चीनको ह्युमनोइड रोबोट उद्योग प्रयोगशालाबाट बजारतर्फ, यूनिट्रीको शेयर सूचीकरणदेखि विश्व रोबोट खेलकुदसम्म तीव्र छलाङ

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

चीनको ह्युमनोइड रोबोट उद्योगले पछिल्लो एक सातामा प्रविधि प्रदर्शन, पूँजी बजार र वास्तविक व्यावसायिक प्रयोग तीनै क्षेत्रमा महत्वपूर्ण उपलब्धि हासिल गरेको छ। बेइजिङमा आयोजित विश्व रोबोट सम्मेलन, दोस्रो विश्व ह्युमनोइड रोबोट गेम्स तथा यूनिट्री रोबोटिक्सको शेयर बजार प्रवेशले उद्योग प्रयोगशालामा सीमित प्रदर्शनबाट ठूलो परिमाणको उत्पादन र व्यावसायिक मूल्य परीक्षणतर्फ प्रवेश गरिरहेको संकेत गरेका छन्।

अगस्ट १९ मा बेइजिङमा शुरु भएको सन् २०२६ को विश्व रोबोट सम्मेलनमा २६ देशका ३७३ कम्पनी सहभागी भएका छन्। सम्मेलनमा तीन हजारभन्दा बढी रोबोटिक उत्पादन प्रदर्शन गरिएका छन् र ३११ नयाँ उत्पादन पहिलोपटक सार्वजनिक गरिएको छ।

सोही दिन चीनको प्रमुख ह्युमनोइड तथा चौपाया रोबोट निर्माता यूनिट्री रोबोटिक्स सांघाई स्टक एक्सचेन्जको स्टार मार्केटमा सूचीबद्ध भयो। प्रतिशेयर १५०.८ युआनको प्रारम्भिक सार्वजनिक निष्कासन मूल्य रहेको कम्पनीको शेयर कारोबार शुरु हुँदा १ हजार १०० युआन पुगेको थियो, जुन आइपीओ मूल्यभन्दा ६२९ प्रतिशत बढी हो। दिनको अन्त्यमा शेयर ८४५ युआनमा बन्द भए पनि त्यसले पहिलो दिनमै ४६० प्रतिशत वृद्धि कायम राखेको थियो।

चीनको ए शेयर बजारमा सूचीबद्ध हुने पहिलो प्रमुख ह्युमनोइड रोबोट निर्मातामध्ये यूनिट्रीको प्रवेशलाई उद्योगका लागि महत्वपूर्ण मोडका रूपमा हेरिएको छ। अब लगानीकर्ताले केवल भविष्यको प्रविधिगत सम्भावनालाई होइन, कम्पनीहरूको आम्दानी, नाफा, वास्तविक ग्राहक र व्यावसायिक प्रयोगको क्षमतालाई समेत परीक्षण गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

सन् २०१६ मा स्थापना भएको यूनिट्रीले सन् २०२५ मा ५ हजार ५०० भन्दा बढी ह्युमनोइड रोबोट आपूर्ति गरेको थियो। कम्पनीको आम्दानी सो वर्ष करिब १.७ अर्ब युआन पुगेको थियो। सन् २०२६ को पहिलो छ महिनामा मात्रै आम्दानी करिब १.१५ अर्ब युआन पुगेको र अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा ४८.५४ प्रतिशत वृद्धि भएको कम्पनीसम्बन्धी सार्वजनिक विवरणमा उल्लेख छ।

यूनिट्रीले मोटर, रिड्युसर, कन्ट्रोलर तथा संवेदन प्रणालीलगायत महत्वपूर्ण कम्पोनेन्ट र गति नियन्त्रण प्रविधि आफैँ विकास गर्दै आएको छ। कम्पनीका संस्थापक वाङ सिङसिङले ह्युमनोइड रोबोट उद्योग अझै प्रारम्भिक चरणमा रहेको र दीर्घकालीन अनुसन्धान तथा लगानी आवश्यक रहेको बताएका छन्।

यसैबीच अगस्ट २२ देखि बेइजिङको राष्ट्रिय स्पिड स्केटिङ ओभल ‘आइस रिबन’मा शुरु भएको दोस्रो विश्व ह्युमनोइड रोबोट गेम्सले चीनको रोबोट प्रविधिको अर्को पक्ष प्रदर्शन गरेको छ। प्रतियोगितामा १६ देशका ६६६ टोलीका २ हजार ५६ रोबोट सहभागी भएका छन्। कुल ५१ प्रतिस्पर्धामा दौड, जम्प, फुटबल, टेबलटेनिस, अन्य खेलकुदसँगै वास्तविक कामसँग सम्बन्धित परीक्षणसमेत समावेश छन्।

प्रतियोगिताको १०० मिटर प्रारम्भिक दौडमा बेइजिङ ह्युमनोइड रोबोट इनोभेसन सेन्टरसँग सम्बन्धित तियानकुङ अल्ट्राले ९.३९ सेकेन्डको समय निकालेको थियो। यो मानिसतर्फ उसैन बोल्टले सन् २००९ मा कायम गरेको ९.५८ सेकेन्डको विश्व कीर्तिमानभन्दा तीव्र हो। यद्यपि रोबोट र मानव खेलकुदको संरचना तथा प्रतिस्पर्धा नियम फरक भएकाले यसलाई मानव एथलेटिक्सको औपचारिक विश्व कीर्तिमान प्रतिस्थापनका रूपमा लिन मिल्दैन।

प्रतियोगितामा एउटा ह्युमनोइड रोबोटले स्थिर अवस्थाबाट २.८८ मिटर उचाइसम्म जम्प प्रदर्शन गरेको विवरण पनि सार्वजनिक भएको छ। यस्ता उपलब्धिले रोबोटका संयुक्त मोटर, सन्तुलन, नियन्त्रण प्रणाली, गति योजना तथा वास्तविक समयमा गरिने कम्प्युटिङ क्षमतामा तीव्र प्रगति भइरहेको देखाएका छन्।

तर खेलकुद प्रदर्शनलाई मात्रै उद्योगको सफलता मानिएको छैन। यस वर्षको विश्व रोबोट सम्मेलनमा वास्तविक काम गर्न सक्ने रोबोटलाई विशेष प्राथमिकता दिइएको छ। कपडा मिलाउने, सामान उठाउने, औषधि छनोट गर्ने, गोदाम व्यवस्थापन, खुद्रा बिक्री र औद्योगिक उत्पादनजस्ता काममा रोबोट प्रदर्शन गरिएको छ।

बेइजिङस्थित गालबोटले विकास गरेका ह्युमनोइड रोबोट औषधि पसलमा सामान पहिचान गर्ने, औषधि निकाल्ने, प्याक गर्ने र ग्राहक वा कुरियरलाई हस्तान्तरण गर्नेजस्ता काममा प्रयोग हुँदै आएका छन्। कम्पनीले औषधि खुद्रा व्यापार र स्वचालित पसलमा आफ्नो रोबोट प्रयोग विस्तार गरिरहेको छ।

यही परिवर्तनलाई उद्योगको निर्णायक परीक्षा मानिएको छ। मनोरञ्जनात्मक प्रदर्शनमा उत्कृष्ट देखिने रोबोटले कारखाना, गोदाम, अस्पताल, पसल तथा घरजस्ता अनिश्चित वातावरणमा लगातार, सुरक्षित र आर्थिक रूपमा मानिसको काम गर्न सक्छ कि सक्दैन भन्ने प्रश्न अब केन्द्रमा आएको छ।

चीनले ‘एम्बोडिड इन्टेलिजेन्स’ अर्थात भौतिक शरीरमार्फत वातावरण बुझ्ने, निर्णय गर्ने र काम गर्ने कृत्रिम बुद्धिमत्तालाई रणनीतिक प्रविधिका रूपमा अघि बढाएको छ। सरकारी नीति, अनुसन्धान संस्था, स्थानीय सरकार, निजी पूँजी र विशाल उत्पादन आपूर्ति श्रृंखलाको संयोजनले रोबोट उद्योग विस्तारलाई गति दिएको छ।

विश्व बजारमा पनि चिनियाँ कम्पनीको प्रभाव तीव्र रूपमा बढेको छ। एउटा उद्योग तथ्यांकअनुसार सन् २०२६ को पहिलो छ महिनामा विश्वभर करिब १९ हजार १०० ह्युमनोइड रोबोट आपूर्ति हुँदा चिनियाँ निर्माताले ९७ प्रतिशतभन्दा बढी हिस्सा ओगटेका थिए। सो तथ्यांकमा एजिबोटले करिब ८ हजार ४०० र यूनिट्रीले करिब ५ हजार ९०० युनिट आपूर्ति गरेको उल्लेख छ।

यद्यपि चीनमा सार्वजनिक भएका विभिन्न उद्योग अध्ययनमा ह्युमनोइड रोबोटको परिभाषा र गणना विधि फरक भएकाले कुल उत्पादन तथा आपूर्तिसम्बन्धी केही तथ्यांक आपसमा भिन्न छन्। त्यसैले उद्योगको वास्तविक व्यावसायिक आकार मूल्याङ्कन गर्दा केवल उत्पादन संख्याभन्दा वास्तविक ग्राहक, सञ्चालन अवधि, उत्पादकत्व र लागतलाई महत्वपूर्ण मान्नुपर्ने देखिन्छ।

चीनको वर्तमान उपलब्धिको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष यसको पूर्ण आपूर्ति श्रृंखला हो। मोटर, ब्याट्री, रिड्युसर, सेन्सर, क्यामेरा, लिडार, कृत्रिम बुद्धिमत्ता मोडेल र ठूलो परिमाणको उत्पादन क्षमतासम्म देशभित्रै उपलब्ध भएकाले चिनियाँ कम्पनीले लागत घटाउँदै उत्पादन गति बढाउन सक्ने आधार तयार भएको छ।

तर चुनौती अझै ठूलो छ। अहिलेका ह्युमनोइड रोबोट धेरै विशिष्ट काममा प्रभावशाली भए पनि मानिसले सहज रूपमा गर्ने विविध र अप्रत्याशित काम स्वतन्त्र रूपमा पूरा गर्ने सामान्य बुद्धिमत्ता हासिल गरिसकेका छैनन्। उद्योग नेतृत्वले समेत रोबोटिक्सको वास्तविक ‘च्याटजीपीटी मोमेन्ट’ आउन अझै केही वर्ष लाग्न सक्ने स्वीकार गरेका छन्।

त्यसैले यूनिट्रीको शेयर बजार प्रवेश, बेइजिङको विश्व रोबोट सम्मेलन र ह्युमनोइड रोबोट गेम्सलाई अलग अलग घटना मात्र होइन, चीनको रोबोट उद्योगले पार गरिरहेको तीन चरणका रूपमा हेर्न सकिन्छ: पहिलो प्रविधिगत क्षमता प्रमाणित गर्ने, दोस्रो ठूलो परिमाणमा उत्पादन गर्ने र तेस्रो वास्तविक अर्थतन्त्रमा त्यसको व्यावसायिक मूल्य प्रमाणित गर्ने।

अब चीनको ह्युमनोइड रोबोट उद्योगको निर्णायक प्रश्न रोबोट कति छिटो दौडन्छ वा कति अग्लो उफ्रन्छ भन्ने मात्र रहने छैन। कारखाना, सेवा, स्वास्थ्य, खुद्रा व्यापार, गोदाम र घरायसी क्षेत्रमा मानिससँगै कति भरपर्दो, सुरक्षित र आर्थिक रूपमा काम गर्न सक्छ भन्ने प्रश्नले यसको अर्को चरण निर्धारण गर्नेछ।