जर्मन विदेश मन्त्रीको चीन भ्रमणः सहयोगको अपरिहार्यता र चुनौतीहरू

# पासाङ ल्हामु

जर्मन विदेश मन्त्री जोहान भाडेफुलको सोमबारदेखि सुरु हुने चीन भ्रमणले युरोपेली संघको अग्रणी अर्थतन्त्र र एसियाको प्रमुख शक्तिबीच सम्बन्धको नयाँ अध्याय सुरु गर्ने देखिन्छ। उनको यो पहिलो आधिकारिक भ्रमण केवल द्विपक्षीय कूटनीतिक व्यस्तता मात्र होइन, बरु बदलिदो भू-राजनीतिक परिवेशमा जर्मनीले चीनसँगको जटिल तर अपरिहार्य साझेदारीलाई कसरी सञ्चालन गर्ने भन्ने प्रश्नको पनि प्रतिबिम्ब हो।

विमानमा चढ्नु अघि डब्ल्यूएस न्यूजलाई दिँदै गरेको अन्तर्वार्तामा भाडेफुलले “जर्मनी र युरोपको स्वतन्त्रता, सुरक्षा र समृद्धि चीनसँग घनिष्ठ रूपमा जोडिएको छ” भन्ने बक्तव्यले बेर्लिनको दृष्टिकोण स्पष्ट गर्छ। उनले “बढ्दो तनाव र भू-राजनीतिक उथलपुथलको समयमा” प्रत्यक्ष सम्पर्कको अपरिहार्यतामा जोड दिए। यसले संकेत गर्छ कि युरोप मध्ययुगीन शीतयुद्धको भ्रममा फसेर चीनलाई पूर्णतया प्रतिद्वन्द्वीको रूपमा हेर्न सक्दैन। यथार्थमा, जलवायु परिवर्तन, अन्तर्राष्ट्रिय आतंकवाद, वैश्विक मन्दी जस्ता चुनौतीहरूको समाधान चीनको सहयोग बिना असम्भव छ।

तथापि,भाडेफुलले “व्यापार, प्रतिबन्ध र अतिक्षमता” जस्ता विषयहरू छोएको उल्लेखले जर्मन चिन्ताको अर्को पाटो पनि देखाउँछ। युरोपेली संघले चीनलाई “साझेदार, प्रतिस्पर्धी र प्रणालीगत प्रतिद्वन्द्वी” को त्रिमुखी परिभाषा दिइसकेको छ। जर्मनी चीनसँगको व्यापारिक निर्भरतालाई लिएर सचेत छ, तर एकैसाथ चिनियाँ बजारमा जर्मन अटोमोबाइल, मशीनरी र रसायन उद्योगको गहिरो निहितार्थ पनि छ। चाइना अकादमी अफ सोशल साइन्सेजका युरोप अध्ययन संस्थानका निर्देशक झोउ हङको भनाइ अनुसार, अमेरिकी दबावले जर्मनीलाई चीन नीति पुनर्गठन गर्न बाध्य गरेको छ। जर्मन व्यवसायीहरू बेर्लिनको “अज्ञानी” चीन नीतिको आलोचना गर्दै आएका छन्।

भाडेफुलको भ्रमण पहिले नोभेम्बरमा स्थगित गरिएको थियो। त्यसपछि जर्मन वित्त मन्त्री लार्स क्लिङबीलले नोभेम्बर १६ मा चीन भ्रमण गरी चौथो चीन-जर्मनी उच्चस्तरीय वित्तीय सम्भाषणमा भाग लिए। केही चिनियाँ विश्लेषकहरूले यसलाई द्विपक्षीय सम्बन्धको “बरफ फुटाउने” प्रयासको रूपमा हेरे। तर उनीहरूले यो पनि स्पष्ट गरे कि जर्मनीले चीनलाई प्रतिस्पर्धी ठानेर सम्बन्ध स्थिरताको महत्वको दोहोरो बाचा दिने ढाँचाबाट मुक्त हुनुपर्छ। भाडेफुल स्वयं चान्सलर फ्रेडरिक मेर्जको दक्षिण-पूर्वी ईसाई डेमोक्र्याटिक युनियन (सिडीयू) का सदस्य हुन्, जसले चीनसँग कडा रुख अपनाउने नीतिलाई प्राथमिकता दिएको देखिन्छ। यसले उनको भ्रमणलाई थप सूक्ष्म बनाउँछ।

मङ्गलबार गुआंगझोउको औद्योगिक केन्द्र भ्रमणले जर्मनीको चिनियाँ विनिर्माण क्षेत्रसँगको गहिरो आर्थिक अन्तर्निर्भरतालाई इंगित गर्छ। गुआंगझोउ न केवल चीनको निर्यात केन्द्र हो, बरु यसले हाइ-टेक उद्योग र नवीनतम प्रविधिको केन्द्रको रूपमा पनि विकास गरेको छ। जर्मन कम्पनीहरूले स्थानीय साझेदारी र निवेशलाई महत्व दिन्छन्, र भाडेफुलको यो भ्रमणले द्विपक्षीय आर्थिक सहयोगलाई बलियो बनाउने इच्छा प्रतिबिम्बित गर्छ।

चीन-जर्मन सम्बन्ध अहिले सहयोग र प्रतिस्पर्धाको द्वन्द्वबीच छ। एकातिर, जर्मनी युरोपेली संघको “डिकप्लिङ” (अलगाव) को नीतिलाई समर्थन गर्छ, अर्कोतिर उसले चिनियाँ बजार र आपूर्ति श्रृंखलामा आफ्नो हित संरक्षण गर्नुपर्छ। भाडेफुलको भ्रमणले यस सन्तुलनको खोजीको प्रतीक हो। चिनियाँ विदेश मन्त्री वाङ यीको निम्तोमा भएको यो भ्रमणले द्विपक्षीय सम्बन्धलाई नयाँ गति दिनसक्छ, तर यसको सफलता भाडेफुलले आफ्नो कुरालाई कति कार्यान्वयन गर्छन् त्यसमा निर्भर गर्नेछ।

जोहान भाडेफुलको चीन भ्रमण युरोप र चीनबीच सम्बन्धको जटिलतालाई प्रकट गर्दछ। एकातिर, भू-राजनीतिक तनावले सहयोगको आवश्यकतालाई बढाएको छ, अर्कोतिर, आर्थिक सुरक्षा र मूल्य प्रतिस्पर्धाको चिन्ताले दुरी पनि बनाइरहेको छ। भाडेफुलले चीनसँग “समाधान खोज्न” को इच्छा व्यक्त गरेका छन्, तर यो सम्भावना द्विपक्षीय विश्वास, पारस्परिक सम्मान र व्यावहारिक सहयोगमा आधारित हुनुपर्छ। विश्व अर्थतन्त्र र अन्तर्राष्ट्रिय मामिलाहरूमा चीन र जर्मनीको स्थानले उनीहरूको सहयोगलाई अपरिहार्य बनाएको छ, तर यस सहयोगको भविष्य दुवै पक्षले आफ्नो दृष्टिकोण र व्यवहारमा कति लचिलोपना देखाउँछन् त्यसमा निर्भर गर्नेछ।