बिश्केकमा जयशंकर र वाङ यीबीच भेट, भारत–चीन सम्बन्ध सुधारको कूटनीतिक संवाद जारी

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

भारतका विदेशमन्त्री एस जयशंकर र चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टी केन्द्रीय समितिको राजनीतिक ब्युरो सदस्य तथा विदेशमन्त्री वाङ यीबीच किर्गिस्तानको राजधानी बिश्केकमा भेट भएको छ। शाङ्घाई सहयोग सङ्गठनको २६औँ शिखर सम्मेलनका क्रममा भएको भेटपछि जयशंकरले वाङ यीसँग भेट्न पाउँदा खुसी लागेको उल्लेख गर्दै तस्बिर सार्वजनिक गरेका छन्।

भेटमा के कस्ता विषयमा विस्तृत छलफल भयो भन्नेबारे भारत वा चीनले तत्काल विस्तृत आधिकारिक विवरण सार्वजनिक गरेका छैनन्। त्यसैले यसलाई औपचारिक द्विपक्षीय वार्ताको विस्तृत परिणामका रूपमा भन्दा पछिल्ला महिनामा निरन्तर भइरहेको उच्चस्तरीय भारत–चीन कूटनीतिक सम्पर्कको अर्को कडीका रूपमा हेर्न सकिन्छ।

जयशंकर र वाङ यीबीच यसअघि जुलाई २२ मा फिलिपिन्सको मनिलामा विस्तृत वार्ता भएको थियो। त्यस क्रममा भारतले सीमा क्षेत्रमा शान्ति र स्थिरतालाई सामान्य द्विपक्षीय सम्बन्धको महत्वपूर्ण आधारका रूपमा उठाएको थियो भने बजार पहुँच, व्यापार असन्तुलन र आपूर्ति श्रृंखलाको पूर्वानुमेयतासम्बन्धी विषयसमेत राखेको थियो। चीनले द्विपक्षीय सम्बन्धमा देखिएको सुधारको गति कायम राख्दै संवेदनशील विषयलाई उचित रूपमा व्यवस्थापन गर्नुपर्ने धारणा व्यक्त गरेको थियो।

बिश्केक भेटअघि अगस्ट २५ मा बेइजिङमा भारत–चीन सीमा प्रश्नसम्बन्धी विशेष प्रतिनिधिहरूको २५औँ चरणको वार्ता पनि भएको थियो। वाङ यी र भारतका राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार अजित डोभालबीच भएको उक्त वार्तामा सीमा क्षेत्रमा शान्ति कायम राख्ने, सीमासम्बन्धी विवादको निष्पक्ष, व्यावहारिक र दुवै पक्षलाई स्वीकार्य समाधान खोज्ने तथा संवाद संयन्त्र विस्तार गर्ने विषयमा छलफल भएको थियो।

पछिल्ला दुई वर्षमा भारत–चीन सम्बन्ध क्रमशः सामान्यीकरणतर्फ अघि बढेको छ। प्रत्यक्ष उडान, कैलाश मानसरोवर यात्रा, सीमापार व्यापार तथा संस्थागत सम्पर्क पुनः सञ्चालन गर्ने कदमसँगै दुवै पक्षले राजनीतिक र कूटनीतिक संवादलाई निरन्तरता दिएका छन्। यद्यपि सीमा विवाद, व्यापार असन्तुलन र रणनीतिक अविश्वास अझै पूर्ण रूपमा समाधान भएका छैनन्।

बिश्केकमा जयशंकरले वाङ यीबाहेक रुसका विदेशमन्त्री सेर्गेई लाभरोभ, इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराघची तथा ताजिकिस्तान र उज्बेकिस्तानका विदेशमन्त्रीहरूसँग पनि भेटवार्ता गरेका छन्। एससीओ शिखर सम्मेलनलाई भारतले बहुपक्षीय कूटनीतिसँगै प्रमुख युरेसियाली साझेदारसँग द्विपक्षीय सम्बन्ध अघि बढाउने अवसरका रूपमा प्रयोग गरेको देखिएको छ।

बिश्केकको पछिल्लो भेटबाट कुनै नयाँ ठूलो समझदारी सार्वजनिक नभए पनि जयशंकर र वाङ यीबीच छोटो अन्तरालमै दोहोरिएको प्रत्यक्ष सम्पर्कले नयाँदिल्ली र बेइजिङबीच विवाद व्यवस्थापन गर्दै सम्बन्धलाई क्रमशः स्थिर बनाउने कूटनीतिक प्रक्रिया जारी रहेको संकेत गरेको छ।