Zen-Z आन्दोलनपछि ‘हाम्रो पार्टी नेपाल’को संविधान संशोधनसहितको माग: हिंसा विरुद्ध, सुधार पक्षमा

काठमाडौं, असोज ३ — भदौ २३ र २४ गते देशका विभिन्न स्थानमा Zen-Z समूहको नाममा भएको हिंसात्मक प्रदर्शनपछि मुलुकमा गहिरो राजनीतिक बहस सुरु भएको छ। यसै सन्दर्भमा *‘हाम्रो पार्टी नेपाल’*ले एक प्रेस विज्ञप्ति जारी गर्दै घटनाप्रति गहिरो दुःख, खेद र संवेदना प्रकट गर्नुका साथै सरकारसँग संविधान सुधार तथा स्थायित्वको निम्ति ठोस कार्ययोजना अघि बढाउन माग गरेको छ।

विज्ञप्तिमा स्पष्ट उल्लेख गरिएको छ कि हिंसा, अराजकता र विध्वंश राष्ट्र र समाजको हितमा कदापि स्वीकार्य हुन सक्दैन। निर्दोष नागरिकहरूको ज्यान जानु, धेरै नागरिकको घाइते हुनु र सार्वजनिक तथा निजी सम्पत्तिमा भएको क्षतिको घटनालाई “गम्भीर राष्ट्रिय दुःख” को रूपमा लिँदै, पार्टीले पीडितप्रति सहानुभूति व्यक्त गरेको छ।

‘हाम्रो पार्टी नेपाल’ले जारी गरेको विज्ञप्तिमा वर्तमान समस्याको समाधान शान्तिपूर्ण, लोकतान्त्रिक र संवैधानिक मार्गबाट मात्र सम्भव रहेको स्पष्ट गरिएको छ। पार्टीको मूल प्रस्ताव तीन चरणमा संविधान सुधार प्रक्रिया अघि बढाउने हो:

सर्वपक्षीय नागरिक सरकार गठन: सबै राजनीतिक दलहरूको सहमतिमा वर्तमान अन्तरिम सरकारलाई सर्वपक्षीय राष्ट्रिय नागरिक सरकार बनाउने।

संविधान सुधार सुझाव आयोग गठन: देशव्यापी रूपमा नागरिकहरूसँग सल्लाह लिँदै संविधान संशोधनको ड्राफ्ट तयार गर्ने र प्रतिनिधिसभाबाट पारित गराउने।

नयाँ निर्वाचन: संशोधित संविधान पारित भएपछि राष्ट्रपतिबाट प्रतिनिधिसभा विघटनको घोषणा गरी नयाँ निर्वाचन गराउने र त्यसपछि नवगठित संसदलाई सत्ता हस्तान्तरण गर्ने।

पार्टीले सरकारलाई संविधान सुधार प्रक्रिया अगाडि बढाउन विधेयक वा अध्यादेशमार्फत गर्न सकिने ११ बुँदे कार्यसूची पनि अघि सारेको छ। तीमा समेटिएका मुख्य बुँदा निम्नानुसार छन्:

Zen-Z आन्दोलनको स्वतन्त्र छानबिनका लागि आयोग गठन।
न्यायिक भ्रष्टाचारविरुद्ध अनुसन्धान आयोगको गठन।
नागरिकता छानबिनका लागि शक्तिशाली आयोगको स्थापना।
संविधान पुनरावलोकन आयोग गठन।
गरिबीका आधारमा श्रमकार्ड वितरण र सामाजिक सुरक्षाको पहुँच विस्तार।
नेपाली उत्पादनको संरक्षण र कृषिजन्य उत्पादनमा सरकारी हस्तक्षेप।
रेमिट्यान्सलाई उत्पादन र रोजगारमा जोड्ने संरचना निर्माण।
निजी शिक्षामा शुल्कको वर्गीकरण र नियमन।
सार्वजनिक यातायात भाडा घटाउन भन्सार र वार्षिक शुल्कमा ९०% कटौती।
विवादास्पद एम्बुस्ट नम्बरप्लेट खारेज र नयाँ प्रणालीको अवलम्बन।
राज्य संयन्त्रमा पारदर्शिता र जवाफदेहिताको सुनिश्चितता।

हिंसात्मक आन्दोलनको विपक्षमा स्पष्ट धारणा राख्दै ‘हाम्रो पार्टी नेपाल’ले शान्तिपूर्ण प्रदर्शन नै लोकतान्त्रिक अधिकारको सही प्रयोग हो भन्ने विचार प्रस्तुत गरेको छ। आन्दोलनका क्रममा ज्यान गुमाएका नागरिकप्रति श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दै, घाइतेहरूलाई शीघ्र स्वास्थ्यलाभको शुभकामना दिइएको छ।

पार्टीका संयोजक *गोविन्द बोहरा ‘ब्रह्माण्ड’*ले हस्ताक्षर गरेको प्रेस विज्ञप्तिमा सरकारसँग तत्काल ठोस कदम चाल्न आह्वान गरिएको छ। साथै, सम्पूर्ण राजनीतिक दल, नागरिक समाज र आम जनतालाई संविधान सुधारमा सहमति र सहभागिताको वातावरण बनाउन अपिल गरिएको छ।

यो विज्ञप्तिलाई केही विश्लेषकहरूले आगामी दिनमा संविधान पुनर्लेखनको बहसलाई औपचारिक राजनीतिक एजेन्डा बनाउने प्रयासको रूपमा पनि हेरेका छन्। विशेषतः Zen-Z आन्दोलन जस्तो स्वतःस्फूर्त देखिने जनप्रतिक्रियालाई राजनीतिक मञ्चमा सार्नका लागि यस्तो कदम चालिएको हुन सक्ने सम्भावना पनि औंल्याइएको छ।

साथै, वर्तमान सरकारको निष्क्रियता र राजनीतिक अन्योलका कारण सशक्त वैकल्पिक राजनीतिक सोचले स्थान लिँदै गएको स्पष्ट देखिन्छ।

‘हाम्रो पार्टी नेपाल’को यो प्रेस विज्ञप्ति देशको वर्तमान अस्थिरता र जनआक्रोशका पृष्ठभूमिमा आएको हो। हिंसाको विरोध गर्दै संविधान सुधारमार्फत शान्तिपूर्ण संक्रमणको मार्गको खाका अघि सारेर पार्टीले सशक्त लोकतान्त्रिक हस्तक्षेप गरेको देखिन्छ।

यस्तो प्रस्तावले कस्तो प्रतिक्रिया ल्याउनेछ भन्ने कुरा अन्य दलहरू, नागरिक समाज र आम जनताको प्रतिक्रियामा निर्भर रहनेछ। तर यति भने प्रस्ट छ वर्तमान प्रणालीप्रति असन्तुष्टि बढ्दो छ, र त्यसको समाधान खोज्न लोकतान्त्रिक तरिकाबाट दबाब सिर्जना भइरहेको छ।