चीनको ऐतिहासिक यात्रा : जनताको सङ्कल्पबाट आधुनिक विकाससम्म

प्रेम सागर पौडेल

जनवादी गणतन्त्र चीनको ७७औँ स्थापना दिवस, चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टी स्थापनाको १०५औँ वर्ष र महान लामो मार्चको विजयको ९०औँ वार्षिकी एउटै वर्षमा परेका छन्। यी अवसर चीनको विगतलाई सम्मान गर्ने मात्र होइन, उसको वर्तमान विकास र भविष्यको दिशालाई बुझ्ने अवसर पनि हुन्। लामो मार्चले देखाएको दृढ सङ्कल्प, जनवादी गणतन्त्र स्थापनाले दिएको राष्ट्रिय आधार र चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको नेतृत्वमा अघि बढेको आधुनिकीकरणको यात्रा आजको चीनमा एकसाथ देखिन्छन्।

चिनियाँ जनताको सङ्घर्ष र बलिदानलाई सम्मान नगरी चीनको प्रगति बुझ्न सकिँदैन। लामो मार्चको विजय चीनका लागि कठिन परिस्थितिमा पनि आफ्नो लक्ष्यप्रति अडिग रहने साहसको प्रतीक हो। सन् १९४९ मा जनवादी गणतन्त्र स्थापना भएपछि राष्ट्रिय पुनर्निर्माण र नागरिकका आधारभूत आवश्यकता पूरा गर्ने ऐतिहासिक जिम्मेवारी शुरु भयो। त्यसयता चीनले आफ्नो परिस्थिति अनुसार विकासको मार्ग अघि बढाउँदै विश्वकै ठूलो औद्योगिक र आर्थिक शक्तिमध्ये स्थान बनाएको छ। यस यात्रामा निरन्तरता, सङ्गठन क्षमता र जनताको श्रम निर्णायक रहेका छन्।

चीनको आर्थिक उपलब्धिले त्यस रूपान्तरणको आकार देखाउँछ। चिनियाँ राष्ट्रिय तथ्याङ्क ब्युरोका अनुसार सन् २०२५ मा देशको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन १४०० खर्ब युआनभन्दा बढी पुग्यो र अर्थतन्त्र पाँच प्रतिशतले बढ्यो। यो उपलब्धि उत्पादन, व्यापार र व्यापक घरेलु बजारको संयुक्त शक्तिमा आधारित छ। अहिले चीनले आफ्नो १५औँ पञ्चवर्षीय योजनाको अवधिमा उच्च गुणस्तरको विकास र चिनियाँ शैलीको आधुनिकीकरणलाई अघि बढाएको छ। यसको अर्थ आर्थिक आकार बढाउनु मात्र होइन, अनुसन्धान, उत्पादनशीलता र नागरिक कल्याणलाई विकासको केन्द्रमा राख्नु हो।

गरिबी निवारण चीनले हासिल गरेको सर्वाधिक महत्त्वपूर्ण मानवीय उपलब्धिमध्ये एक हो। चीनको आधिकारिक विवरण अनुसार आठ वर्षे लक्षित अभियानबाट सन् २०२० को अन्त्यसम्म तत्काल प्रचलित राष्ट्रिय मापदण्ड अनुसार ९ करोड ८९ लाख ९९ हजार ग्रामीण बासिन्दा गरिबीबाट बाहिर आए। यस परिणामले विकासको उद्देश्य मानिसको जीवन बदल्नु हो भन्ने कुरालाई मूर्त रूप दिन्छ। सडक, रोजगारी, शिक्षा, स्वास्थ्य सेवा र बजारसम्मको पहुँच विस्तार हुँदा आर्थिक प्रगति घरपरिवारको वास्तविक अवसरमा परिणत हुन्छ। साझा समृद्धितर्फ अघि बढ्ने चीनको लक्ष्यका लागि यही जनकेन्द्रित दृष्टि महत्त्वपूर्ण छ।

पूर्वाधार निर्माणमा चीनले देखाएको क्षमता पनि विकासको समग्र योजनासँग जोडिएको छ। रेल, सडक, बन्दरगाह, विद्युत सञ्जाल र डिजिटल सम्पर्कले विभिन्न क्षेत्रलाई उत्पादन र बजारसँग जोडेका छन्। यसले नागरिकको आवागमन सहज बनाउनुका साथै उद्योग, व्यापार र सेवाको विस्तारमा मद्दत गरेको छ। पूर्वाधारलाई पृथक आयोजनाको रूपमा होइन, आर्थिक गतिविधि र क्षेत्रीय अवसर बढाउने साझा आधारका रूपमा अघि बढाउनु चीनको विकास अनुभवको उल्लेखनीय पक्ष हो।

विज्ञान र प्रविधिमा चीनको प्रगति भविष्य निर्माणसँग प्रत्यक्ष सम्बन्धित छ। उन्नत उत्पादन, विद्युतीय सवारी, दूरसञ्चार, कृत्रिम बुद्धिमत्ता र अन्तरिक्ष अनुसन्धानमा भइरहेको कामले आफ्नै नवप्रवर्तन क्षमता विकास गर्ने चीनको प्राथमिकता देखाउँछ। विश्वविद्यालय, अनुसन्धान संस्था र उद्योगबीचको सम्बन्धबाट नयाँ ज्ञान व्यवहारमा प्रयोग हुन्छ। चिनियाँ शैलीको आधुनिकीकरणमा प्रविधिको स्थान त्यहीँ छ: वैज्ञानिक क्षमतालाई उत्पादन, सेवा र जनजीवनको सुधारसँग जोड्नु।

हरित विकासमा पनि चीनको भूमिका बढ्दै गएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा निकायले सन् २०२५ देखि २०३० सम्म विश्वभर थपिने नवीकरणीय विद्युत क्षमताको वृद्धिमा चीनको हिस्सा झन्डै ६० प्रतिशत रहने अनुमान गरेको छ। सौर्य र वायु ऊर्जाको विस्तारले स्वच्छ प्रविधिलाई व्यापक रूपमा उपलब्ध गराउने सम्भावना बढाएको छ। जलवायु परिवर्तन साझा चुनौती भएकाले यस्तो प्रगतिले चीनभित्र मात्र होइन, विश्वव्यापी ऊर्जा रूपान्तरणमा पनि योगदान दिन सक्छ।

चीनले अघि सारेको विकास दृष्टि बाह्य सहकार्यसँग पनि जोडिएको छ। शान्तिपूर्ण विकास, पारस्परिक लाभ र साझा भविष्यको अवधारणाले देशहरूबीच संवाद तथा व्यावहारिक साझेदारीलाई महत्त्व दिन्छ। नेपाल र चीनबीचको सम्बन्धमा यसको विशेष अर्थ छ। दुई देशले सार्वभौम समानता, पारस्परिक सम्मान र शान्तिपूर्ण सहअस्तित्वका सिद्धान्तका आधारमा मित्रता अघि बढाएका छन्। शिक्षा, सम्पर्क सञ्जाल, स्वच्छ ऊर्जा, वातावरण संरक्षण र विपद जोखिम न्यूनीकरणमा हुने सहकार्यले यस सम्बन्धलाई जनताको जीवनमा अझ उपयोगी बनाउन सक्छ। कठिन समयमा चीनले नेपाललाई उपलब्ध गराएको सहयोग यस मित्रताको मानवीय अभिव्यक्ति हो।

चीनको ७७ वर्षे राष्ट्रिय यात्रा विश्वका लागि दीर्घकालीन लक्ष्य, जनताको सहभागिता र निरन्तर कार्यान्वयनको महत्त्वपूर्ण उदाहरण हो। यस विशेष अवसरमा चिनियाँ जनताको सङ्घर्ष, परिश्रम र उपलब्धिप्रति उच्च सम्मान व्यक्त गर्दछु। जनवादी गणतन्त्र चीनको स्थापना दिवस, चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको १०५औँ स्थापना वर्ष र लामो मार्चको विजयको ९०औँ वार्षिकीका अवसरमा चीनका जनता तथा नेतृत्वलाई हार्दिक शुभकामना। चीनले शान्ति, समृद्धि र चिनियाँ शैलीको आधुनिकीकरणको यात्रामा निरन्तर सफलता हासिल गरोस्। नेपाल–चीन मित्रता दुवै देशका जनताका लागि अझ प्रगाढ र फलदायी बनोस्।

लेखक: प्रेम सागर पौडेल नेपालका वरिष्ठ पत्रकार र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध विश्लेषक हुनुहुन्छ। उहाँले नेपाल-चीन सम्बन्ध, हिमालय क्षेत्रको भू-राजनीति, र एसियाली सुरक्षा मुद्दाहरूमा गहन अध्ययन गर्नुभएको छ।