विश्व जनमतमा ऐतिहासिक फेरबदल: २५ देशमा अमेरिकाभन्दा चीनप्रति बढी सकारात्मक धारणा

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

विश्वव्यापी जनमतमा महत्वपूर्ण परिवर्तन देखिएको छ। प्यु रिसर्च सेन्टरको पछिल्लो सर्वेक्षणअनुसार सहभागी ३६ देश तथा क्षेत्रमध्ये २५ मा अमेरिकाको तुलनामा चीनप्रति सकारात्मक धारणा राख्ने मानिसको संख्या बढी पाइएको छ।

करिब दुई दशकदेखि विश्व जनमत अध्ययन गर्दै आएको प्युको सर्वेक्षण इतिहासमा चीनले धेरै देशमा अमेरिकालाई स्पष्ट रूपमा उछिनेको यो पहिलोपटक भएको अनुसन्धानमा संलग्न अधिकारीले बताएका छन्। विगतमा दुवै देशप्रतिको धारणा कतिपय अवस्थामा नजिक रहे पनि चीनले यति व्यापक अग्रता हासिल गरेको थिएन।

प्युले फेब्रुअरी ८ देखि मे १३ सम्म ४२ हजार १५१ वयस्कसँग अन्तर्वार्ता गरेको थियो। सर्वेक्षणमा एसिया–प्रशान्त, युरोप, ल्याटिन अमेरिका, अफ्रिका र पश्चिम एसियाका देश समेटिएका थिए। अध्ययनले चीनप्रतिको धारणा पछिल्ला वर्षमा सुधार हुँदै गएको र अमेरिकाप्रतिको सकारात्मक दृष्टिकोण धेरै ठाउँमा कमजोर बनेको देखाएको छ।

अमेरिकालाई चीनभन्दा सकारात्मक रूपमा हेर्ने छ देश इजरायल, जापान, भारत, दक्षिण कोरिया, फिलिपिन्स र पोल्यान्ड हुन्। तीमध्ये चार देश एसिया–प्रशान्त क्षेत्रका छन्। चीनसँग सीमा, ऐतिहासिक विवाद वा सुरक्षा तनाव रहेका देशमा चीनप्रतिको धारणा तुलनात्मक रूपमा कमजोर देखिएको छ।

यसको विपरीत क्यानडा, मेक्सिको र अमेरिकाका धेरै परम्परागत युरोपेली साझेदारमा चीनले अग्रता लिएको वा अमेरिकासँगको अन्तर उल्लेखनीय रूपमा घटाएको छ। क्यानडामा सन २०२३ मा अमेरिकाप्रति ५७ प्रतिशत र चीनप्रति १४ प्रतिशत सकारात्मक धारणा थियो। पछिल्लो सर्वेक्षणमा अमेरिकाको समर्थन ३३ प्रतिशतमा झरेको छ भने चीनको ४४ प्रतिशत पुगेको छ।

चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङप्रतिको विश्वास पनि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको तुलनामा २२ देश तथा क्षेत्रमा बढी देखिएको छ। यद्यपि, धेरै देशमा दुवै नेताप्रतिको विश्वास न्यून रहेकाले यसलाई चीन वा सीप्रतिको पूर्ण समर्थनभन्दा तुलनात्मक जनधारणाका रूपमा बुझ्नुपर्ने प्युले देखाएको छ।

सर्वेक्षणका क्रममा ट्रम्प प्रशासनको ‘अमेरिका फर्स्ट’ नीति, मित्रदेशसँगको व्यापारिक तनाव, विश्वव्यापी कर नीति र विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय सङ्कटमा अमेरिकी संलग्नताबारे बहस तीव्र थियो। सर्वेक्षण अवधि अमेरिका र इजरायलले इरानविरुद्ध सैन्य कारबाही शुरु गरेको समयसँग पनि जोडिएको थियो। प्युका अनुसन्धानकर्ताले यी घटनाले अमेरिकाले विश्व शान्ति र स्थिरतामा निर्वाह गरिरहेको भूमिकाप्रतिको धारणा प्रभावित गरेको हुन सक्ने बताएका छन्। यद्यपि, सर्वेक्षणले कुनै एउटै घटनालाई जनमत परिवर्तनको प्रत्यक्ष कारणका रूपमा प्रमाणित गर्दैन।

मध्यम आय भएका १७ देशमा अमेरिकाको विदेश नीतिप्रति चीनको तुलनामा बढी चिन्ता देखिएको छ। ती देशमा औसत ७५ प्रतिशत उत्तरदाताले अमेरिकाले अन्य देशको आन्तरिक मामिलामा धेरै वा केही हदसम्म हस्तक्षेप गर्ने बताएका छन्। चीनबारे त्यस्तो धारणा राख्नेको औसत ४५ प्रतिशत छ।

कतिपय मध्यम आय भएका देशमा चीनलाई अमेरिकाभन्दा बढी विश्वसनीय साझेदार तथा विश्व शान्ति र स्थिरतामा योगदान गर्ने शक्तिका रूपमा हेरिएको छ। दक्षिण अफ्रिकामा ७२ प्रतिशतले चीनलाई विश्वसनीय साझेदार मानेका छन् भने अमेरिकाबारे यस्तो धारणा राख्ने ४६ प्रतिशत छन्। विश्व शान्ति र स्थिरतामा चीनले योगदान गर्ने धारणा राख्ने दक्षिण अफ्रिकीको संख्या सन २०२३ को ४७ प्रतिशतबाट ६४ प्रतिशत पुगेको छ।

चीनप्रतिको सकारात्मक धारणा बढ्नुमा पूर्वाधार, व्यापार, डिजिटल अर्थतन्त्र, हरित ऊर्जा, विद्युतीय सवारीसाधन, रेलमार्ग र अन्य विकास परियोजनामार्फत उसको बढ्दो उपस्थिति एउटा कारण हुन सक्छ। विशेषगरी विकासशील देशमा चीनलाई लगानी, बजार र पूर्वाधार उपलब्ध गराउने साझेदारका रूपमा हेर्ने प्रवृत्ति बलियो भएको देखिन्छ। तर, यो निष्कर्ष सर्वेक्षणका तथ्यबाट गरिएको व्यापक विश्लेषण हो; प्युले उत्तरदातालाई चीनप्रतिको धारणा सुधार हुनुका सबै कारण छुट्टाछुट्टै मापन गरेको छैन।

अमेरिकाले अझै पनि नागरिक स्वतन्त्रताको सम्मानसम्बन्धी प्रश्नमा चीनभन्दा राम्रो मूल्याङ्कन प्राप्त गरेको छ। तर, यो अन्तर पनि साँघुरिएको छ। यसको मुख्य कारण चीनको मूल्याङ्कनमा भएको सुधार मात्र नभई अमेरिकाले आफ्ना नागरिकको व्यक्तिगत स्वतन्त्रताको सम्मान गर्छ भन्ने विश्वास धेरै देशमा तीव्र रूपमा घट्नु हो। स्विडेनमा यस्तो धारणा सन २०२१ को ६१ प्रतिशतबाट २७ प्रतिशतमा झरेको छ। क्यानडा, फ्रान्स, जर्मनी, इटाली, नेदरल्यान्ड्स, दक्षिण कोरिया र स्पेनमा पनि उल्लेखनीय गिरावट देखिएको छ।

पछिल्लो परिणामलाई चीनले विश्व लोकप्रियताको प्रतिस्पर्धा निर्णायक रूपमा जितेको निष्कर्षका रूपमा मात्र बुझ्नु उचित हुँदैन। जनमत सर्वेक्षण समय, प्रश्नको संरचना, नमुना, घरेलु राजनीतिक वातावरण र तत्कालीन अन्तर्राष्ट्रिय घटनाक्रमबाट प्रभावित हुन्छ। चीन र अमेरिकालाई प्रत्यक्ष प्रतिस्पर्धीका रूपमा मात्र प्रस्तुत गर्दा विश्व राजनीतिलाई शून्य–योगको दृष्टिकोणबाट हेर्ने जोखिम पनि रहन्छ।

तथापि, प्युको अध्ययनले एउटा महत्वपूर्ण संरचनात्मक परिवर्तन स्पष्ट पारेको छ—विश्वका धेरै भागमा अमेरिकाको परम्परागत प्रतिष्ठा र विश्वसनीयतामाथि प्रश्न बढिरहेका बेला चीनप्रतिको दृष्टिकोण क्रमशः सकारात्मक बन्दै गएको छ। यो परिवर्तन केवल चीनको बढ्दो आर्थिक तथा कूटनीतिक उपस्थितिको परिणाम होइन; अमेरिकी विदेश नीति र अन्तर्राष्ट्रिय व्यवहारप्रतिको बढ्दो असन्तुष्टिले पनि तुलनात्मक धारणा चीनको पक्षमा मोडेको देखिन्छ।