लाभरोभको सन्देश: विश्व व्यवस्था दीर्घ रूपान्तरणमा, पश्चिमसँगको सम्बन्ध अब पूर्ववत नहुने

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

रुसका विदेशमन्त्री सेर्गेई लाभरोभले विश्व व्यवस्था गहिरो र दीर्घकालीन रूपान्तरणबाट गुज्रिरहेको बताएका छन्। आरबीसी टेलिभिजनलाई शुक्रबार दिएको अन्तर्वार्तामा उनले अहिले भइरहेको परिवर्तन केही वर्षमा समाप्त हुने प्रकारको नभई सम्भवतः एउटा पूरै युगसम्म फैलिन सक्ने उल्लेख गरे। उनका अनुसार आज जीवित पुस्ताले समेत उदाउँदै गरेको नयाँ अन्तर्राष्ट्रिय व्यवस्थाको अन्तिम स्वरूप नदेख्न सक्छ।

लाभरोभले सोभियत संघ विघटनपछि पश्चिमी मुलुकहरूले रुसलाई आफू नजिक राख्न चाहे पनि समान साझेदारका रूपमा स्वीकार गर्न नचाहेको बताए। रुस जी–८ मा सहभागी हुँदा समेत वास्तविक समानता प्राप्त नभएको उनको भनाइ थियो। पश्चिमसँग समानताका आधारमा सहकार्य सम्भव छैन भन्ने निष्कर्षतर्फ रुस निर्णायक रूपमा पुगेको मोड राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले सन् २००७ मा म्युनिख सुरक्षा सम्मेलनमा दिएको सम्बोधन भएको उनले बताए। सन् २०२२ फेब्रुअरीपछि रुसले महत्वपूर्ण पाठ सिकेको उल्लेख गर्दै लाभरोभले पश्चिमसँग संवादका लागि मस्को तयार रहने तर सम्बन्ध अब पहिलेको अवस्थामा कहिल्यै नफर्कने बताए।

हालै भ्याटिकनका वरिष्ठ कूटनीतिज्ञ र अमेरिकी केन्द्रीय गुप्तचर एजेन्सीका निर्देशकले मस्को भ्रमण गरेको प्रसंगमा लाभरोभले ती भ्रमण वार्ता गर्ने सम्बन्धित पक्षहरूको इच्छाबाट भएको बताए। होली सीका राज्य तथा अन्तर्राष्ट्रिय संगठन सम्बन्ध सचिव आर्कबिशप पल रिचर्ड गालाघरसँगको भेटवार्ता गोप्य नभएको उल्लेख गर्दै उनले त्यसपछि आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा वार्ताका अधिकांश विषय सार्वजनिक गरिएको बताए।

गुप्तचर संस्थाबीचको सम्पर्कबारे उनले विश्वका अन्य देशमा जस्तै रुसमा पनि यस्ता संवादका निश्चित नियम रहेको बताए। यस्ता सम्पर्क प्रायः गोप्य रूपमा सञ्चालन हुनु असामान्य नभएको उनको भनाइ थियो। कूटनीतिक वार्ताको ठूलो हिस्सा पनि सार्वजनिक दृश्यभन्दा बाहिर हुने उल्लेख गर्दै लाभरोभले सम्भावित सम्झौता वा सहमति बिग्रन सक्ने संवेदनशील विषय समयअघि सार्वजनिक नगर्नु कूटनीतिक अभ्यासकै हिस्सा भएको बताए।

युक्रेन युद्धबारे बोल्दै लाभरोभले युक्रेनी पक्षले विद्यालय, बाल केन्द्र, समुद्री तट, यात्रुबाहक बसलगायत गैरसैनिक संरचनामाथि आक्रमण गरिरहेको आरोप लगाए। उनले यस्ता घटनाबारे पश्चिमी मुलुक, संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेस र संयुक्त राष्ट्रसंघीय मानव अधिकार उच्चायुक्त भोल्कर टुर्कले पर्याप्त प्रतिक्रिया नदिएको आरोपसमेत लगाए। यी दाबीहरू लाभरोभले अन्तर्वार्तामा प्रस्तुत गरेको रुसी पक्षको दृष्टिकोण हुन्।

विश्व शक्ति सन्तुलनबारे लाभरोभले चीन, भारत र ब्राजिलजस्ता मुलुक भू–राजनीतिक तथा भू–आर्थिक रूपमा तीव्र गतिमा सशक्त हुँदै गएको बताए। ती देशहरूले विश्व अर्थतन्त्रमा आफ्नो वास्तविक क्षमता र हिस्साअनुसारको स्थान हासिल गरिरहेको उनको भनाइ थियो। अफ्रिकामा समेत आधारभूत परिवर्तन भइरहेको उल्लेख गर्दै उनले कच्चा पदार्थ अफ्रिकाबाट निकाल्ने तर मूल्य अभिवृद्धि युरोपमा गर्ने पुरानो नवऔपनिवेशिक आर्थिक ढाँचाबाट अफ्रिकी मुलुकहरू क्रमशः बाहिर निस्किरहेको बताए।

लाभरोभको अन्तर्वार्ताले रुसको वर्तमान विदेश नीति दृष्टिकोणका तीन प्रमुख आधार पुनः स्पष्ट गरेको छ: पश्चिमसँग समानताबिनाको पुरानो सम्बन्धमा नफर्कने अडान, चीन, भारत, ब्राजिल तथा अफ्रिकासहित गैरपश्चिमी शक्तिको उदयलाई दीर्घकालीन संरचनात्मक परिवर्तनका रूपमा हेर्ने दृष्टि, र बहुध्रुवीय विश्व व्यवस्थालाई अस्थायी राजनीतिक प्रवृत्ति होइन, युगान्तकारी अन्तर्राष्ट्रिय पुनर्संरचनाका रूपमा बुझ्ने रुसी निष्कर्ष।