तातो पेय राख्दा कागजी कपबाट लाखौँ माइक्रोप्लास्टिक कण निस्कन सक्ने अध्ययन

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

कफी, चिया तथा अन्य तातो पेयका लागि प्रयोग गरिने एकपटक प्रयोग हुने कागजी कपबाट तातो तरल पदार्थको सम्पर्कमा आउँदा लाखौँ सूक्ष्म प्लास्टिक कण निस्कन सक्ने नयाँ अध्ययनले देखाएको छ।

अस्ट्रेलियाको युनिभर्सिटी अफ क्विन्सल्यान्डका अनुसन्धानकर्ताहरूले भित्री भागमा पोलिइथिलिन अर्थात पीई तथा पोलिल्याक्टिक एसिड अर्थात पीएलएको तह लगाइएका एकपटक प्रयोग हुने कागजी कपको परीक्षण गरेका थिए। पीएलए जैविक रूपमा विघटन हुन सक्ने प्लास्टिकका रूपमा प्रयोग गरिन्छ।

अनुसन्धानका अनुसार पीएलएको तह भएको कपबाट निस्किएको कुल प्लास्टिक कणको द्रव्यमान पीईको तह भएको कपको तुलनामा करिब १२ गुणा बढी पाइएको थियो। अध्ययन ACS Food Science & Technology जर्नलमा प्रकाशित भएको हो।

युनिभर्सिटी अफ क्विन्सल्यान्डका अनुसन्धानकर्ता एल्भिस ओकोफोका अनुसार कप मुख्य रूपमा कागजबाट बनेको भए पनि त्यसलाई प्लास्टिकरहित मान्न मिल्दैन। अधिकांश कागजी कपको भित्री भागमा पानी नछिर्न र कपको संरचना मजबुत राख्न अत्यन्त पातलो प्लास्टिक तह लगाइएको हुन्छ।

अध्ययनले पीएलए तह भएका कपबाट प्रतिमिलिलिटर करिब ४३ लाख न्यानोप्लास्टिक कण निस्किएको देखाएको छ। पीई तह भएका कपमा प्रतिमिलिलिटर करिब २७ लाख न्यानोप्लास्टिक कण मापन गरिएको थियो। यी कण मानव कपालको मोटाइभन्दा करिब एक हजार गुणा साना हुन सक्छन्।

अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार तातो तरल पदार्थसँग सम्पर्क भएपछि कपको भित्री प्लास्टिक तहबाट अत्यन्त साना कण छुट्टिएर पेय पदार्थमा मिसिन सक्छन्। यसले खाद्य भण्डारण, प्याकेजिङ तथा तयारीमा प्रयोग हुने प्लास्टिक सामग्री मानिसले अनजानमा प्लास्टिक कण सेवन गर्ने महत्वपूर्ण श्रोत हुन सक्ने देखाएको छ।

तर अनुसन्धानकर्ताहरूले यस अध्ययनको नतिजालाई कागजी कपको प्रयोग तत्काल बन्द गर्नुपर्ने निष्कर्षका रूपमा नलिन आग्रह गरेका छन्। पीएलए आफैँ स्वास्थ्यका लागि असुरक्षित रहेको प्रमाण पनि यस अध्ययनले दिएको छैन।

मानव शरीरमा माइक्रोप्लास्टिक तथा न्यानोप्लास्टिकको दीर्घकालीन प्रभावबारे वैज्ञानिक अनुसन्धान अझै जारी छ। यस्ता कण शरीरमा प्रवेश गरेपछि कहाँ जम्मा हुन्छन्, कति समय रहन्छन् र दीर्घकालमा स्वास्थ्यमा कस्तो प्रभाव पर्न सक्छ भन्ने विषयमा पर्याप्त निर्णायक प्रमाण उपलब्ध भइसकेको छैन।

अध्ययनले विशेषगरी ‘जैविक रूपमा विघटन हुने’ भनेर प्रचार गरिएका प्लास्टिक सामग्रीले पनि प्रयोगका क्रममा सूक्ष्म कण उत्सर्जन गर्न सक्ने देखाएको छ। त्यसैले कुनै सामग्री वातावरणमैत्री वा जैविक रूपमा विघटनशील हुनु र मानव सम्पर्कका क्रममा पूर्ण रूपमा कणरहित हुनु एउटै कुरा नभएको अनुसन्धानले संकेत गरेको छ।

अनुसन्धानकर्ताहरूले खाद्य सम्पर्कमा आउने सामग्रीका लागि नियामक निकायले सूक्ष्म प्लास्टिक उत्सर्जनसम्बन्धी सुरक्षा मापदण्ड वा चेतावनी प्रणालीबारे विचार गर्नुपर्ने बताएका छन्। उत्पादकहरूले तातो तरल पदार्थको सम्पर्कमा आउँदा कम प्लास्टिक कण उत्सर्जन गर्ने नयाँ प्रकारका कपको भित्री तह विकास गर्न सक्ने उनीहरूको सुझाव छ।

विश्वभर दैनिक ठूलो संख्यामा कफी, चिया तथा अन्य तातो पेय कागजी कपमा बिक्री हुने भएकाले यस अध्ययनले खाद्य प्याकेजिङ सामग्रीको वास्तविक संरचना र सम्भावित मानव सम्पर्कबारे थप अनुसन्धान आवश्यक रहेको देखाएको छ।