प्रदर्शनको दोश्रो दिन अराजकता, २१ युवाको मृत्युपछि सेलिब्रेटीहरू विवादमा

# लक्की चन्द

भदौ २४ गतेको बिहान मुलुकभर फैलिएको प्रदर्शन दोस्रो दिन अराजक रूप लिँदा देश आक्रोश र अस्थिरतामा डुब्यो। पहिलो दिन २१ जना युवाको ज्यान गएपछि दोस्रो दिनको आन्दोलन हिंसात्मक दिशामा मोडिएको थियो।

राजधानीको मुख्य प्रशासनिक क्षेत्र सिंहदरबार, संसद भवन, सरकारी कार्यालयहरूदेखि निजी व्यवसायिक प्रतिष्ठान र बैंकहरूमा समेत प्रदर्शनकारीले आगजनी र तोडफोड गरे। देशव्यापी रूपमा ‘राजनीतिक असन्तोष र सामाजिक निराशा’को प्रतिविम्बको रूपमा सुरु भएको आन्दोलन तत्कालीन राजनीतिक नेतृत्वप्रति मात्र होइन, स्थापित सामाजिक र सांस्कृतिक प्रतिष्ठाहरूविरुद्ध पनि लक्षित बन्दै गयो।

यसै क्रममा आगजनी र तोडफोडका दृश्यहरूमध्ये केही भिडियो र तस्बिर सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भए, जसमा देशका चर्चित कलाकारहरू दीपकराज गिरी, अमनप्रताप अधिकारी, स्वस्तिमा खड्का, र निश्चल बस्नेत लगायतको नाम विवादमा जोडियो। उनीहरू प्रत्यक्ष संलग्न भएको ठोस प्रमाण नदेखिए पनि जनस्तरमा उनीहरूको ‘भूमिका र मौनता’ प्रति गम्भीर प्रश्न उठ्न थालेका छन्।

नायिका स्वस्तिमा खड्काबारे विशेष रूपमा चर्चा भएको अर्को विषय हो, उनी सुदन गुरुङद्वारा सञ्चालन गरिएको ‘हामी नेपाल’ नामक संस्थामा संलग्न रहेको भनाइ। गुरुङ हाल शंकाको घेरामा रहेका व्यक्ति हुन्, जसले आन्दोलनलाई परोक्ष रूपमा आर्थिक र संगठनात्मक सहयोग गरेको भन्ने आरोप लगाइएको छ। उक्त संस्थाको गतिविधि, स्रोत र उद्देश्यबारे अनुसन्धान सुरु भएको बताइन्छ।

यस घटनाले एउटा गम्भीर प्रश्न उठाएको छ जब देश अस्थिरतामा डुबिरहेको छ, त्यतिबेला सामाजिक प्रभावशाली पात्रहरूको भूमिकाको सीमा के हो? उनीहरूको सार्वजनिक छवि र जिम्मेवारीबीचको सन्तुलन कुन बिन्दुमा पुगेर अस्वीकार्य हुन्छ?

राजनीतिक विश्लेषकहरूको भनाइमा, यो आन्दोलन केवल आर्थिक असन्तोष वा राजनीतिक असफलतामाथि केन्द्रित थिएन, यो ‘संस्थागत अविश्वास र सामाजिक विभाजन’को प्रतिफल थियो। जनताको आक्रोश केवल नेताहरूमा होइन, ‘नेतृत्वजस्तो देखिने तर मौन रहने प्रतिष्ठित वर्ग’मा पनि लक्षित हुन थालेको हो।

अहिले प्रशासनले घटनाको अनुसन्धान अघि बढाएको छ। गृह मन्त्रालयका अनुसार आगजनी र तोडफोडमा संलग्नहरूको पहिचान भइरहेको छ र प्रमाण जुटाउने कार्य तीव्र पारिएको छ। तर प्रहरी अनुसन्धानसँगै जनभावनाको उभार पनि समानान्तर रूपमा बढ्दै गएको छ जसले संकेत गर्छ, नेपालमा अब केवल राजनीति होइन, ‘जनताको विश्वासको पुनर्निर्माण’ नै प्रमुख चुनौती बन्नेछ।

देशका २१ युवाले ज्यान गुमाएका घटनापछि देशभर शोक, आक्रोश र उत्तरदायित्वको माग फैलिएको छ। तर वास्तविक उत्तरदायित्व कसले लिने, यो प्रश्न अझै अनुत्तरित छ।