प्रविधि निर्यात नियन्त्रण सूचीमा ४० नयाँ प्रविधि थप्ने चीनको प्रस्ताव

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

चीनले कृत्रिम बुद्धिमत्ता, जैवचिकित्सा र सौर्यऊर्जासम्बन्धी ४० प्रविधिलाई निर्यातमा निषेधित वा नियन्त्रित गर्ने सूचीमा थप्न प्रस्ताव गरेको छ। वाणिज्य मन्त्रालय र विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयले शुक्रबार सूची संशोधनको मस्यौदा सार्वजनिक गर्दै सर्वसाधारणसँग सुझाव मागेका हुन्।

मस्यौदामा १४ प्रविधिलाई निर्यात निषेधित सूचीमा र २६ वटालाई नियन्त्रित सूचीमा राख्ने प्रस्ताव छ। क्षेत्रगत रूपमा कृत्रिम बुद्धिमत्तासम्बन्धी २३, सौर्यऊर्जासम्बन्धी १२ र जैवचिकित्सासम्बन्धी पाँच प्रविधि थपिएका छन्।

राष्ट्रिय महत्त्वका संवेदनशील तथ्याङ्कमा प्रशिक्षित कृत्रिम बुद्धिमत्ताका ठूला प्रारूप र महत्त्वपूर्ण राष्ट्रिय सूचना पूर्वाधार, रक्षा तथा सरकारी कामकाजमा प्रयोग हुने कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणालीका मुख्य प्रविधि निर्यातमा रोक लगाउने प्रस्ताव छ। कृत्रिम बुद्धिमत्ता चिप तथा त्रिआयामिक विद्युतीय स्मृतिको डिजाइन, सूचना प्रशोधन र आवाज पहिचानसम्बन्धी केही प्रविधि भने नियन्त्रित सूचीमा राख्न प्रस्ताव गरिएको छ। खुला स्रोत, प्रकाशित शैक्षिक अनुसन्धान वा अन्य माध्यमबाट सार्वजनिक भइसकेका प्रविधि यस व्यवस्थाको दायरामा नपर्ने मस्यौदामा उल्लेख छ।

सौर्यऊर्जा क्षेत्रमा पोलिसिलिकन, सिलिकन पाता र सौर्यकोष उत्पादनका प्रविधि तथा मुख्य उपकरण सूचीमा समेटिएका छन्। पेरोभ्स्काइट सौर्यकोषसम्बन्धी प्रविधिलाई निषेधित र विषम-सन्धि सौर्यकोषसम्बन्धी प्रविधिलाई नियन्त्रित सूचीमा राख्ने प्रस्ताव छ। जैवचिकित्सातर्फ कोष तथा जीन प्रविधि, साना न्यूक्लिक अम्लमा आधारित औषधि र रोगजनक सूक्ष्मजीवसम्बन्धी पाँच प्रविधि थपिएका छन्।

चिनियाँ अधिकारीहरूले प्रस्तावित संशोधन नियमित प्रविधि व्यापार व्यवस्थापनको हिस्सा भएको र कुनै खास देश वा क्षेत्रलाई लक्षित नगरेको बताएका छन्। सरकार अन्तर्राष्ट्रिय प्रविधि सहकार्य र पारस्परिक लाभका कारोबारलाई समर्थन गर्ने उनीहरूको भनाइ छ। सूचीमा परेका प्रविधि नियमानुसार अनुमति लिएर निर्यात गर्न सकिने र स्वामित्व हस्तान्तरण नहुने बाह्य उपयोग अनुमति प्रक्रियामा सहजीकरणका उपाय लागू हुने जनाइएको छ।

चीनले कृत्रिम बुद्धिमत्ता क्षेत्रमा विश्वका कुल पेटेन्टमध्ये करिब ६० प्रतिशत आफ्नो नाममा रहेको विश्व बौद्धिक सम्पत्ति सङ्गठनको तथ्याङ्क उद्धृत गरेको छ। सन् २०२५ मा चिनियाँ नवीन औषधिका बाह्य उपयोग अनुमति सम्झौताको मूल्य १३० अर्ब डलर नाघेको र विश्वव्यापी विकासाधीन नयाँ औषधिमध्ये करिब ३० प्रतिशत चीनबाट आएको समाचारमा उल्लेख छ।

चीनको वाणिज्य मन्त्रालयले मस्यौदामा अक्टोबर १६ देखि नोभेम्बर १५ सम्म सुझाव पठाउन सकिने जनाएको छ। सन् २००१ मा पहिलोपटक प्रकाशित सूचीमा यसअघि सन् २००८, २०२०, २०२३ र २०२५ मा संशोधन गरिएको थियो। निषेधित सूचीका प्रविधि निर्यात गर्न पाइँदैन भने नियन्त्रित सूचीका प्रविधि निर्यात गर्न अनुमति लिनुपर्छ।