कांग्रेसको चियापान परम्परा कसरी सुरु भयो?

ड्रागन मिडिया सम्वाददाता

नेपाली कांग्रेसले बडादसैँको कोजाग्रत पूर्णिमामा आयोजना गर्दै आएको चियापान समारोहको सुरुवात २०३५ सालमा भएको हो। कांग्रेसका संस्थापक नेता विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालाले राजनीतिक दलहरूबीच संवादको वातावरण बनाउन यो परम्परा थालेका थिए।

कांग्रेस इतिहासका जानकार स्वर्गीय पुरुषोत्तम बस्नेतले २०७६ सालमा दिएको अन्तर्वार्ताअनुसार, कोइराला राष्ट्रिय मेलमिलापको नीति लिएर २०३३ पुस १६ गते स्वदेश फर्किएपछि पक्राउ परेका थिए। स्वास्थ्य उपचारका लागि अमेरिका गएर फर्केपछि पनि उनलाई कारागारमै राखिएको थियो। दोस्रो उपचारपछि २०३५ भदौमा नेपाल फर्कँदा भने उनी तारेखमा थिए। त्यसपछि कोजाग्रत पूर्णिमाका दिन उनले चियापान सुरु गरेको बस्नेतले बताएका थिए।

कांग्रेस नेता बलबहादुर केसीका अनुसार, पञ्चायती व्यवस्थामा दलहरूमाथि प्रतिबन्ध र सत्ता तथा राजनीतिक दलबीच दूरी रहेका बेला चियापानले भेटघाट र संवादको बाटो खोल्यो। दसैँको शुभकामना आदानप्रदानका नाममा आयोजना गरिने कार्यक्रममा सत्तापक्ष, विपक्ष, कूटनीतिज्ञ, सुरक्षा निकायका प्रमुख, पत्रकार, बुद्धिजीवी र सर्वसाधारणलाई निम्ता दिइन्थ्यो।

बस्नेतका अनुसार, कोइरालाको निवासमा सुरक्षाकर्मीको निगरानीका कारण अरू नेतासँग भेटघाट गर्न कठिन थियो। सार्वजनिक चियापान समारोहले कोइरालाका समकालीन तथा विभिन्न दलका नेताहरूलाई भेट्ने अवसर दियो। त्यहाँ कम्युनिस्ट नेतासहित डा. डिल्लीरमण रेग्मी, डा. केआई सिंह, टंकप्रसाद आचार्य र मनमोहन अधिकारीजस्ता नेताबीच पनि संवाद हुने गरेको थियो।

कोइरालापछि गणेशमान सिंह, कृष्णप्रसाद भट्टराई, गिरिजाप्रसाद कोइराला, सुशील कोइराला र शेरबहादुर देउवाले कांग्रेस सभापति हुँदा यो परम्परालाई निरन्तरता दिए। बहुदलीय व्यवस्था र गणतन्त्र आएपछि समारोह अझ भव्य बनेको कांग्रेस नेताहरू बताउँछन्। कोभिड महामारी र गत वर्षबाहेक कांग्रेसले अधिकांश वर्ष चियापान आयोजना गरेको छ।

राजनीतिक आरोप–प्रत्यारोप र निषेधको प्रवृत्ति बढिरहेका बेला फरक विचारका नेताहरूलाई एउटै थलोमा भेटүүл्ने चियापानको उद्देश्य अझ सान्दर्भिक भएको केसीको भनाइ छ। कांग्रेसको यो परम्परालाई पछि एमाले र तत्कालीन माओवादीसहित अन्य दलहरूले पनि अपनасан गरेका छन्।