तिब्बतमा थुनिएर बनेको ताल फुट्यो, भोटेकोशी र त्रिशूली तटीय क्षेत्रमा उच्च सतर्कता

ड्रागन मिडिया सम्वाददाता

चीनको तिब्बत स्वायत्त क्षेत्रमा बुधबारको हिमपहिरो र गेग्रानका कारण नदी थुनिएर बनेको ठूलो अस्थायी ताल शुक्रबार फुटेको सूचना नेपालतर्फ आएको छ। चिनियाँ पक्षबाट ताल फुटेको जानकारी प्राप्त भएपछि नेपाल प्रहरी, जिल्ला प्रशासन कार्यालय रसुवा र राष्ट्रिय विपद जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले भोटेकोशी तथा त्रिशूली नदीका तटीय क्षेत्रका नागरिक र उद्धारमा खटिएका सुरक्षाकर्मीलाई उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेका छन्।

नेपाल प्रहरीले शुक्रबार जारी गरेको सूचनाअनुसार तिब्बततर्फ पानी थुनिएर बनेको अस्थायी ताल फुटेको जानकारी प्राप्त भएको हो। प्रहरीले प्रभावित क्षेत्र आसपास तथा नदी तटीय क्षेत्रमा रहेका नागरिक, सुरक्षाकर्मी र उद्धार तथा राहतमा खटिएका सबैलाई सम्भावित जोखिमबाट जोगिन सुरक्षित स्थानमा रहन आग्रह गरेको छ। रसुवाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी नरेन्द्र परियारले पनि चिनियाँ पक्षबाट ताल फुटेको सूचना प्राप्त भएको र त्यसपछि सम्बन्धित निकायबीच समन्वय गर्दै तटीय क्षेत्रमा सतर्कता सूचना प्रवाह गरिएको बताएका छन्।

बुधबारको विनाशकारी घटनापछि चीनको छोचेन खोला र पुरेपू त्साङ्पो नदीको संगम क्षेत्रनजिक हिमपहिरो, चट्टान र गेग्रान थुप्रिएर ठूलो प्राकृतिक अवरोधयुक्त ताल बनेको थियो। चिनियाँ जलस्रोत निकायले बिहीबार बिहानसम्म उक्त तालमा करिब २० लाख घनमिटर पानी जम्मा भइसकेको र थप पानी संकलन भइरहेको जनाएको थियो। सम्भावित आकस्मिक बहावको जोखिम बढेपछि चिनियाँ पक्षले प्रभावित क्षेत्रमा जारी उद्धार कार्यसमेत अस्थायी रूपमा रोकेर केही टोलीलाई सुरक्षित दूरीमा पछाडि हटाएको थियो।

तिब्बतको हिमाली क्षेत्रबाट बग्ने छोचेन र पुरेपू त्साङ्पो प्रणाली नेपालतर्फ प्रवेश गरेपछि भोटेकोशी नदी प्रणालीसँग जोडिन्छ। त्यसैले माथिल्लो क्षेत्रमा बनेको प्राकृतिक बाँध फुट्दा त्यसको प्रभाव छोटो समयमै नेपालको तल्लो तटीय क्षेत्रमा पुग्न सक्ने जोखिम रहन्छ। राष्ट्रिय विपद जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले भोटेकोशीमा लेदोसहितको पानीको बहाव केही बढेको सूचना प्राप्त भएको जनाउँदै नदी किनार, उद्धार क्षेत्र र जोखिमयुक्त स्थानमा रहेका सबैलाई उच्च सतर्कता अपनाउन भनेको छ।

बुधबार आएको विनाशकारी बाढीले रसुवा हुँदै नुवाकोट, धादिङ र तल्लो त्रिशूली तथा नारायणी नदी प्रणालीसम्म ठूलो मानवीय तथा भौतिक क्षति पुर्‍याएको छ। सडक, पुल, सीमा पूर्वाधार, जलविद्युत आयोजना, बस्ती तथा सरकारी संरचनामा व्यापक क्षति पुगेको छ भने ठूलो संख्यामा नेपाली तथा विदेशी नागरिक अझै सम्पर्कविहीन छन्। बिहीबार सार्वजनिक सरकारी स्थिति प्रतिवेदनमा ३८९ जनाको शव फेला परेको र ९७७ जना सम्पर्कविहीन रहेको उल्लेख गरिएको थियो। खोजी, उद्धार र तथ्य प्रमाणीकरण जारी रहेकाले क्षतिको विवरण निरन्तर अद्यावधिक भइरहेको छ।

नयाँ ताल फुटेको सूचना आएपछि जारी खोजी तथा उद्धार कार्यमा थप जोखिम उत्पन्न भएको छ। सम्बन्धित निकायले विशेषगरी भोटेकोशी र त्रिशूली नदीको तटीय क्षेत्र नजिक नजान, नदीको बहाव हेर्न किनारमा नझर्न तथा स्थानीय प्रशासन र सुरक्षा निकायबाट जारी हुने आधिकारिक सूचनालाई पालना गर्न आग्रह गरेका छन्।