चीनको विमानवाहक फुजियनकाे विश्वस्तरीय छलाङ्ग

# पासाङ ल्हामु

चीनको पहिलो इलेक्ट्रोम्याग्नेटिक क्याटापल्ट (विद्युत चुम्बकिय प्रक्षेपण प्रणाली) सुसज्जित विमानवाहक जहाज ‘फुजियन’ ले ऐतिहासिक सफलता हासिल गरेको छ। चीनको पीपल्स लिबरेसन आर्मी (PLA) नौसेनाले सोमबार घोषणा गरे अनुसार, फुजियनमा J-15T भारी लडाकू विमान, J-35 स्टेल्थ लडाकू विमान, र KJ-600 प्रारम्भिक चेतावनी विमानले क्याटापल्ट सहायता प्राप्त टेक-अफ र अरेस्टेड ल्याण्डिङ (प्रक्षेपण र अवरोधनद्वारा अवतरण) को पहिलो सफल प्रशिक्षण सम्पन्न गरेको छ। विशेषज्ञहरूका अनुसार, यसले फुजियन र यसका विमानहरूको क्षमता विश्वस्तरीय पुगेको संकेत दिन्छ र चीनलाई विश्वको प्रमुख विमानवाहक शक्तिको रूपमा स्थापित गरेको छ।

चीनको पहिलो विमानवाहक ‘लिओनिंग’ र दोस्रो ‘शानदोंग’ मा विमानहरू उडान भर्न ‘स्की-जम्प’ (ढलानबाट उफ्रने) प्रणाली प्रयोग गरिएको थियो। यो प्रणाली सरल तर सीमित थियो। तर अब फुजियनमा लागेको इलेक्ट्रोम्याग्नेटिक क्याटापल्ट (EMALS) ले यो सीमा तोडेको छ। यसले विद्युत चुम्बकिय शक्तिद्वारा विमानलाई अत्यन्तै छिटो गतिमा प्रक्षेपण गर्छ। यसको फाइदा यो हो कि विमानले अधिक ईन्धन र भारी हतियार लिएर उडान भर्न सक्छ, जसले युद्धक्षमता बढाउँछ। साथै, यो प्रणाली हल्का प्रारम्भिक चेतावनी विमान (KJ-600) देखि गरी भारी लडाकू विमान (J-15T) सम्मलाई सजिलैसंग प्रक्षेपण गर्न सक्छ। यसैकारण J-35, J-15T, र KJ-600 जस्ता फरक फरक प्रकारका विमानहरूको एकैसाथ सफल परीक्षण सम्भव भएको हो। निष्कर्षमा, क्याटापल्ट प्रणालीमा सफलता भनेको विमानवाहकको शक्ति र दायरा दुबैमा जबरजस्त वृद्धि हो।

फुजियनले J-35, J-15T, KJ-600, J-15D (इलेक्ट्रोनिक युद्ध विमान), र एन्टी-सबमरिन हेलिकप्टरको संयोजनबाट ‘कार्यवाहक पाँचौं’ (Carrier Air Wing ‘Five-Piece Suite’) को परिपक्वता देखाएको छ। J-35 पाँचौं पुस्ताको स्टेल्थ विमान हो जसले शत्रुको रडारलाई चकमा दिएर कार्यवाहक समूहलाई ‘छनौट अदृश्य’ क्षमता प्रदान गर्छ। J-15T भनेको अधिक हतियार बोक्न सक्ने शक्तिशाली विमान हो। J-35 ले हवाई रक्षा गर्दा, J-15T ले जहाज वा जमीनका लक्ष्यमाथि भारी प्रहार गर्न सक्छ। दुबैको संयोजनले कार्यवाहक समूहलाई घुसपैठ र संतृप्त प्रहार गर्ने क्षमता दिन्छ। KJ-600 लाई कार्यवाहक समूहको ‘आँखा’ र ‘दिमाग’ भनिन्छ। यो जहाजमा रहेको रडार वा हेलिकप्टरभन्दा धेरै अग्लो र टाढा सम्म हेर्न सक्छ, जसले रक्षात्मक र आक्रमणात्मक दुबै क्षमता बढाउँछ। यी सबै विमानहरूको सफल एकीकरणले फुजियनले हवाई आक्रमण, जमीन आक्रमण, खुइलाई चेतावनी, इलेक्ट्रोनिक युद्ध, र पनडुब्बी विरोधी युद्ध जस्ता सबै किसिमका युद्धका लागि पूर्ण रूपमा सक्षम युद्ध समूह बनेको छ भन्ने सूचक हो।

फुजियनको सफलताले चीनको नौसेनालाई ‘गहिरो पानीको नौसेना’ (Deep-Blue Water Navy) को रूपमा विकास गर्ने दिशामा ठूलो माइलस्तोन हो। ‘नजिकको समुद्री रक्षा’ भनेको तटीय क्षेत्रमा सीमित रक्षा हो भने ‘टाढाको समुद्री रक्षा’ भनेको विश्वका विभिन्न महासागरहरूमा सेनाको उपस्थिति राख्न सक्ने क्षमता हो। तीनवटा कार्यवाहक समूह (लिओनिंग, शानदोंग, र शीघ्रै फुजियन) भएपछि, चीनले आफ्नो व्यापारिक समुद्री मार्गहरूको सुरक्षा, शान्तिकालीन समयमा कूटनीतिक प्रभाव, र आवश्यक परेमा टाढाको समुद्रमा सैन्य शक्ति प्रक्षेपण गर्न सक्नेछ। फुजियन जस्तो उन्नत कार्यवाहकले चीनको राष्ट्रिय सुरक्षा, संप्रभुत्व र विकास हितको रक्षा गर्ने क्षमतालाई ठूलो मात्रामा बढाएको छ।

फुजियनले विमान प्रक्षेपण र अवतरणको सफल परीक्षणले यसले ‘प्रारम्भिक परिचालन क्षमता’ (Initial Operational Capability) हासिल गरेको देखाउँछ। अर्थात, यो आधारभूत रूपमा युद्धका लागि तयार छ। यसको आगमनसँगै चीन ‘तीन कार्यवाहकको युग’ मा पुग्न लागेको छ। लिओनिंगबाट सुरु भएको सफरले फुजियनमा आएर एउटा महत्वपूर्ण मोड लिएको छ, जसले चीनको प्रविधिको दक्षता, औद्योगिक क्षमता, र नौसेनाको बढ्दो विश्वस्तरीय हैसियतलाई प्रमाणित गर्छ। फुजियनको आधिकारिक रूपमा नौसेनामा शामिल हुने दिन निकट छ भन्ने अनुमान गर्न सकिन्छ, र त्यो दिन चीनको नौसेना इतिहासमा अर्को ऐतिहासिक क्षण हुनेछ।