जीवनभर गीतसँगै हिँडेका सांस्कृतिक सम्पदाका संवाहक जाम्पा छोद्राक
ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष
चीनको सिचुआन प्रान्तस्थित कान्जी तिब्बती स्वायत्त प्रिफेक्चरको द्रागो काउन्टीका जाम्पा छोद्राकले आफ्नो जीवनको अधिकांश समय तिब्बती परम्परागत पहाडी लोकगीतको संरक्षण, प्रस्तुति र नयाँ पुस्तामा हस्तान्तरण गर्न समर्पित गरेका छन्।
सन् १९५६ नोभेम्बरमा द्रागोको एक सामान्य पशुपालक परिवारमा जन्मिएका जाम्पा छोद्राक तिब्बती लोकगीतअन्तर्गत पश्चिमी सिचुआनका तिब्बती पहाडी गीतका राष्ट्रियस्तरका अमूर्त सांस्कृतिक सम्पदा प्रतिनिधि संवाहक हुन्।
उनले बाल्यकालदेखि नै आफ्ना मामा रिन्चेन ग्यात्सोबाट परम्परागत पहाडी गीत सिक्न शुरु गरेका थिए। पशु चराउने क्रममा र फुर्सदका समयमा उनी वरपरका अनुभवी ज्येष्ठ लोकगायकसँग पुगेर विभिन्न परम्परागत गीत, गायन शैली र स्वर उतारचढावका विधि सिक्थे।
वर्षौंको निरन्तर अभ्यासपछि उनी द्रागो क्षेत्रका परम्परागत पहाडी लोकगीतका विशिष्ट गायकका रूपमा स्थापित भए। मधुर स्वर, लामो तान, स्वरको विशेष घुमाउरो शैली र स्थानीय सांगीतिक परम्पराको मौलिक अभिव्यक्ति उनको गायनका प्रमुख विशेषता मानिन्छन्।
जाम्पा छोद्राकले लोकगीत गाउने कार्यमा मात्र आफूलाई सीमित राखेनन्। उनले लामो समयदेखि परम्परागत गीतसम्बन्धी सामग्री खोजी, सङ्कलन र व्यवस्थित गर्ने कामसमेत गर्दै आएका छन्। यसमार्फत मौखिक रूपमा पुस्तौंदेखि हस्तान्तरण हुँदै आएको सांगीतिक ज्ञानलाई संरक्षण गर्ने प्रयास गरिएको छ।
उनको योगदानको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष नयाँ पुस्ता तयार गर्नु हो। आफूले सिकेका गीत, गायन प्रविधि र सांस्कृतिक ज्ञान उनले कुनै कञ्जुस्याइँ नगरी विद्यार्थीलाई हस्तान्तरण गर्दै आएका छन्। अहिलेसम्म उनले ५० भन्दा बढी शिष्यलाई प्रशिक्षण दिइसकेका छन्।
द्रागोमा आयोजना हुने बालबालिकाको पहाडी लोकगीत प्रतियोगितामा समेत उनले पटक पटक निर्णायकको भूमिका निर्वाह गरेका छन्। यस्ता गतिविधिमार्फत बालबालिका र युवालाई परम्परागत गायनतर्फ आकर्षित गर्दै स्थानीय सांस्कृतिक सम्पदाको निरन्तरताका लागि नयाँ पुस्ता तयार गर्न उनले महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेका छन्।
जाम्पा छोद्राकको जीवनले अमूर्त सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षण केवल अभिलेखमा सुरक्षित राखेर मात्र सम्भव नहुने देखाउँछ। गीत गाउने, सिकाउने र पुस्ताबाट पुस्तामा हस्तान्तरण गर्ने जीवित अभ्यासकै माध्यमबाट परम्परागत संस्कृति निरन्तर रहन्छ। उनका लागि पहाडी लोकगीत केवल संगीत होइन, आफ्नो भूमि, समुदाय र पुस्तौंको स्मृति बोकेको जीवनपद्धतिको अभिन्न हिस्सा हो।
