्युतले आर्मेनियाको औद्योगिक विकास र ऊर्जा सुरक्षामा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको मस्कोको भनाइ छ।

जाखारोभाले शान्तिपूर्ण परमाणु ऊर्जा राष्ट्रिय सार्वभौमिकता र ऊर्जा सुरक्षाको महत्वपूर्ण आधार भएको बताउँदै आफ्नै परमाणु केन्द्र बन्द गर्दा आर्मेनिया बाह्य ऊर्जा आपूर्तिमाथि थप निर्भर हुन सक्ने चेतावनी दिइन्।

उनले रुस र आर्मेनियाबीचको परमाणु ऊर्जा सहकार्यविरुद्ध भइरहेको आलोचनालाई दुई देशबीचको सहकार्य कमजोर पार्ने प्रयासका रूपमा व्याख्या गरिन्। साथै, उनले केही अन्तर्राष्ट्रिय पक्षले रुसी परियोजनाको विकल्पमा पश्चिमी प्रविधि र परियोजना प्रवर्द्धन गर्न खोजेको आरोप लगाइन्।

मेत्सामोर केन्द्रको दीर्घकालीन सञ्चालनका विषयमा भने अन्तिम निर्णय सुरक्षा परीक्षण तथा नियामक मूल्याङ्कनमा निर्भर रहनेछ। आर्मेनियाले विद्यमान केन्द्रको सञ्चालन अवधि विस्तारसँगै भविष्यमा नयाँ परमाणु ऊर्जा इकाइ निर्माण गर्ने योजनासमेत आफ्नो दीर्घकालीन ऊर्जा रणनीतिमा राखेको छ।