सी चिनफिङ र बेलायती प्रधानमन्त्री एन्डी बर्नहमबीच फोनवार्ता, चीन–बेलायत रणनीतिक साझेदारी सुदृढ गर्ने सहमति

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

चीनका राष्ट्रपति सी चिनफिङ र बेलायतका प्रधानमन्त्री एन्डी बर्नहमबीच मंगलबार टेलिफोन वार्ता भएको छ। वार्ताका क्रममा राष्ट्रपति सीले बर्नहमलाई बेलायतको प्रधानमन्त्री पद सम्हालेकोमा बधाई दिँदै चीन र बेलायतबीचको व्यापक रणनीतिक साझेदारीलाई दीर्घकालीन, स्थिर र पारस्परिक लाभमा आधारित दिशामा अघि बढाउनुपर्ने बताएका छन्।

चिनियाँ विदेश मन्त्रालयले सार्वजनिक गरेको विवरणअनुसार राष्ट्रपति सीले चीन र बेलायतको सामाजिक व्यवस्था र राष्ट्रिय परिस्थिति फरक भए पनि दुई देशबीच मतभेदभन्दा साझा हित धेरै रहेको उल्लेख गरे। उनले पारस्परिक सम्मान र विश्वास कायम गर्दै मतभेदलाई उचित रूपमा व्यवस्थापन गर्न, साझा आधार खोज्न तथा पारस्परिक हितका क्षेत्रमा सहकार्यको दायरा विस्तार गर्नुपर्ने बताए।

सीले चीन र बेलायत दुवैको प्राथमिकतामा आर्थिक वृद्धि र जनजीवन सुधार रहेको उल्लेख गर्दै दुई सरकारका विकास प्रयासले एकअर्कालाई पूरक तथा सुदृढ बनाउन सक्ने धारणा राखे। व्यापार, लगानी, वित्त, प्रविधि, हरित विकास तथा अन्य व्यावहारिक क्षेत्रमा सहकार्य विस्तार गर्दा दुवै देशका नागरिकले प्रत्यक्ष लाभ लिन सक्ने उनको भनाइ थियो।

संयुक्त राष्ट्रसंघ सुरक्षा परिषद्का स्थायी सदस्य तथा विश्वका प्रमुख अर्थतन्त्रका रूपमा चीन र बेलायतले बहुपक्षीयता, खुला व्यापार तथा संयुक्त राष्ट्रसंघको केन्द्रीय भूमिकालाई समर्थन गर्ने सीले बताए। उनले संयुक्त राष्ट्रसंघ, जी–२० र विश्व व्यापार संगठनजस्ता बहुपक्षीय मञ्चमा दुई देशबीच सञ्चार र समन्वय बढाउँदै समान र व्यवस्थित बहुध्रुवीय विश्व तथा सबैलाई लाभ पुग्ने समावेशी आर्थिक विश्वव्यापीकरणका लागि सहकार्य गर्नुपर्नेमा जोड दिए।

वार्ताका क्रममा प्रधानमन्त्री बर्नहमले बेलायतको चीन नीतिमा निरन्तरता कायम रहने र चीनसँग दीर्घकालीन तथा स्थिर रणनीतिक साझेदारी निर्माण गर्न बेलायत प्रतिबद्ध रहेको बताएका छन्। उनले उच्चस्तरीय आदानप्रदान बढाउने, विभिन्न क्षेत्रमा व्यावहारिक सहकार्य विस्तार गर्ने तथा जनस्तरको सम्बन्धलाई थप गहिरो बनाउने इच्छा व्यक्त गरेको चिनियाँ पक्षले जनाएको छ। बर्नहमले ताइवानसम्बन्धी बेलायतको अडानमा कुनै परिवर्तन नभएको पनि स्पष्ट पारे।

बर्नहमले ग्रेटर म्यानचेस्टरको मेयरका रूपमा चीनसँग आफ्नो पुरानो सम्बन्ध रहेको उल्लेख गर्दै सन् २०१५ मा राष्ट्रपति सीको बेलायत राजकीय भ्रमणका क्रममा म्यानचेस्टर भ्रमणले शहर र चीनबीचको सम्बन्धमा पारेको सकारात्मक प्रभाव स्मरण गरेका छन्। चीन र बेलायतले सन् २०१५ मा द्विपक्षीय सम्बन्धको ‘स्वर्ण युग’ शुरु गरेको घोषणा गरेका थिए, यद्यपि ब्रेक्जिटपछि राजनीतिक तथा सुरक्षा विषयमा सम्बन्धमा उतारचढाव आएको थियो।

पछिल्ला वर्षहरूमा राजनीतिक मतभेद कायम रहे पनि चीन–बेलायत व्यापार, लगानी र वित्तीय सम्बन्ध अपेक्षाकृत लचिलो रहँदै आएको चिनियाँ विश्लेषकहरूको धारणा छ। उनीहरूका अनुसार बेलायतले आर्थिक दबाब, विश्व व्यापार संरचनामा भइरहेको परिवर्तन र रणनीतिक स्वायत्तताको आवश्यकताबीच चीनसँग व्यावहारिक सम्बन्ध कायम राख्न खोजिरहेको छ।

वार्तामा राष्ट्रपति सीले बेलायतमा रहेका चिनियाँ लगानीकर्ताका वैधानिक अधिकार र हितको पूर्ण संरक्षण हुने अपेक्षा पनि व्यक्त गरे। बेलायती सरकारले चिनियाँ जिङये समूहको स्वामित्वमा रहेको ब्रिटिस स्टिललाई राष्ट्रियकरण गर्ने निर्णय गरेपछि चीनले त्यसप्रति असन्तुष्टि व्यक्त गर्दै चिनियाँ कम्पनीहरूको लगानी विश्वासमा असर परेको बताएको थियो।

विश्लेषकहरूका अनुसार आगामी वर्षहरूमा चीन–बेलायत सम्बन्धमा सहकार्य र प्रतिस्पर्धा समानान्तर रूपमा अघि बढ्ने सम्भावना छ। राजनीतिक अविश्वास र केही संवेदनशील विषयमा मतभेद कायम रहन सक्ने भए पनि हरित वित्त, जैवचिकित्सा, उन्नत उत्पादन, डिजिटल अर्थतन्त्र, आधारभूत अनुसन्धान, व्यापार र लगानीमा सहकार्य विस्तार गर्ने पर्याप्त सम्भावना रहेको छ।

सी–बर्नहम टेलिफोन वार्ताले दुवै पक्ष राजनीतिक मतभेदलाई नियन्त्रणभित्र राख्दै आर्थिक तथा व्यावहारिक सहकार्यलाई अघि बढाउन इच्छुक रहेको संकेत गरेको छ। विशेषगरी बहुपक्षीयता, खुला व्यापार र विश्वव्यापी शासनका विषयमा संवाद विस्तार गर्ने प्रतिबद्धताले चीन–बेलायत सम्बन्धलाई पुनः स्थिर तथा व्यावहारिक दिशातर्फ लैजाने प्रयासलाई थप गति दिन सक्ने देखिएको छ।