सिचाङको परम्परागत च्याच्या चाउचाउ : सांस्कृतिक सम्पदाबाट स्थानीय रोजगारीसम्म

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

चीनको सिचाङस्थित छाम्दोको माङखाम काउन्टीमा परम्परागत च्याच्या चाउचाउले स्थानीय संस्कृति संरक्षणसँगै जीविकोपार्जनको अवसर सिर्जना गरेको छ। यानचिङ अर्थात छाल्हो क्षेत्रको यो परिकारलाई आफ्नो व्यवसायको आधार बनाएकी डोल्मा ल्हामोले वर्षभरि स्थानीय बासिन्दालाई रोजगारी दिने भोजनालय सञ्चालन गरिरहेकी छन्।

करिब एक हजार वर्ष पुरानो मानिने यो परिकार प्राचीन चिया–घोडा व्यापार मार्गसँग जोडिएको छ। सन् २०१० मा यसलाई क्षेत्रीयस्तरको अमूर्त सांस्कृतिक सम्पदा सूचीमा समावेश गरिएको थियो। पुस्तौँदेखि हस्तान्तरण हुँदै आएको बनाउने विधि र भोजन परम्परा यसको विशेष पहिचान हुन्।

डोल्मा ल्हामो अहिले पनि हातैले पीठो मुछेर चाउचाउ तयार गर्छिन्। उनका अनुसार परिकारको चपाउँदाको विशेष बनावट जोगाउन हातको काम महत्त्वपूर्ण छ। ‘यसलाई यन्त्रले प्रतिस्थापन गर्न सक्दैन,’ उनी भन्छिन्। परम्परागत विधिप्रतिको यही विश्वासलाई उनले व्यवसायमा निरन्तरता दिएकी छन्।

सन् २०१० मै डोल्माले आवासका लागि प्राप्त २५ हजार युआन अनुदानमा आफ्नो बचत थपेर तिब्बती शैलीको घर बनाएकी थिइन्। त्यससँगै उनले ग्रामीण परिवेशमा भोजन र आतिथ्य सेवा दिने व्यवसाय शुरु गरिन्। समयसँगै उक्त व्यवसाय विभिन्न सेवा उपलब्ध गराउने भोजनालयका रूपमा विस्तार भएको छ।

उनको भोजनालयले स्थानीय बासिन्दालाई वर्षभरि काम उपलब्ध गराउँदै आएको छ। परम्परागत परिकार बनाउने ज्ञानलाई व्यवसायसँग जोड्दा सांस्कृतिक अभ्यासको निरन्तरता र स्थानीय आम्दानी दुवैलाई सहयोग पुगेको छ। डोल्माको अनुभवले अमूर्त सम्पदा दैनिक जीवन र आर्थिक गतिविधिसँग कसरी जोडिन सक्छ भन्ने देखाउँछ।

च्याच्या चाउचाउको नाममा रहेको ‘च्या’ को अर्थ थप्नु हो। चाउचाउ र झोल थप्दै खाने परम्पराले यसको नाम र भोजन शैलीलाई जोडेको छ। माङखामको यो परिकार डोल्माका लागि सांस्कृतिक पहिचानसँगै व्यवसाय विस्तार र स्थानीय रोजगारीको आधार बनेको छ।