ट्रम्पको बिबीसी विरुद्ध मानहानि मुद्दा र मिडियाको भूमिकामा प्रश्न

# अविनाश शर्मा

अमेरिकी पूर्व राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सोमबार बिबीसी विरुद्ध १० अर्ब डलर मानहानि मुद्दा दायर गरेका छन्। उनले बिबीसीले ६ जनवरी क्यापिटल दंगाको बारेमा उनको भाषणलाई भ्रष्ट सम्पादन गरेको र त्यसबाट २०२४ को राष्ट्रपति निर्वाचनमा हस्तक्षेप गर्ने प्रयास गरेको आरोप लगाएका छन्।

मुद्दाको केन्द्रीय आरोप: फ्लोरिडाको जिल्ला अदालतमा दर्ता गरिएको यस मुद्दामा ट्रम्पले बिबीसीको ‘प्यानोरामा’ शृङ्खलामा प्रसारण भएको “ट्रम्प: ए सेकन्ड चान्स” शीर्षकको वृत्तचित्रलाई लक्षित गरेका छन्। मुद्दामा उल्लेख छ कि बिबीसीले ट्रम्पको ६ जनवरी २०२१ को भाषणको दुई अलग अलग भाग जोडेर एक भ्रामक उद्धरण सिर्जना गरेको हो, जसमा उनले समर्थकहरूलाई “हामी क्यापिटल तर्क हिड्नेछौं र म तपाईंहरूसँग हुनेछु… हामी लड्नेछौं” भनेको जस्तो देखाइएको छ। ट्रम्पको दावी छ कि उनले यो शब्दहरू कहिल्यै कुनै क्रममा भनेका थिएनन् र उनको शान्तिको आह्वानलाई जानीजानी बेवास्ता गरिएको थियो।

बिबीसीको प्रतिक्रिया र परिणाम: यस घटनाले बिबीसीभित्र ठूलो उच्चपदस्थ पदाधिकारीको परिवर्तन ल्यायो। बिबीसीका अध्यक्ष समीर शाहले सम्पादनको बारेमा “निर्णयको त्रुटि” भनेर माफी मागेका छन्। निर्देशक जनरल टिम डेभी र समाचारकी प्रमुख डेबोरा टर्नेसले दुवैले राजीनामा दिएका छन्। बिबीसीले वृत्तचित्र पुन: प्रसारण नगर्ने र आफ्ना कुनै प्लेटफर्ममा राख्न नदिने प्रतिबद्धता जनाएको छ। तर, संस्थाको आधिकारिक बक्तव्यमा भने मानहानिको कानुनी आधारसँग सहमति नरहेको जनाइएको छ।

मिडिया सम्पादनको नैतिक सीमा: यो घटनाले समाचार र वृत्तचित्र निर्माणमा सम्पादनको नैतिक सीमा र सम्पूर्ण प्रसङ्गलाई प्रस्तुत गर्ने जिम्मेवारीबारे गम्भीर प्रश्न उठाएको छ। कुनै राजनीतिक भाषणको अंशलाई पुन: क्रमबद्ध गर्नु कहाँसम्म पत्रकारिताको स्वीकार्य अभ्यास हो र कहाँबाट यो भ्रामक हुन्छ, भन्ने बहसलाई यसले नयाँ ढङ्गले चर्काएको छ।

निर्वाचनमा मिडियाको भूमिका: ट्रम्पले मुद्दामा जोड दिए अनुसार, वृत्तचित्र २०२४ को निर्वाचनको एक सप्ता अघि प्रसारण भएको थियो। यसले निर्वाचनका लागि मतदाता मनोविज्ञानमा मिडियाको प्रभाव र समयको चयनबारे सवाल उठाउँछ। के यो निर्दोष समयबद्धता थियो वा जानीजानी गरिएको राजनीतिक हस्तक्षेप?

ट्रम्पको मिडिया विरुद्ध कानूनी रणनीति: यो मुद्दा ट्रम्पले अमेरिकी प्रमुख मिडिया संस्थाहरू विरुद्ध दायर गरिएको मुद्दाहरूको लामो शृङ्खलाको नयाँ कडी हो। उनले पहिले एबीसी, सीबिएस, वाल स्ट्रिट जर्नल र न्यूयोर्क टाइम्स विरुद्ध पनि मुद्दा दायर गरिसकेका छन्। यसबाट उनको मिडिया विरुद्ध कानूनी रणनीति र ‘मिडिया पक्षपात’ विरुद्धको उनको सार्वजनिक विमर्शलाई बल मिलेको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय मिडियाको जवाफदेही: बिबीसी जस्तो अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा प्रतिष्ठित सार्वजनिक प्रसारकले गरेको भनिएको त्रुटिले सार्वजनिक विश्वास र संस्थागत विश्वसनीयतामा पर्ने प्रभावबारे पनि चिन्ता जनाएको छ। बिबीसीले तुरुन्तै आन्तरिक जिम्मेवारी तोकेको र माफी मागेकोले उनको जवाफदेहिता देखिए तापनि कानूनी लडाइँ अझै लामो हुने देखिन्छ।

यो घटना केवल एउटा कानूनी मुद्दा मात्र होइन, तर पत्रकारिताको नैतिकता, राजनीतिक विमर्शमा मिडियाको भूमिका, र सार्वजनिक व्यक्तिको छवि नियन्त्रणको द्वन्द्वलाई समेटेको जटिल प्रकरण हो। यसको न्यायिक निर्णयले भविष्यमा राजनीतिक र मिडिया सम्पादनका लागि महत्वपूर्ण मिसाल कायम गर्न सक्छ।