विश्वव्यापी अनिश्चितताबीच चीनको अर्थतन्त्र ४.७ प्रतिशतले विस्तार

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

भूराजनीतिक तनाव, अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारिक द्वन्द्व, ऊर्जा बजारको उतारचढाव र विश्व अर्थतन्त्रमा बढ्दो अनिश्चितताबीच चीनको अर्थतन्त्र सन् २०२६ को पहिलो छ महिनामा ४.७ प्रतिशतले विस्तार भएको छ।

चीनको राष्ट्रिय तथ्याङ्क ब्युरोले बुधबार सार्वजनिक गरेको प्रारम्भिक विवरणअनुसार जनवरीदेखि जुनसम्म चीनको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन ६९.५७ ट्रिलियन युआन पुगेको छ। स्थिर मूल्यका आधारमा यो अघिल्लो वर्षको समान अवधिको तुलनामा ४.७ प्रतिशत बढी हो। यो वृद्धिदर सरकारले सन् २०२६ का लागि निर्धारण गरेको ४.५ देखि ५ प्रतिशतको आर्थिक वृद्धिको लक्ष्यभित्र पर्छ।

पहिलो त्रैमासिकमा चीनको अर्थतन्त्र ५ प्रतिशतले विस्तार भएको थियो भने दोस्रो त्रैमासिकमा वृद्धिदर ४.३ प्रतिशतमा सीमित भयो। यद्यपि दोस्रो त्रैमासिकको अर्थतन्त्र अघिल्लो त्रैमासिकको तुलनामा ०.९ प्रतिशतले विस्तार भएको आधिकारिक विवरणमा उल्लेख छ।

क्षेत्रगत रूपमा पहिलो छ महिनामा प्राथमिक उद्योगको मूल्य अभिवृद्धि ३.१५ ट्रिलियन युआन पुगेको छ, जुन वार्षिक आधारमा ३.७ प्रतिशतको वृद्धि हो। द्वितीयक उद्योग ३.९ प्रतिशतले बढेर २५.०५ ट्रिलियन युआन पुगेको छ भने सेवा क्षेत्रसहितको तृतीयक उद्योग ५.२ प्रतिशतले विस्तार भएर ४१.३७ ट्रिलियन युआन पुगेको छ। तृतीयक उद्योगले चीनको कुल अर्थतन्त्रको ५९.५ प्रतिशत हिस्सा ओगटेको छ र पहिलो छ महिनाको आर्थिक वृद्धिमा यसको योगदान ६६.१ प्रतिशत पुगेको छ।

राष्ट्रिय तथ्याङ्क ब्युरोका उपप्रमुख माओ सेङयोङले चीनजस्तो विशाल अर्थतन्त्रका लागि ४.७ प्रतिशतको वृद्धि सामान्य उपलब्धि नभएको बताएका छन्। उनका अनुसार अघिल्लो वर्षको समान अवधिको तुलनामा चीनको अर्थतन्त्रमा करिब ३.६ ट्रिलियन युआन थपिएको छ, जुन पछिल्ला पाँच वर्षमा पहिलो छ महिनामा भएको सबैभन्दा ठूलो आर्थिक विस्तार हो।

माओले दोस्रो त्रैमासिकको वृद्धिमा आएको केही मन्दी मुख्यतः अल्पकालीन घरेलु कारण र बाह्य प्रभावसँग सम्बन्धित रहेको बताए। तर आर्थिक सञ्चालनको स्थिर आधार, औद्योगिक स्तरोन्नति र गुणस्तरीय विकासतर्फको दीर्घकालीन दिशा परिवर्तन नभएको उनको भनाइ छ।

पहिलो छ महिनाको तथ्याङ्कले चीनको आर्थिक वृद्धिको संरचनामा उच्च प्रविधि, डिजिटल अर्थतन्त्र, उन्नत उत्पादन र हरित उद्योगको भूमिका तीव्र रूपमा बढिरहेको देखाएको छ। तोकिएको आकारभन्दा माथिका औद्योगिक प्रतिष्ठानहरूको मूल्य अभिवृद्धि ५.४ प्रतिशतले बढ्दा उच्च प्रविधियुक्त उत्पादन उद्योगको मूल्य अभिवृद्धि १३.३ प्रतिशतले विस्तार भएको छ।

उपकरण उत्पादन उद्योगको मूल्य अभिवृद्धि ९.३ प्रतिशतले बढेको छ। थ्रीडी प्रिन्टिङ उपकरणको उत्पादन ४८.५ प्रतिशत, लिथियम आयन ब्याट्रीको उत्पादन ३९.३ प्रतिशत र औद्योगिक रोबोटको उत्पादन २८ प्रतिशतले बढेको छ। यसले परम्परागत उत्पादनमा आधारित वृद्धिबाट प्रविधि, स्वचालन र हरित उत्पादनमा आधारित संरचनातर्फ चीनको रूपान्तरण तीव्र भइरहेको देखाउँछ।

अर्धचालक उद्योगमा देखिएको विस्तार अझ उल्लेखनीय छ। पहिलो छ महिनामा चीनका ठूला औद्योगिक प्रतिष्ठानहरूको इन्टिग्रेटेड सर्किट उत्पादन २३.१ प्रतिशतले बढेर २७९.८ अर्ब एकाइ पुगेको छ। यो औसतमा दैनिक १.५ अर्बभन्दा बढी चिप उत्पादन बराबर हो।

एआईसम्बन्धी उच्च क्षमताका कम्प्युटिङ चिप, मेमोरी चिप, स्मार्ट सवारी उपकरण र डिजिटल पूर्वाधारको माग बढेकाले अर्धचालक उत्पादनमा तीव्र वृद्धि भएको अधिकारीहरूले बताएका छन्। फाइभजी स्मार्टफोन, सेवा रोबोट, थ्रीडी प्रिन्टिङ उपकरण र अन्य स्मार्ट उत्पादनको उत्पादन पनि तीव्र रूपमा विस्तार भएको छ। चीनमा डिजिटल सेवामा दैनिक प्रयोग हुने टोकनको मात्रा सयौँ ट्रिलियनको तहमा पुगेको आधिकारिक विवरणमा उल्लेख छ।

हरित रूपान्तरण पनि आर्थिक वृद्धिको महत्वपूर्ण आधार बनेको छ। पहिलो छ महिनामा चीनमा नयाँ ऊर्जा सवारीसाधनको खुद्रा बजार हिस्सा लगातार तीन महिनासम्म ६० प्रतिशतभन्दा माथि पुगेको छ। स्वच्छ ऊर्जा परियोजनाको विस्तारसँगै आणविक विद्युत उत्पादन उपकरणको उत्पादन ९२ प्रतिशत र जलविद्युत उत्पादन उपकरणको उत्पादन ५१.९ प्रतिशतले बढेको छ।

उच्च प्रविधि र डिजिटल उत्पादनसँग सम्बन्धित नयाँ आर्थिक शक्तिले पहिलो छ महिनाको समग्र आर्थिक वृद्धिमा ४० प्रतिशतभन्दा बढी योगदान दिएको प्रारम्भिक अनुमान छ। औद्योगिक क्षेत्रमा उच्च प्रविधियुक्त उत्पादन र डिजिटल सामग्री उत्पादनले उद्योगको कुल वृद्धिको झन्डै आधा हिस्सा ओगटेको छ।

वैदेशिक व्यापारले पनि चीनको अर्थतन्त्रलाई महत्वपूर्ण समर्थन गरेको छ। पहिलो छ महिनामा चीनको कुल वस्तु व्यापार १६.९ प्रतिशतले बढेर २५.४७ ट्रिलियन युआन पुगेको छ। निर्यात १३.४ प्रतिशतले बढेर १४.७३ ट्रिलियन युआन पुगेको छ भने आयात २२.१ प्रतिशतले वृद्धि भएर १०.७४ ट्रिलियन युआन पुगेको छ।

बेल्ट एन्ड रोड सहकार्यमा सहभागी देशहरूसँगको व्यापार १४.८ प्रतिशतले बढेको छ। निजी क्षेत्रका कम्पनीहरूको आयात–निर्यात १७ प्रतिशतले विस्तार भएको छ र यसले चीनको कुल वैदेशिक व्यापारको ५७ प्रतिशत हिस्सा ओगटेको छ। यान्त्रिक तथा विद्युतीय सामग्रीको निर्यात २०.१ प्रतिशतले बढेको छ।

घरेलु उपभोगतर्फ वस्तु तथा सेवाको कुल खुद्रा बिक्री २.७ प्रतिशतले बढेको छ। यसभित्र सेवाको खुद्रा बिक्री ५.३ प्रतिशत र वस्तुको खुद्रा बिक्री १.१ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ। परम्परागत रूपमा छुट्टै मापन गरिने उपभोक्ता वस्तुको कुल खुद्रा बिक्री भने १.३ प्रतिशतले बढेर २४.८७ ट्रिलियन युआन पुगेको छ।

पहिलो छ महिनामा अनलाइनमार्फत वस्तु तथा सेवाको खुद्रा बिक्री ५.२ प्रतिशतले बढेर १०.०७ ट्रिलियन युआन पुगेको छ। सञ्चार उपकरणको बिक्री १४.४ प्रतिशतले बढेको छ भने स्मार्ट चस्मासहितका पहिरनयोग्य स्मार्ट उपकरणको खुद्रा बिक्री दोब्बरभन्दा बढी भएको छ।

अर्थतन्त्रमा देखिएका सकारात्मक सूचकसँगै केही चुनौती पनि कायम छन्। पहिलो छ महिनामा स्थिर सम्पत्तिमाथिको लगानी ५.७ प्रतिशतले घटेको छ। घरजग्गा विकासमा हुने लगानी १८ प्रतिशत, निजी क्षेत्रको लगानी ८.५ प्रतिशत र पूर्वाधार लगानी २.४ प्रतिशतले घटेको छ।

यद्यपि उच्च प्रविधि उद्योगमा हुने लगानी ४.६ प्रतिशत र बौद्धिक सम्पत्तिसम्बन्धी उत्पादनमा हुने लगानी ९.४ प्रतिशतले बढेको छ। एयरोस्पेस उपकरण उत्पादनमा लगानी २३.३ प्रतिशत, सूचना सेवामा १५.५ प्रतिशत र लिथियम आयन ब्याट्री उत्पादनमा २४.४ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ।

पहिलो छ महिनामा उपभोक्ता मूल्य सूचकाङ्क १ प्रतिशतले बढेको छ भने खाद्य र ऊर्जाबाहेकको मूल मूल्यवृद्धि १.२ प्रतिशत रहेको छ। शहरी क्षेत्रमा सर्वेक्षणमा आधारित बेरोजगारी दर औसत ५.२ प्रतिशत रहेको छ। जुनमा बेरोजगारी दर घटेर ५ प्रतिशतमा पुगेको छ।

प्रतिव्यक्ति खर्चयोग्य आय नाममात्र मूल्यमा ५.२ प्रतिशत र मूल्यवृद्धि समायोजनपछि वास्तविक रूपमा ४.२ प्रतिशतले बढेको छ। ग्रामीण क्षेत्रको प्रतिव्यक्ति आय वास्तविक रूपमा ५.५ प्रतिशतले बढ्दा शहरी क्षेत्रको वास्तविक आय ३.४ प्रतिशतले विस्तार भएको छ।

चीनले सन् २०२६ लाई १५औँ पञ्चवर्षीय योजना अवधिको शुरुवाती वर्षका रूपमा लिएको छ। सरकारले घरेलु माग विस्तार, उपभोग प्रवर्द्धन, उच्च प्रविधि उद्योगको विकास, नयाँ पूर्वाधार निर्माण र परम्परागत उद्योगको डिजिटल तथा हरित रूपान्तरणलाई आर्थिक नीतिको केन्द्रमा राखेको छ।

पहिलो छ महिनाको ४.७ प्रतिशत वृद्धि, औद्योगिक उत्पादनको विस्तार, प्रविधिमा आधारित नयाँ आर्थिक शक्तिको तीव्र विकास र बलियो वैदेशिक व्यापारले चीनलाई वार्षिक आर्थिक लक्ष्य हासिल गर्न आधार प्रदान गरेको छ। तर घरेलु माग र उत्पादनबीचको असन्तुलन, घरजग्गा क्षेत्रमा कमजोर लगानी तथा जटिल बाह्य वातावरणलाई सम्बोधन गर्न थप लक्षित नीति आवश्यक देखिन्छ।

समग्रमा, दोस्रो त्रैमासिकमा केही मन्दी देखिए पनि चीनको आर्थिक संरचनामा भइरहेको प्रविधिगत परिवर्तनले दीर्घकालीन वृद्धिको नयाँ आधार निर्माण गरिरहेको छ। एआई, अर्धचालक, स्वच्छ ऊर्जा, उन्नत उत्पादन र डिजिटल सेवाको विस्तारले चीनको अर्थतन्त्रलाई परम्परागत लगानी र घरजग्गामा आधारित वृद्धिबाट नवप्रवर्तन तथा गुणस्तरीय विकासमा आधारित मोडेलतर्फ अघि बढाइरहेको छ।