नेपालमा Gen‑Z आन्दोलन र पुराना क्रान्तिका अप्रत्यक्ष प्रभावहरू
# लक्की चन्द
नेपालमा हालै देखा परेका Gen‑Z आन्दोलनहरूले देशको राजनीतिक, सामाजिक र सांस्कृतिक लयमा नयाँ तरंग ल्याएका छन्। यी आन्दोलनहरू केवल वर्तमान सरकार वा नेतृत्वको विरोधमा सीमित छैनन्; बरु विगतका क्रान्तिहरूको अधूरो सपना र ती सपनाको विफल कार्यान्वयनसँग प्रत्यक्ष जुधाइ पनि हुन्।
सामाजिक सञ्जालको प्रयोगले युवाहरूलाई एकताबद्ध गरायो। Viber, TikTok, Facebook, Instagram जस्ता माध्यमहरूले उनीहरूलाई सजिलै सम्पर्कमा ल्यायो र सरकारविरुद्ध संगठित प्रतिकारको रूप दिएको देखिन्छ। सरकारद्वारा सोशल मिडिया बन्द गर्ने प्रयासले आन्दोलनलाई झनै बलियो बनायो, र त्यसपछि सडकहरूमा हजारौं युवा ओर्लिए।
काठमाडौंको Hilton Hotel जलाइएको घटना केवल भौतिक क्षतिको उदाहरण थिएन। यो एक प्रतीकात्मक प्रतिरोध थियो, जसले राजनीतिक शक्ति, व्यापारिक संलग्नता र नातावादविरुद्धको आक्रोश प्रकट गर्यो। यसले देखायो कि जनताले अब विशिष्ट शक्तिकेन्द्रहरूलाई शंकाको दृष्टिले हेर्न थालेका छन्।
नेपालमा राणा शासनको अन्त्यदेखि लिएर माओवादी जनयुद्धसम्म विभिन्न राजनीतिक आन्दोलनहरू भए। तर ती सबै आन्दोलनका मूल उद्देश्य – सामाजिक न्याय, समावेशिता, समान अवसर – अझै पूरा भएका छैनन्। आजको युवापुस्ता ती अधूरा क्रान्तिहरूको प्रभावसँग संघर्ष गर्दैछ, ती ‘भूतहरू’ जसले देशको आत्मा छोपेर राखेका छन्।
Gen‑Z आन्दोलन पार्टी राजनीतिभन्दा पर जान चाहन्छ। उनीहरूको सरोकार समान अवसर, पारदर्शिता, सशक्तिकरण र सामाजिक न्याय हो। #NepoBaby अभियान, TikTok प्रतिबन्धको विरोध र सार्वजनिक संस्थाहरूको आलोचना यसका सजीव उदाहरणहरू हुन्।
यद्यपि यस आन्दोलनले ठूलो ऊर्जा र उत्साह ल्याएको छ, अझै पनि गहिरा चुनौतीहरू छन्। सबै समुदायका युवा आवाजहरू समावेश भएका छैनन्। केही वर्गहरू र समुदायहरू अझै पछि परेका छन्। यसले दीर्घकालीन राजनीतिक रूपान्तरण ल्याउने हो भने नेतृत्वको परिपक्वता, नीतिगत स्पष्टता, र सबैको प्रतिनिधित्व सुनिश्चित गर्नुपर्नेछ।
नेपालमा Gen‑Z आन्दोलन तत्कालीन असन्तोषको प्रतिविम्ब मात्रै होइन, विगतका अपूर्ण क्रान्तिहरूको आलोचना र सुधारको प्रयास पनि हो। यी डिजिटल युगका विद्रोहीहरूले परिवर्तनको झिल्को देखाएका छन्। अब चुनौती भनेको यो झिल्कोलाई उज्यालो बनाउने कि फेरि अन्धकारमा गुमाउने भन्ने हो।
