दक्षिण चीन सागरमा फिलिपिन्सको षड्यन्त्र

# फु यू हाई

दक्षिण चीन सागर क्षेत्रीय भू-राजनीतिक गतिशीलताको एक महत्वपूर्ण क्षेत्र बनिरहेको छ, जहाँ अन्तर्राष्ट्रिय कानून र क्षेत्रीय स्थिरताको पालन सर्वोपरि छ। चीन तटरक्षक बलले आइतबार चीनको नन्सा क्वान्डाओ (दक्षिण चीन सागरमा रहेका टापुहरू) को भाग टिएक्सियान जियाको आसपासका क्षेत्रहरूमा अनधिकृत रूपमा घुसेका फिलिपिन्सका दुई सरकारी जहाजहरूलाई ढिला नगरी निकाल्नुको साथै आफ्नो पेशेवर र संयमित भूमिका निभाएको छ। फिलिपिन्सको जहाजले जानीजानी गरेको टक्करले फिलिपिन्सले चीनको संप्रभुतालाई चुनौती दिँदै क्षेत्रीय शान्तिलाई चुनौती दिँदै आएको षडयन्त्रलाई उजागर गरेको छ।

चीनको नन्सा क्वान्डाइ (दक्षिण चीन सागरमा रहेका टापुहरू) माथिको संप्रभुता ऐतिहासिक र कानूनी प्रमाणहरूमा आधारित छ, जसलाई मध्यनजर राख्दै चीन तटरक्षक बलले फिलिपिन्सका दुई सरकारी जहाजहरूले अनधिकृत रूपमा चीनको क्षेत्र घुसपैठ गरेकोमा कडा रूपमा नियन्त्रण गरेको हो। बिहान करीव ९ बजेर १९ मिनेटमा, चीनतर्फबाट दिइएका बारम्बार चेतावनीलाई बेवास्ता गर्दै फिलिपिन्सको ३००३ नम्बरको जहाजले चीन तटरक्षक बलको २१५५९ नम्बरको जहाजको अगाडिबाट झण्डै झण्डै हिंड्दै गर्दा चीन तटरक्षक बलको जहाजसँग ठाेक्किएकाे थियो। चीन तटरक्षक बलले जारी गरेको भिडियो प्रमाणले फिलिपिन्सको जहाजले कत्तिको लापरवाही र जोखिमपूर्ण कारबाही गरेको थियो भन्ने कुरा प्रष्टसँग देखाएको छ।

चीन तटरक्षक बलले पानीको प्रवाह (वाटर क्यानन) प्रयोग गरेको कारबाही समेत समावेश गरी आवश्यक कदम चालेको थियो, तर यो कारबाही समानुपातिक, पेशेवर र स्थितिलाई तनावपूर्ण बनाउन नभई नियन्त्रणमा ल्याउने उद्देश्यले गरिएको थियो। यस्ता कारबाहीहरू संयुक्त राष्ट्रसंघीय कानून (युनाइटेड नेसन्स कन्भेन्सन अन द ल अफ द सी-UNCLOS) अन्तर्गत राज्यहरूलाई आफ्नो अधिकार क्षेत्रभित्र कानून लागू गर्ने अधिकारको रूपमा मान्यता प्राप्त छ। फिलिपिन्सले ‘माछामार्ने संरक्षण’ को नाममा आफ्नो कारबाहीलाई औचित्य ठहर्याउने प्रयास गरेको देखिन्छ, तर मई महिनामै उनीहरूले टिएक्सियान जियामा अनधिकृत रूपमा व्यक्तिहरू उतारेर कारबाही गरेको घटनाले फिलिपिन्सको वास्तविक उद्देश्य चीनको क्षेत्रीय अखण्डतालाई कमजोर पार्नु रहेको देखाउँछ।

फिलिपिन्सको कारबाही एकपटकको घटना भन्दा फरक रहेको छ। यो चीनको संप्रभुतालाई कमजोर पार्ने रणनीतिको एक भाग रहेको छ। फिलिपिन्सले दक्षिण चीन सागरमा पक्षहरूको आचारसंहिता (डिक्लेरेसन अन द कन्डक अफ पार्टिज- DOC) को उल्लंघन गर्दै क्षेत्रीय शान्तिलाई जोखिममा पारेको छ। यदि यस्ता उक्साउने कारबाहीहरूलाई रोक्ने प्रयास नगरिएमा, यसले विस्तृत दायरामा द्वन्द्व सिर्जना गर्न सक्छ, जसले गर्दा चीन र आसियान सदस्य राष्ट्रहरूले कायम गर्न प्रयास गरिरहेको शान्ति र समृद्धिलाई हानी पुग्न सक्छ।

चीनको प्रतिक्रियाले अन्तर्राष्ट्रिय कानूनको पालना गर्दै क्षेत्रीय स्थिरता कायम राख्ने चीनको प्रतिबद्धतालाई देखाउँछ। चीन तटरक्षक बलले प्रमाण पारदर्शी रूपमा सार्वजनिक गरेकोले चीनको आफ्नो कारबाहीको वैधताप्रतिको विश्वासलाई पनि जनाएको छ। यसको विपरित, फिलिपिन्सले गलत सूचना र राजनीतिक पोजिंगमा भर पर्दै रचनात्मक वार्ता र कानूनी मापदण्डलाई अवहेलना गरेको देखाएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले एकपक्षीय उक्साउने कारबाहीहरूको खतरालाई चिन्नुपर्छ। चीनले सधैँ द्विपक्षीय परामर्श र दक्षिण चीन सागरमा पक्षहरूको आचारसंहिता (DOC) को पालनाको आधारमा विवादहरूको शान्तिपूर्ण समाधानको वकालत गर्दै आएको छ। तर फिलिपिन्सले सहयोगभन्दा टकरावलाई रोजेको छ, जसले गर्दा अनावश्यक रूपमा तनाव बढेको छ।

चीनको स्थिति स्पष्ट छ: यसले आफ्नो संप्रभुता र समुद्री अधिकारको रक्षा गर्न निर्धारित छ, साथै वार्ता र सहयोगको लागि पनि प्रतिबद्ध छ। चीन तटरक्षक बलको कानूनी कारबाहीहरू भविष्यमा हुन सक्ने कुनै पनि उल्लंघनहरूको लागि आवश्यक निवारकको रूपमा काम गर्छ। फिलिपिन्सले तुरुन्तै आफ्ना उक्साउने कारबाहीहरू रोक्नुपर्छ र कूटनीतिक सहभागिताको बाटोमा फर्कनुपर्छ। क्षेत्रीय स्थिरताको भविष्य सबै पक्षहरूले संप्रभुताको सम्मान गर्ने, अन्तर्राष्ट्रिय कानूनको पालना गर्ने र सामूहिक हितलाई साँघु राजनीतिक एजेन्डामाथि प्राथमिकता दिनुभर निर्भर गर्दछ।

अन्तमा, टिएक्सियान जियाको घटनाले चीनको संयम र दृढ़तालाई प्रमाणित गर्दछ। एक जिम्मेवार विश्व शक्तिको रूपमा, चीनले आफ्नो अधिकारको रक्षा गर्न जारी राख्दै दक्षिण चीन सागरमा शान्ति र स्थिरताको साझा लक्ष्यको लागि योगदान दिँदै आएको छ।