युक्रेन वार्ताबारे लाभरोभको संकेत : अमेरिकाले ‘मैदानी यथार्थ’ स्वीकार गरिरहेको मस्कोको बुझाइ
ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष
रुसका विदेशमन्त्री सर्गेई लाभरोभले अमेरिकी विशेष दूत स्टिभ विटकफ र जारेड कुशनरको पछिल्लो मस्को भ्रमणपछि युक्रेन संकट समाधानसम्बन्धी संवाद जारी रहेको बताएका छन्। सेप्टेम्बर ८ मा च्यानल वनको ‘द ग्रेट गेम’ कार्यक्रममा एन्ड्र्यु नेपोलिटानोको प्रश्नको जवाफ दिँदै उनले राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग अमेरिकी प्रतिनिधिहरूले गरेको वार्ताका सार्वजनिक भइसकेका विवरणभन्दा बाहिरका विषयमा टिप्पणी नगर्ने रुसी कूटनीतिक परम्परा रहेको स्पष्ट गरे।
लाभरोभले विटकफ र कुशनरले मस्कोमा के प्रस्ताव ल्याए र पछि किभमा के सन्देश लगे भन्ने विषयमा व्यापक अड्कलबाजी भइरहेको बताए। उनका अनुसार अमेरिकी पक्षले आगामी कूटनीतिक कदमबारे अहिलेसम्म सार्वजनिक रूपमा केही स्पष्ट गरेको छैन। फ्रान्सेली पक्षबाट अमेरिकी सहभागितामा भविष्यमा प्रत्यक्ष वार्ता पुनः शुरु हुन सक्ने दाबी सार्वजनिक भएको उल्लेख गर्दै लाभरोभले त्यसलाई पुष्टि गरेनन् र गोप्य कूटनीतिक वार्ताका विवरण सार्वजनिक गर्ने प्रवृत्तिप्रति आलोचना गरे।
रुसी विदेशमन्त्रीका अनुसार हालको संवादको आधार अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पुनः ह्वाइट हाउसमा फर्किएपछि युक्रेनबारे प्रस्तुत गरेको दृष्टिकोणसँग सम्बन्धित छ। लाभरोभले त्यसका दुई प्रमुख पक्ष रहेको बताए। पहिलो, युक्रेनलाई नेटोमा सामेल गर्ने प्रयास त्यागिनुपर्ने अमेरिकी धारणा र दोस्रो, युद्धक्षेत्रमा विकसित भएको वर्तमान यथार्थलाई स्वीकार गर्नुपर्ने दृष्टिकोण हो।
लाभरोभले मस्कोले ‘मैदानी यथार्थ’लाई केवल भूभागको प्रश्नका रूपमा नहेरेको बताए। उनले क्रिमिया, डोनेत्स्क, लुगान्स्क, जापोरिझ्झिया र खेरसनका बासिन्दाको राजनीतिक धारणा र त्यहाँ भएका जनमतसंग्रहलाई त्यसको आधारका रूपमा प्रस्तुत गरे। यद्यपि ती जनमतसंग्रहको वैधता र रुसले कब्जा वा विलय गरेको भूभागको हैसियतलाई युक्रेन तथा धेरै पश्चिमी देशहरूले स्वीकार गरेका छैनन्। लाभरोभको भनाइले यस विषयमा मस्कोको स्थापित राजनीतिक तथा कूटनीतिक दृष्टिकोण प्रतिबिम्बित गर्छ।
उनले सन् २०१४ पछि डोनबासका रुसीभाषी समुदायमाथि युक्रेनी राज्यले दमन गरेको आरोप दोहोर्याउँदै उनीहरूको भाषा, संस्कृति र रुसी सांस्कृतिक पहिचानको संरक्षणलाई रुसले समाधानको महत्वपूर्ण पक्ष मानेको बताए। युक्रेनी अधिकारी तथा पश्चिमी सरकारहरूले भने मस्कोको यस्तो व्याख्यालाई अस्वीकार गर्दै युक्रेनको सार्वभौमिकता र अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा मान्य सीमालाई प्राथमिक आधार मान्दै आएका छन्।
लाभरोभका अनुसार ट्रम्प प्रशासनले युक्रेनको नेटो सदस्यता र युद्धक्षेत्रको वास्तविक अवस्थाबारे तुलनात्मक रूपमा व्यावहारिक दृष्टिकोण अपनाइरहेको मस्कोको बुझाइ छ। उनले अमेरिकी पक्षसँगको सम्पर्कमा यस्ता विषय स्वीकार गरिएको देखिनु रुसका लागि सकारात्मक रहेको र यसले वासिङ्टनसँग वार्ता जारी राख्ने इच्छालाई बलियो बनाएको बताए।
विटकफ र कुशनरको मस्को तथा किभ भ्रमण, त्यसपछि पुटिन र ट्रम्पबीच भएको टेलिफोन वार्ता तथा लाभरोभको पछिल्लो अभिव्यक्तिले युक्रेन संकटमा अमेरिका र रुसबीच प्रत्यक्ष संवादको कूटनीतिक माध्यम सक्रिय रहेको संकेत गर्छ। तर सम्भावित सम्झौताको स्वरूप, भूभाग, सुरक्षा प्रत्याभूति, युक्रेनको भावी सुरक्षा व्यवस्था र युद्धविरामका शर्तजस्ता सबैभन्दा जटिल विषयमा पक्षहरूबीच कति दूरी घटेको छ भन्नेबारे अझै स्पष्ट विवरण सार्वजनिक भएको छैन।
