चीन किर्गिस्तान सहकार्य ‘स्वर्णिम काल’मा प्रवेश गरेको सी चिनफिङको भनाइ
ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष
चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङले चीन र किर्गिस्तानबीचको सहकार्य तीव्र विकासको ‘स्वर्णिम काल’मा प्रवेश गरेको बताएका छन्।
साङ्घाई सहयोग संगठन (एससिओ) को सन् २०२६ शिखर सम्मेलनमा सहभागी हुन तथा किर्गिस्तानको राजकीय भ्रमणका लागि आइतबार बिश्केक पुगेका राष्ट्रपति सीले दुई देशबीचको सम्बन्ध नयाँ युगको व्यापक रणनीतिक साझेदारीको उच्च स्तरमा पुगेको बताएका हुन्।
सी र उनकी पत्नी पङ लियुआनलाई बिश्केकस्थित मानस अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा किर्गिस्तानका राष्ट्रपति सादिर जापारोभ र उनकी पत्नीले स्वागत गरेका थिए। स्वागत समारोहमा किर्गिज परम्परागत संस्कृति, संगीत, घोडचढी, शिकारी चरा तथा स्थानीय सांस्कृतिक झाँकी प्रस्तुत गरिएको थियो।
बिश्केक पुगेपछि जारी लिखित सम्बोधनमा सीले चीन र किर्गिस्तानबीच लामो समयदेखिको परम्परागत मित्रता रहेको उल्लेख गर्दै तियानशान पर्वतले दुई देशका जनताबीच हजारौँ वर्षदेखिको आदानप्रदानको इतिहास साक्षी बनेको बताएका छन्।
दुई देशबीच कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापना भएको ३४ वर्षमा अन्तर्राष्ट्रिय परिस्थितिमा भएका अनेक परिवर्तनका बीच पनि सम्बन्ध स्थिर रूपमा विकसित भएको उनको भनाइ छ।
सीले पछिल्ला वर्षमा द्विपक्षीय व्यापार र जनस्तरको आदानप्रदान नयाँ उचाइमा पुगेको तथा चीन किर्गिस्तान उज्बेकिस्तान रेलमार्गलगायत ठूला परियोजनामा उल्लेखनीय प्रगति भएको बताएका छन्।
चीनको वाणिज्य मन्त्रालयका अनुसार सन् २०२६ को पहिलो सात महिनामा चीन किर्गिस्तान व्यापार ११.७ अर्ब अमेरिकी डलर पुगेको छ। चीन लामो समयदेखि किर्गिस्तानको सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक साझेदार रहेको छ।
विद्युतीय सवारीसाधन, लिथियम आयन ब्याट्री, सौर्य ऊर्जासम्बन्धी उत्पादन तथा विद्युतीय र यान्त्रिक उपकरणको चिनियाँ निर्यात तीव्र रूपमा बढिरहेको छ। सेवा व्यापार र सीमापार विद्युतीय वाणिज्यमा पनि सहकार्य विस्तार भइरहेको छ।
किर्गिस्तानमा प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानीको सबैभन्दा ठूलो स्रोत पनि चीन रहेको चिनियाँ वाणिज्य मन्त्रालयले जनाएको छ। जुलाई अन्त्यसम्म किर्गिस्तानका विभिन्न क्षेत्रमा चिनियाँ प्रत्यक्ष लगानी दुई अर्ब अमेरिकी डलर नाघेको छ।
पूर्वाधार, ऊर्जा, खानी, कृषि तथा हरित विकासका क्षेत्रमा चिनियाँ लगानीका परियोजना सञ्चालनमा छन्। तेल प्रशोधन, सौर्य विद्युत उत्पादन, फोहोरबाट ऊर्जा उत्पादन र फोहोर पानी प्रशोधनलगायत परियोजनाले किर्गिस्तानको ऊर्जा आपूर्ति तथा हरित औद्योगिक रूपान्तरणमा सहयोग पुर्याइरहेका छन्।
चीनले किर्गिस्तानमा १० भन्दा बढी सडक परियोजना निर्माण वा पुनर्निर्माण गरिसकेको छ, जसले यात्रु तथा मालसामान ढुवानीको अवस्था सुधार गरेको बताइएको छ।
दुई देशबीचको रणनीतिक सम्पर्क विस्तारका दृष्टिले चीन किर्गिस्तान उज्बेकिस्तान रेलमार्गलाई महत्वपूर्ण परियोजनाका रूपमा हेरिएको छ। चीनको सिन्च्याङस्थित काशगरबाट शुरु भएर किर्गिस्तान हुँदै उज्बेकिस्तान पुग्ने उक्त रेलमार्ग हाल निर्माणाधीन छ।
भूपरिवेष्ठित किर्गिस्तानका लागि यो रेलमार्ग नयाँ अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारिक मार्ग र बजारसम्म पहुँच विस्तार गर्ने महत्वपूर्ण पूर्वाधार बन्न सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।
राष्ट्रपति सीले भ्रमणका क्रममा राष्ट्रपति जापारोभसँग चीन किर्गिस्तान सम्बन्ध, विभिन्न क्षेत्रको द्विपक्षीय सहकार्य तथा साझा चासोका अन्तर्राष्ट्रिय र क्षेत्रीय विषयमा गहन छलफल गर्ने बताएका छन्।
उनले दुई देशबीच साझा भविष्यसहितको समुदाय निर्माणका लागि नयाँ खाका तयार गर्ने उद्देश्य रहेको बताएका छन्।
सीले बिश्केकमा आयोजना हुने एससिओ शिखर सम्मेलनमा संगठनको २५ वर्षे विकास अनुभवको समीक्षा गर्दै भविष्यको सहकार्यबारे सदस्य राष्ट्रसँग छलफल गर्ने बताएका छन्।
चीन र किर्गिस्तानबीचको सहकार्य अब परम्परागत व्यापार, लगानी र पूर्वाधारमा मात्र सीमित नरही हरित विकास, डिजिटल अर्थतन्त्र, कृत्रिम बुद्धिमत्ता, यातायात तथा बन्दोबस्ती र बहुपक्षीय समन्वयसम्म विस्तार हुने अपेक्षा गरिएको छ।
राष्ट्रपति सीको भ्रमण किर्गिस्तानले आफ्नो स्वतन्त्रताको ३५औँ वार्षिकोत्सव मनाइरहेको समयमा भएको छ। किर्गिस्तानले प्रत्येक वर्ष अगस्ट ३१ मा स्वतन्त्रता दिवस मनाउँदै आएको छ।
सी सात वर्षपछि पुनः किर्गिस्तान पुगेका हुन्। उनले यसअघि सन् २०१९ मा किर्गिस्तान भ्रमण गरेका थिए। पछिल्लो भ्रमणलाई दुई देशबीच राजनीतिक विश्वास थप गहिरो बनाउने, आर्थिक सहकार्य विस्तार गर्ने र मध्य एशियामा क्षेत्रीय सम्पर्क सुदृढ गर्ने महत्वपूर्ण अवसरका रूपमा हेरिएको छ।
