शाङ्घाईमा विश्व एआई सम्मेलन: २९ देशद्वारा विश्व एआई सहयोग संगठन स्थापना
ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष
चीनको शाङ्घाईमा शुक्रबार शुरु हुने सन् २०२६ को विश्व कृत्रिम बुद्धिमत्ता सम्मेलन तथा विश्वव्यापी एआई शासनसम्बन्धी उच्चस्तरीय बैठकले प्रविधिको प्रदर्शनसँगै अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य र शासन संरचना निर्माणमा महत्वपूर्ण कदम अघि बढाएको छ।
सम्मेलन शुरु हुनुअघि बिहीबार २९ देशले विश्व कृत्रिम बुद्धिमत्ता सहयोग संगठन अर्थात ‘वाइको’ स्थापना गर्ने सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका छन्। शाङ्घाईमा मुख्यालय रहने वाइको स्वतन्त्र अन्तरसरकारी अन्तर्राष्ट्रिय संगठनका रूपमा सञ्चालन हुनेछ। चीनका विदेशमन्त्री वाङ यीले चिनियाँ सरकारका तर्फबाट सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका थिए।
सम्झौताअनुसार संगठनले संयुक्त राष्ट्रसंघीय बडापत्रका उद्देश्य र सिद्धान्तलाई सम्मान गर्दै व्यापक परामर्श, संयुक्त योगदान र साझा लाभको अवधारणालाई अघि बढाउनेछ। मानव केन्द्रित दृष्टिकोण अपनाउँदै एआईलाई लाभदायक, सुरक्षित र न्यायसङ्गत बनाउनु तथा यसको स्वस्थ र व्यवस्थित विकासमार्फत सम्पूर्ण मानवतालाई लाभ पुर्याउनु संगठनको घोषित उद्देश्य हो।
वाइको स्थापनाले यस वर्षको सम्मेलनलाई नयाँ प्रविधि प्रदर्शन गर्ने मञ्चमा मात्र सीमित नराखी विश्वव्यापी एआई शासनका लागि संस्थागत संयन्त्र निर्माण गर्ने दिशामा अघि बढाएको छ। एआई विकासको गति तीव्र भइरहेका बेला सुरक्षा, पहुँच, मापदण्ड, तथ्याङ्क व्यवस्थापन र विकासशील देशको सहभागिताबारे अन्तर्राष्ट्रिय सहमति निर्माण गर्नु संगठनको मुख्य परीक्षाका रूपमा रहनेछ।
‘बुद्धिमान साझेदार, भविष्यको संयुक्त निर्माण’ भन्ने मुख्य विषय अन्तर्गत आयोजना हुने सम्मेलनमा व्यावहारिक प्रयोगलाई विशेष प्राथमिकता दिइएको छ। एक लाख वर्गमिटरभन्दा बढी क्षेत्रफलमा फैलिने प्रदर्शनीमा एक हजार एक सयभन्दा बढी कम्पनीका तीन हजारभन्दा बढी एआई उत्पादन तथा समाधान प्रदर्शन गरिनेछन्। तीमध्ये तीन सयभन्दा बढी उत्पादन पहिलोपटक विश्व बजारसमक्ष सार्वजनिक हुनेछन्।
सम्मेलनले एआईलाई उद्योगमा प्रयोग हुने जटिल र चिसो प्रविधिका रूपमा मात्र नभई कार्यस्थल, घर, स्वास्थ्य सेवा, शिक्षा, खुद्रा व्यापार र वृद्धवृद्धाको हेरचाहमा सहयोग गर्ने बुद्धिमान साझेदारका रूपमा प्रस्तुत गर्ने लक्ष्य राखेको छ।
प्रदर्शनीका प्रमुख आकर्षणमध्ये मानव हातकै आकारमा विकास गरिएको ‘ओम्नीह्यान्ड–३ अल्ट्रा–एम’ रोबोटिक हात पनि रहनेछ। एगिलिङ्कले विकास गरेको यस हातमा २० वटा स्वतन्त्र गतिक्षमता, पाँचै औँलाको टुप्पोमा दृश्य तथा स्पर्श संवेदक र हत्केलाभर त्रिआयामिक स्पर्श बिन्दु राखिएका छन्। प्रदर्शनीमा दुई रोबोटिक हात प्रयोग गरी बेलुनबाट कुकुरको आकृति बनाउने सूक्ष्म कार्यसमेत देखाइने कम्पनीले जनाएको छ।
एजिबोट र जेडी लजिस्टिक्सले संयुक्त रूपमा विकास गरेको ‘जेनी जी–२ म्याक्स’ नामक भारी काम गर्न सक्ने देहधारी रोबोट पनि पहिलोपटक सार्वजनिक हुँदैछ। यसको एउटा हातले १८ किलोग्राम र दुवै हातले सामान्य अवस्थामा ३८ किलोग्राम भार उठाउन सक्छ। अधिकतम अवस्थामा यसले ५० किलोग्रामसम्म भार सम्हाल्न सक्ने कम्पनीको दाबी छ।
यो रोबोटले एक मिलिमिटरभन्दा सानो स्तरको सूक्ष्मतासहित काम गर्न, आफैँ चार्जिङ केन्द्रमा जान र स्वचालित रूपमा ब्याट्री परिवर्तन गर्न सक्छ। यस विशेषताले गोदाम, कारखाना र आपूर्ति श्रृंखलामा चौबीसै घण्टा सञ्चालन गर्न सकिने सम्भावना देखाएको छ।
सेन्सटाइमले विकास गरेको ‘सेन्समार्ट गो’ एआई खुद्रा समाधानमा मानवाकार रोबोटले सामान छान्ने, उठाउने, तोकिएको स्थानमा राख्ने, र्याक व्यवस्थित गर्ने, मौज्दात जाँच गर्ने र सामान्य समस्या समाधान गर्नेछन्। आगन्तुकले क्यूआर कोड स्क्यान गरेर स्वचालित किनमेल प्रक्रियाको प्रत्यक्ष अनुभव लिन सक्नेछन्।
प्रदर्शनीमा रोबोट मात्र नभई नयाँ एआई मोडेल, कम्प्युटिङ पूर्वाधार र मस्तिष्क–कम्प्युटर अन्तरसम्बन्धसम्बन्धी प्रविधि पनि प्रमुख आकर्षण बन्नेछन्।
चिनियाँ एआई कम्पनी मिनिम्याक्सले १० लाख टोकनसम्मको सन्दर्भ व्यवस्थापन गर्न सक्ने नयाँ बहुविधीय मोडेल ‘एम–३’ प्रदर्शन गर्ने भएको छ। कम्पनीको मौलिक ‘मिनिम्याक्स स्पार्स अटेन्सन’ संरचनामा आधारित मोडेललाई लामो सन्दर्भ विश्लेषण, कोडिङ र स्वतन्त्र एआई एजेन्टसम्बन्धी कामका लागि विकास गरिएको बताइएको छ।
ब्रेनकोले मस्तिष्कको सङ्केतबाट रोबोट नियन्त्रणसम्बन्धी अनुसन्धानका लागि एकीकृत र दृश्यात्मक प्रशिक्षण प्रणाली सार्वजनिक गर्नेछ। कम्पनीका अनुसार मस्तिष्क–कम्प्युटर अन्तरसम्बन्धबारे पूर्वज्ञान नभएका विकासकर्ताले पनि उक्त प्रणाली प्रयोग गरी करिब १० मिनेटमै मानसिक सङ्केतबाट रोबोट सञ्चालन गर्ने प्रारम्भिक प्रक्रिया तयार गर्न सक्छन्।
हुवावेले ठूलो स्तरका एआई मोडेल प्रशिक्षण र निष्कर्षणका लागि विकास गरेको ‘एटलस–९५०’ व्यावसायिक सुपरनोड पनि सम्मेलनमा सार्वजनिक गर्ने तयारी गरेको छ। न्यूनतम रूपमा एउटा क्याबिनेटमा ६४ कम्प्युटिङ कार्ड राख्न सकिने प्रणालीलाई अधिकतम आठ हजार १९२ एनपीयूसम्म विस्तार गर्न सकिने जनाइएको छ। यसलाई दस खर्बभन्दा बढी प्यारामिटर भएका एआई मोडेलको प्रशिक्षण र सञ्चालन लक्षित गरी विकास गरिएको हो।
सम्मेलनस्थलमा वास्तविक औद्योगिक प्रयोग देखाउन मानवाकार रोबोटद्वारा सञ्चालन हुने नयाँ ऊर्जा सवारीसाधन उत्पादन कार्यशाला निर्माण गरिएको छ। ब्याट्री मोड्युल जडानदेखि गाडीभित्रका स्पिकर राख्नेसम्म पाँच प्रमुख उत्पादन प्रक्रिया समेटिएको स्वचालित लाइन वास्तविक समयमा सञ्चालन हुनेछ।
त्यहाँ रोबोटले सामग्री उठाउने, स्क्रु कस्ने, विद्युत जडान गर्ने, गाडीका बत्ती स्वचालित रूपमा जडान गर्ने तथा परीक्षण गर्ने काम प्रदर्शन गर्नेछन्। आयोजकका अनुसार प्रदर्शनीका प्रत्येक दृश्यलाई वास्तविक औद्योगिक उत्पादन प्रक्रियासँग जोडिएको छ।
यस वर्षको सम्मेलनले एआई उद्योग तीव्र प्राविधिक आविष्कारको चरणबाट व्यावसायिक प्रयोग र विश्वव्यापी शासन समानान्तर रूपमा अघि बढ्ने नयाँ चरणमा प्रवेश गरेको संकेत गरेको छ। मोडेलको आकार, कम्प्युटिङ क्षमता र परीक्षण नतिजाभन्दा कारखाना, अस्पताल, विद्यालय, घर तथा आपूर्ति श्रृंखलाका वास्तविक समस्या समाधान गर्ने क्षमतालाई बढी महत्व दिन थालिएको छ।
चीनको सन् २०२६ देखि २०३० सम्मको १५औँ पञ्चवर्षीय योजना शुरु भएसँगै एआईलाई औद्योगिक स्तरोन्नति र भावी आर्थिक वृद्धिको प्रमुख प्रविधिमध्ये एकका रूपमा अघि सारिएको छ। सन् २०२६ को सरकारी कार्य प्रतिवेदनले ‘एआई प्लस’ पहललाई विस्तार गर्ने, नयाँ पुस्ताका बुद्धिमान उपकरण र एआई एजेन्टको प्रयोग तीव्र बनाउने तथा प्रमुख क्षेत्रमा एआईको ठूलो स्तरको व्यावसायिक प्रयोग प्रोत्साहन गर्ने नीति अघि सारेको छ।
सरकारी नीतिले खुला श्रोत एआई समुदाय विकास, विशाल बुद्धिमान कम्प्युटिङ समूह निर्माण, कम्प्युटिङ क्षमता र विद्युत आपूर्तिबीच समन्वय तथा उच्च गुणस्तरका तथ्याङ्क समूह तयार गर्ने लक्ष्य पनि राखेको छ।
चीनको विस्तृत उत्पादन क्षमता, विशाल बजार र विविध औद्योगिक प्रयोग क्षेत्रले प्रयोगशालामा विकसित एआई प्रविधिलाई छिटो व्यावसायिक प्रयोगमा लैजाने आधार उपलब्ध गराएको छ। यसले प्रविधि विकास र वास्तविक मागबीच परस्पर सहयोगी चक्र निर्माण गर्न सक्ने चिनियाँ विज्ञहरूको धारणा छ।
वाइको स्थापना र शाङ्घाई सम्मेलनको व्यावहारिक प्रयोग केन्द्रित स्वरूपले एआईको भविष्य केवल कुन देशसँग ठूलो मोडेल वा बढी कम्प्युटिङ क्षमता छ भन्ने प्रतिस्पर्धाले निर्धारण नगर्ने संकेत गरेको छ। यसको दीर्घकालीन सफलता प्रविधिले वास्तविक समस्या कति प्रभावकारी रूपमा समाधान गर्छ, त्यसको लाभ कति व्यापक रूपमा बाँडिन्छ र सुरक्षा तथा न्यायसङ्गत प्रयोगका लागि विश्व समुदायले कस्तो साझा व्यवस्था निर्माण गर्छ भन्ने विषयमा निर्भर रहनेछ।
