उच्चभूमिको औषधीय बीउ जोगाउँदै तिब्बती चिकित्सा परम्परा संरक्षण
ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष
चीनको छिङ्हाइ प्रान्तस्थित हाइनान तिब्बती स्वायत्त प्रिफेक्चरको सिङ्हाइ काउन्टी तिब्बती अस्पतालले उच्चभूमिमा पाइने तिब्बती औषधीय वनस्पतिको आनुवंशिक स्रोत संरक्षण गर्दै परम्परागत तिब्बती चिकित्सा ज्ञानलाई नयाँ पुस्तासम्म हस्तान्तरण गर्ने कामलाई तीव्र बनाएको छ।
अगस्ट २० को अपराह्न सन् २०२६ को ‘समग्र हरित रूपान्तरण, सुन्दर चीनको संयुक्त निर्माण’ विषयक सञ्चार भ्रमण टोलीले सिङ्हाइ काउन्टी तिब्बती अस्पताल पुगेर त्यहाँ निर्माण गरिएको औषधीय वनस्पति बीउ जर्मप्लाज्म भण्डार, त्यसको संरक्षण प्रणाली तथा उच्चभूमिको जैविक विविधता जोगाउन त्यसले पुर्याइरहेको योगदानबारे जानकारी लिएको थियो।
तिब्बती औषधिमा प्रयोग हुने उच्चभूमिका वनस्पति स्रोतको संरक्षण, तिब्बती चिकित्सा संस्कृतिको निरन्तरता र पहेँलो नदीको उद्गम क्षेत्रको जैविक विविधता जोगाउने उद्देश्यले अस्पतालले स्थानीय उच्च पठारी भौगोलिक अवस्थाको उपयोग गर्दै औषधीय बीउको व्यवस्थित जर्मप्लाज्म बैंक निर्माण गरेको हो।
जलवायु परिवर्तन र औषधीय वनस्पतिको अत्यधिक जङ्गली सङ्कलनका कारण परम्परागत तिब्बती औषधिमा प्रयोग हुने केही वनस्पति दुर्लभ बन्दै गएको पृष्ठभूमिमा अस्पतालले विशेष टोली गठन गरी उच्चभूमिका विभिन्न क्षेत्रमा व्यापक सर्वेक्षण गरेको छ। टोलीले स्थानीय औषधीय वनस्पतिको वितरण, प्रजाति, वृद्धि वातावरण र उपयोगसम्बन्धी आधारभूत तथ्य सङ्कलन गर्दै संरक्षणका लागि वैज्ञानिक अभिलेख तयार गरेको छ।
अस्पतालले तापक्रम नियन्त्रण तथा डिजिटल सूचना व्यवस्थापनसहितको मानकीकृत बीउ भण्डार स्थापना गरेको छ। त्यहाँ तिब्बती औषधिमा प्रयोग हुने सयौं प्रकारका औषधीय वनस्पतिका लाखौं बीउ संरक्षण गरिएको छ। यसले सिङ्हाइ क्षेत्रमा औषधीय वनस्पतिको आनुवंशिक स्रोतलाई व्यवस्थित रूपमा संरक्षण गर्ने संरचनागत अभाव पूरा गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ।
बीउ सुरक्षित राख्नु मात्र अस्पतालको उद्देश्य छैन। दुर्लभ वनस्पतिमाथि जङ्गली सङ्कलनको दबाब कम गर्न कृत्रिम प्रजनन, उत्कृष्ट बीउ विकास, परीक्षण खेती तथा प्राकृतिक बासस्थानमै पुनःस्थापना र संरक्षणका कार्यक्रमसमेत सञ्चालन गरिएका छन्। यसबाट औषधीय वनस्पतिको दीर्घकालीन उपलब्धता सुनिश्चित गर्नुका साथै उच्चभूमिको नाजुक पर्यावरणीय प्रणाली पुनःस्थापनामा सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
अस्पतालले परम्परागत तिब्बती औषधि निर्माण प्रक्रियालाई सुधार गर्दै आफ्नै औषधि प्रशोधन क्षमता पनि विस्तार गरिरहेको छ। औषधीय कच्चा पदार्थको संरक्षणदेखि उत्पादन र प्रयोगसम्मको प्रणाली जोडेर तिब्बती चिकित्सा सेवाको गुणस्तर तथा दिगोपन बढाउने प्रयास भइरहेको छ।
सिङ्हाइ काउन्टी तिब्बती अस्पतालले आगामी दिनमा जर्मप्लाज्म भण्डारको वैज्ञानिक व्यवस्थापन अझ सुदृढ बनाउने, उत्कृष्ट औषधीय प्रजातिको प्रजनन र खेती विस्तार गर्ने तथा पर्यावरण संरक्षण, परम्परागत चिकित्सा ज्ञानको हस्तान्तरण र स्थानीय जनजीवनसँग जोडिएको औषधि उद्योगलाई समन्वित रूपमा विकास गर्ने योजना अघि सारेको छ।
उच्चभूमिका प्रत्येक औषधीय बीउको संरक्षण तिब्बती चिकित्सा परम्पराको निरन्तरता मात्र नभई पहेँलो नदीको उद्गम क्षेत्रको जैविक विविधता जोगाउने दीर्घकालीन प्रयाससँग पनि जोडिएको छ।
