‘ने झा २’पछि चिनियाँ एनिमेसनको नयाँ युग : संस्कृति, प्रविधि र घरेलु बजारको शक्ति
ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष
विश्व चलचित्र उद्योगमा लामो समयसम्म एनिमेसनको चर्चा हुँदा हलिउडका डिज्नी, पिक्सार र ड्रीमवर्क्सजस्ता स्टुडियो केन्द्रमा रहने गरेका थिए। तर चीनमा विकसित भइरहेको नयाँ एनिमेसन उद्योगले त्यो परम्परागत शक्ति संरचनालाई चुनौती दिन थालेको छ। ‘ने झा २’ को असाधारण सफलताले चिनियाँ एनिमेसनलाई घरेलु मनोरञ्जनको विधाबाट निकालेर विश्वव्यापी चलचित्र प्रतिस्पर्धाको महत्वपूर्ण क्षेत्रमा पुर्याएको छ।
‘ने झा २’ को सफलता एउटा चलचित्रको व्यापारिक उपलब्धि मात्र होइन। यसले चीनले आफ्नै मिथक, सांस्कृतिक स्मृति र पात्रलाई अत्याधुनिक दृश्य प्रविधिसँग जोडेर विशाल आधुनिक दर्शक बजार निर्माण गर्न सक्ने देखाएको छ।
यस परिवर्तनको केन्द्रमा एउटा महत्वपूर्ण रणनीति छ। चिनियाँ चलचित्र निर्माता विश्व बजारमा पुग्न आफ्ना कथा पश्चिमी शैलीमा बदल्नुभन्दा आफ्नै सांस्कृतिक स्रोतलाई आधुनिक सिनेमाई भाषामा प्रस्तुत गर्न थालेका छन्।
ने झा चीनको परम्परागत मिथकीय पात्र हो। पुस्तौँदेखि कथा, साहित्य, लोकसंस्कृति र दृश्य कलामा उपस्थित रहेको यो पात्र नयाँ पुस्ताका दर्शकका लागि पुनःव्याख्या गरिएको छ। पुरानो कथालाई हुबहु दोहोर्याउनुको सट्टा आधुनिक मनोविज्ञान, विद्रोह, पहिचान, परिवार र आफ्नो भाग्य आफैँ निर्धारण गर्ने संघर्षसँग जोडिएको छ।
यही संयोजन चिनियाँ एनिमेसनको नयाँ शक्तिको आधार बन्दै गएको देखिन्छ।
अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्र बजारमा कुनै संस्कृतिको स्थानीय कथा सफल हुन त्यसलाई पूर्ण रूपमा विश्वव्यापी स्वरूपमा बदल्नुपर्छ भन्ने पुरानो धारणा थियो। तर चीनको अनुभवले स्थानीयपन स्वयं विश्वव्यापी आकर्षणको स्रोत बन्न सक्ने संकेत दिएको छ।
चिनियाँ पौराणिक कथामा देवता, राक्षस, समुद्र, ड्रागन, अमर पात्र, युद्ध, पुनर्जन्म र नैतिक द्वन्द्वका विशाल कथा संसार छन्। यी कथालाई आधुनिक एनिमेसन प्रविधिले प्रस्तुत गर्दा चीनसँग लामो समयसम्म विस्तार गर्न सकिने बौद्धिक सम्पत्तिको ठूलो भण्डार उपलब्ध हुन्छ।
यसको व्यापारिक अर्थ पनि महत्वपूर्ण छ।
सफल एनिमेसन चलचित्र हलको टिकट बिक्रीमा मात्र सीमित रहँदैन। त्यसबाट खेलौना, भिडियो गेम, पुस्तक, पोशाक, डिजिटल सामग्री, थीम पार्क र अन्य सांस्कृतिक उत्पादन विकास गर्न सकिन्छ। यसरी एउटा चलचित्र वर्षौँसम्म चल्ने सांस्कृतिक तथा व्यावसायिक श्रृंखलामा रूपान्तरण हुन सक्छ।
चीनले यही क्षेत्रमा दीर्घकालीन क्षमता निर्माण गरिरहेको छ।
अर्को निर्णायक पक्ष प्रविधि हो। आधुनिक चिनियाँ एनिमेसनमा कम्प्युटर ग्राफिक्स, दृश्य प्रभाव, त्रिआयामिक पात्र निर्माण, डिजिटल प्रकाश, जल तथा अग्नि प्रभाव र जटिल युद्ध दृश्यको स्तर तीव्र रूपमा सुधारिएको छ। ठूलो उत्पादनमा विभिन्न विशेषीकृत स्टुडियो र प्राविधिक समूहबीच सहकार्य गर्ने औद्योगिक संरचना पनि विकसित हुँदै गएको छ।
यसले चिनियाँ चलचित्र उद्योगलाई एउटा नयाँ चरणमा पुर्याएको छ। पहिले चीन विदेशी चलचित्रका लागि दृश्य प्रभाव, एनिमेसन वा प्राविधिक सेवा दिने उत्पादन केन्द्रका रूपमा पनि चिनिन्थ्यो। अहिले त्यही प्राविधिक क्षमता आफ्नै कथाको स्वामित्वमा प्रयोग भइरहेको छ।
कथा र प्रविधिको स्वामित्व एउटै घरेलु उद्योगभित्र रहँदा आर्थिक मूल्यको ठूलो हिस्सा पनि चीनमै रहन्छ।
चिनियाँ एनिमेसनको अर्को शक्ति विशाल घरेलु बजार हो। कुनै चलचित्रले चीनभित्रै ठूलो दर्शक आधार निर्माण गर्न सके विदेशी बजारमा प्रवेश गर्नुअघि नै उत्पादन लागत उठाउने र आफ्नो ब्रान्ड स्थापित गर्ने सम्भावना रहन्छ। यस्तो आधार धेरै साना चलचित्र उद्योगसँग उपलब्ध हुँदैन।
तर ठूलो घरेलु बजार हुनु मात्रै पर्याप्त हुँदैन। दर्शकको अपेक्षा पनि तीव्र रूपमा बदलिएको छ। चिनियाँ युवा दर्शक हलिउड, जापानी एनिमे, कोरियाली सामग्री र विश्वका अन्य डिजिटल मनोरञ्जनसँग परिचित छन्। त्यसैले घरेलु चलचित्रले उनीहरूको ध्यान जित्न कथा र प्रविधि दुवैमा प्रतिस्पर्धा गर्नुपर्छ।
‘ने झा’ श्रृंखलाको उपलब्धिले यही प्रतिस्पर्धा सम्भव रहेको देखाएको छ।
यसको प्रभाव चिनियाँ चलचित्र उद्योगभन्दा बाहिर पनि देखिन सक्छ। विश्व एनिमेसन बजारमा अमेरिकी र जापानी सामग्रीको दीर्घकालीन प्रभावबीच चीनले आफ्नो छुट्टै शैली निर्माण गर्न सफल भयो भने सांस्कृतिक निर्यातको नयाँ शक्ति केन्द्र बन्न सक्छ।
तर चिनियाँ चलचित्र उद्योगका लागि अर्को चुनौती अझै बाँकी छ। घरेलु बजारमा अत्यन्त सफल चलचित्रलाई विश्वका फरक भाषा, संस्कृति र वितरण प्रणाली भएका दर्शकसम्म समान प्रभावका साथ पुर्याउनु सरल छैन।
अन्तर्राष्ट्रिय वितरण, अनुवाद, डबिङ, प्रचार र स्थानीय बजार रणनीतिमा अझै ठूलो लगानी आवश्यक हुन्छ। कथा चीनभित्र परिचित मिथकमा आधारित हुँदा विदेशी दर्शकलाई त्यसको सांस्कृतिक पृष्ठभूमि सहज रूपमा बुझाउने चुनौती पनि रहन्छ।
यही बिन्दुले चिनियाँ एनिमेसनको आगामी चरण निर्धारण गर्नेछ।
यदि चीनले आफ्नो सांस्कृतिक पहिचान कायम राख्दै विश्व दर्शकलाई बुझिने कथात्मक भाषा विकास गर्न सक्यो भने एनिमेसन उसको सबैभन्दा प्रभावकारी सांस्कृतिक निर्यातमध्ये एक बन्न सक्छ।
चीनको उदाउँदो एनिमेसन उद्योगले एउटा महत्वपूर्ण सन्देश दिएको छ। विश्वव्यापी हुन स्थानीय पहिचान त्याग्न आवश्यक छैन। आफ्नै सभ्यताको कथा, आधुनिक प्रविधि र शक्तिशाली घरेलु बजारलाई एकसाथ जोड्न सकियो भने स्थानीय पात्र पनि विश्व चलचित्र बजारको प्रमुख ब्रान्ड बन्न सक्छ।
‘ने झा २’ को वास्तविक महत्व यही हो। यसले एउटा चलचित्रको सफलता मात्र होइन, चीनले आफ्नो कथा आफैँ लेख्ने, आफैँ निर्माण गर्ने र विश्व बजारमा आफैँ प्रस्तुत गर्ने नयाँ चलचित्र औद्योगिक क्षमताको उदय देखाएको छ।
