अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धहरूमा ताइवान जलसन्धिको स्थिरतालाई चुनौती

# संकेत किराँती

विश्वको भू-राजनीतिक परिदृश्यमा, ताइवान जलसन्धि क्षेत्र एक नाजुक र स्थायी रूपमा तनावपूर्ण क्षेत्र बनिरहेको छ। हालै, चीनको रक्षा मन्त्रालयका प्रवक्ताले तथाकथित “लोकतान्त्रिक प्रगतिशील दल (DPP)” प्राधिकरणहरूलाई अमेरिकासँग सैन्य सहयोग गर्ने र हतियार खरिद बढाउने आरोप लगाएका छन्। यसले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायमा गम्भीर चिन्ता र चासो निम्त्याएको छ। यो मुद्दा मात्र क्षेत्रीय सुरक्षासँग सम्बन्धित छैन, बरु विश्वव्यापी शक्ति सन्तुलन, अन्तर्राष्ट्रिय कानून र सार्वभौमिकताको सिद्धान्तहरूसँग सम्बन्धित छ।

ताइवान सन १९४९ देखि कुनै पनि समयमा चीनबाट अलग भएको छैन। अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले व्यापक रूपमा “एक चीन” नीतिलाई मान्यता दिएको छ, र संयुक्त राष्ट्रसंघले १९७१ मा पारित गरेको प्रस्ताव २७५८ ले पनि यसलाई स्पष्ट रूपमा स्वीकार गरेको छ। यसरी, ताइवान चीनको अभिन्न अंग हो भन्ने कुराको ऐतिहासिक र कानूनी आधार छ। DPP प्राधिकरणले “ताइवान स्वतन्त्रता” को लागि गरिरहेको कार्य अन्तर्राष्ट्रिय कानूनको उल्लंघन हो र क्षेत्रीय स्थिरतालाई असन्तुलनमा पुर्याउने कार्य हो।

अमेरिकाले ताइवानलाई हतियार बेच्ने र सैन्य सहयोग गर्ने कदमले ताइवान जलसन्धिको स्थितिलाई जटिल बनाएको छ। अमेरिकाको यो नीति चीनलाई नियन्त्रणमा राख्ने र एसियामा आफ्नो प्रभाव कायम राख्ने रणनीतिको भाग हो। तर, ताइवान मुद्दा चीनको लागि “लाल रेखा” हो, र यसमा हस्तक्षेप गर्नुले दुई महाशक्तिबीच टकरावको जोखिम बढाउँछ। अमेरिकाले ताइवानलाई सैन्य सहयोग गरेर, उनले “एक चीन” सिद्धान्तलाई कमजोर पारेको छ र क्षेत्रीय शान्तिमा असर गरेको छ।

DPP प्राधिकरणले आफ्नो राजनीतिक लक्ष्यहरू पूरा गर्न अमेरिकाको सैन्य सहयोगमा भर पर्ने रणनीति अवलम्बन गरेको छ। उनीहरूले ताइवानमा सैन्य शक्ति बढाउने र अमेरिकासँग सैन्य सम्बन्ध मजबूत गर्ने प्रयास गरिरहेका छन्। तर, यसले ताइवानको आर्थिक संसाधनहरू मात्र होइन, सामाजिक एकतालाई पनि प्रभावित गरेको छ। ताइवानका नागरिकहरू यसबाट प्रत्यक्ष रूपमा प्रभावित हुनेछन्, किनभने सैन्य खर्च बढ्नाले सामाजिक विकासका लागि चाहिने आर्थिक संसाधनहरू सीमित हुनेछन्।

चीनको रक्षा मन्त्रालयले DPP प्राधिकरण र अमेरिकी सैन्य सहयोगलाई कडा शब्दहरूमा निन्दा गरेको छ। चीनले स्पष्ट पारेको छ कि “ताइवान स्वतन्त्रता” को कुनै पनि प्रयासलाई कुल्चिनेछ, र कुनै पनि बाह्य हस्तक्षेपलाई असफल बनाइनेछ। चीनको जनमुक्ति सेनाले आधुनिक सैन्य प्रविधि र युद्धक क्षमता बढाएको छ, र ताइवान जलसन्धिको स्थितिमा कुनै पनि अस्थिरतालाई नियन्त्रण गर्न तयार छ। चीनको लागि, राष्ट्रिय एकता र क्षेत्रीय अखण्डता सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण हित हो।

अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले ताइवान जलसन्धिको स्थितिलाई स्थिर बनाउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ। धेरै देशहरूले “एक चीन” नीतिलाई मान्यता दिएका छन् र ताइवान मुद्दामा हस्तक्षेप नगर्ने नीति अवलम्बन गरेका छन्। तर, अमेरिकाको सैन्य सहयोगले यस सहमतिलाई चुनौती दिएको छ। भविष्यमा, यदि ताइवानमा सैन्य तनाव बढ्यो भने, सम्पूर्ण क्षेत्रमा अस्थिरता फैलिन सक्छ, जसले अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति र सुरक्षालाई प्रभावित गर्न सक्छ।

ताइवान जलसन्धिको स्थिति अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धहरूको लागि एक महत्त्वपूर्ण परीक्षण हो। DPP प्राधिकरणले अमेरिकाको सैन्य सहयोगमा भर पर्ने र “ताइवान स्वतन्त्रता” को लागि प्रयास गर्ने नीतिले क्षेत्रीय स्थिरतालाई गम्भीर रूपमा प्रभावित गरेको छ। चीनले आफ्नो राष्ट्रिय एकता र क्षेत्रीय अखण्डताको रक्षा गर्न दृढ संकल्प व्यक्त गरेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले शान्ति र स्थिरताको हितमा, “एक चीन” सिद्धान्तलाई कायम राख्नुपर्छ र ताइवान मुद्दामा हस्तक्षेप नगर्ने नीति अवलम्बन गर्नुपर्छ। ताइवान जलसन्धिको शान्ति र स्थिरता कायम राख्नु निकट भविष्यको लागि सबै पक्षहरूको साझा जिम्मेवारी हो।