एआईको तीव्र विकासप्रति प्रविधि क्षेत्रमै बढ्दो चिन्ता

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

कृत्रिम बुद्धिमत्ताको तीव्र विकास र त्यसले मानव सभ्यतामा पार्न सक्ने सम्भावित जोखिमलाई लिएर प्रविधि क्षेत्रमा काम गरिरहेका विशेषज्ञहरूकै चिन्ता बढ्न थालेको छ। एन्थ्रोपिकका पूर्व अनुसन्धानकर्ता ज्याकब कोक्सनले एआई विकासमा संलग्न धेरै मानिस भविष्यमा हुन सक्ने गम्भीर परिणामप्रति वास्तवमै भयभीत रहेको बताएका छन्। उनले कम्पनीबाट राजीनामा दिएपछि सार्वजनिक गरेको धारणा अहिले प्रविधि क्षेत्रमा व्यापक बहसको विषय बनेको छ।

२७ वर्षीय कोक्सन एन्थ्रोपिकमा आबद्ध हुनुअघि ओपनएआईमा कार्यरत थिए। उनले एआई विकास अहिलेको गतिमा अघि बढिरहे नियन्त्रणबाहिर जाने जोखिम बढ्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्। उनका अनुसार प्रविधि कम्पनीभित्रका कर्मचारीले नियमनको माग सामान्य प्रचारका लागि नभई वास्तविक चिन्ताका कारण गरिरहेका छन्। ती कर्मचारी आफूहरू तीव्र प्रतिस्पर्धाको दौडमा फसेको महसुस गरिरहेका छन् र त्यसको सम्भावित परिणामलाई लिएर चिन्तित छन्।

एन्थ्रोपिकका प्रमुख डारियो अमोडेईले पनि एआई विकासको गतिलाई नियन्त्रण गर्नुपर्ने पक्षमा आवाज उठाएका छन्। उनले हालै सार्वजनिक गरेको विस्तृत लेखमा एआई मोडल निर्माण भइरहँदा स्वतन्त्र निगरानी, सम्पूर्ण उद्योगमा लागू हुने साझा नियमन र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा समन्वित नियमन आवश्यक रहेको बताएका छन्। कोक्सनले समेत यस्तो प्रयास प्रभावकारी बनाउन चीनसहित प्रमुख प्रविधि शक्तिबीच कुनै न कुनै प्रकारको समन्वय आवश्यक हुने धारणा राखेका छन्।

कोक्सनले एआईका सम्भावित जोखिममध्ये ठूलो संख्यामा शक्तिशाली एआई प्रणाली एकसाथ काम गर्न थाले नियन्त्रण र निगरानी कठिन हुन सक्ने अवस्था औँल्याएका छन्। एआई प्रणालीले अत्यधिक कम्प्युटिङ क्षमता प्रयोग गर्दै इन्टरनेट तथा डिजिटल पूर्वाधारमाथि प्रभाव विस्तार गर्न सक्ने सम्भावनाबारे पनि उनले चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। उनका यस्ता अनुमान अत्यन्त गम्भीर प्रकृतिका भए पनि ती निश्चित भविष्यवाणी नभई सम्भावित जोखिमसम्बन्धी चेतावनीका रूपमा बुझिनुपर्छ।

एन्थ्रोपिकले भने एआईले ठूलो सामाजिक र आर्थिक फाइदा दिन सक्ने भए पनि यससँग अभूतपूर्व जोखिमसमेत जोडिएको स्वीकार गरेको छ। कम्पनीले आफ्ना एआई मोडलमा कडा सुरक्षा परीक्षण, आन्तरिक जोखिम मूल्याङ्कन तथा सार्वजनिक निष्कर्षको अभ्यास गरिरहेको जनाएको छ। एआई प्रणालीले कसरी निर्णय गर्छ र उनीहरूको आन्तरिक संरचना कसरी काम गर्छ भन्ने अध्ययनमा पनि कम्पनी सक्रिय छ।

एआई जोखिमसम्बन्धी चेतावनीमा प्रविधि उद्योगभित्र पूर्ण सहमति भने छैन। केही आलोचकले सम्भावित विनाशकारी जोखिमलाई अत्यधिक जोड दिएर प्रस्तुत गर्दा बजारमा एआईको शक्तिबारे थप आकर्षण सिर्जना हुन सक्ने तर्क गरेका छन्। नियमनको मागले ठूला कम्पनीलाई साना प्रतिस्पर्धीभन्दा संरचनागत लाभ दिन सक्ने आशंका पनि उठाइएको छ। एन्थ्रोपिक र ओपनएआईजस्ता ठूला कम्पनीको भविष्यको व्यावसायिक विस्तारसँग यस्ता बहस जोडिन सक्ने आलोचकहरूको तर्क छ।

यस बहसको केन्द्रमा एउटा आधारभूत प्रश्न छ : एआई विकासलाई पूर्ण रूपमा रोक्न सम्भव छैन भने त्यसको गति, सुरक्षा र जिम्मेवारी कसरी व्यवस्थापन गर्ने? प्रविधि क्षेत्रभित्रैबाट उठिरहेका चेतावनीले अब एआई सुरक्षा केवल प्राविधिक विषय नभई अन्तर्राष्ट्रिय नियमन, कूटनीतिक समन्वय र मानव सुरक्षासँग जोडिएको विश्वव्यापी प्रश्न बन्दै गएको देखाएको छ।