ब्रिक्स विश्व दक्षिणको सबैभन्दा प्रभावशाली सहकार्य मञ्च बनेको छ : सी चिनफिङ

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

चीनका राष्ट्रपति सी चिनफिङले ब्रिक्स सहकार्य संयन्त्र उदाउँदा बजार र विकासशील मुलुकबीचको विश्वकै सबैभन्दा प्रभावशाली सहकार्य मञ्च बनेको बताएका छन्। नयाँ दिल्लीमा आयोजित १८औँ ब्रिक्स शिखर सम्मेलनको पहिलो सत्रलाई सम्बोधन गर्दै उनले ब्रिक्स सहकार्यको २० वर्ष पूरा भएको उल्लेख गर्दै यस अवधिमा संगठन निरन्तर विस्तार, संस्थागत विकास र उच्चस्तरीय सहकार्यको चरणमा प्रवेश गरेको बताए।

सीका अनुसार विगत दुई दशकमा ब्रिक्सले ऐतिहासिक विस्तार गर्दै बहुस्तरीय र व्यापक सहकार्य संरचना निर्माण गरेको छ। उनले विश्व अहिले एक शताब्दीमा नदेखिएको तीव्र परिवर्तनबाट गुज्रिरहेको, विश्व दक्षिणको शक्ति तीव्र रूपमा बढिरहेको र बहुध्रुवीय विश्वतर्फको प्रवृत्ति रोक्न नसकिने अवस्थामा पुगेको बताए। तर एकपक्षीयता, शक्ति राजनीति, कमजोर हुँदै गएको बहुपक्षीय व्यवस्था तथा शान्ति, विकास, सुरक्षा र विश्व शासनका क्षेत्रमा बढ्दै गएको अन्तरले अन्तर्राष्ट्रिय वातावरण थप जटिल बनाएको उनको भनाइ थियो।

सीले यस्तो परिस्थितिमा ब्रिक्सले विश्व दक्षिणका साझा हितको प्रतिनिधित्व गर्दै न्यायपूर्ण र समान अन्तर्राष्ट्रिय व्यवस्था निर्माणमा अग्रणी भूमिका खेल्नुपर्ने बताए। उनले ब्रिक्स मुलुकलाई इतिहासको सही पक्षमा उभिन, समयको अगुवा बन्न र विश्व शासन प्रणालीलाई अझ न्यायपूर्ण तथा समतामूलक दिशातर्फ अघि बढाउन आग्रह गरे। उनका अनुसार ब्रिक्सले शान्ति र स्थिरता संरक्षण, विकास, सभ्यताबीच पारस्परिक सिकाइ, नवप्रवर्तन तथा विश्व शासन सुधारमा नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गर्नुपर्छ।

नवप्रवर्तनलाई ब्रिक्सको भावी विकासको प्रमुख आधारका रूपमा प्रस्तुत गर्दै राष्ट्रपति सीले कृत्रिम बौद्धिकता, नयाँ औद्योगिकीकरण, खुला श्रोत प्रविधि, आपूर्ति श्रृंखला र डिजिटल अर्थतन्त्रमा सहकार्य विस्तार गर्नुपर्ने बताए। ब्रिक्स सदस्यले प्रविधिलाई केही मुलुकको एकाधिकारमा सीमित नगरी साझा विकास, खुलापन र लाभको साझेदारीका लागि प्रयोग गर्नुपर्ने उनको धारणा थियो।

सीले ब्रिक्स सदस्यबीच आपसी विश्वासलाई पनि विशेष महत्व दिएका छन्। सदस्य राष्ट्रले एकअर्काप्रति इमानदार र स्पष्ट रहनुपर्ने, मतभिन्नता स्वीकार गर्दै साझा आधार खोज्नुपर्ने र एकअर्काका मूल चासोलाई सम्मान गर्नुपर्ने उनले बताए। संवादमार्फत आपसी समझदारी गहिरो बनाउँदै मतभेदलाई व्यवस्थित रूपमा समाधान गर्न सके ब्रिक्स सहकार्य स्थिर र दीर्घकालीन रूपमा अघि बढ्ने उनको विश्वास छ।

चीनले आगामी वर्ष ब्रिक्सको अध्यक्षता ग्रहण गर्ने र १९औँ शिखर सम्मेलन आयोजना गर्ने जानकारी पनि सीले दिएका छन्। उनले भारतको अध्यक्षतामा प्राप्त उपलब्धिलाई निरन्तरता दिँदै सबै सदस्यसँग सहकार्य गरेर ब्रिक्सको तेस्रो ‘स्वर्णिम दशक’ शुरु गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे। भारतपछि चीनले अध्यक्षता सम्हाल्नुले दुई ठूला एशियाली शक्तिबीच ब्रिक्सको संस्थागत निरन्तरता र सहकार्यलाई विशेष महत्व दिने अपेक्षा गरिएको छ।

नयाँ दिल्ली सम्मेलनले चीन–भारत सम्बन्धमा पनि सकारात्मक सन्देश दिएको छ। राष्ट्रपति सी र भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीबीच सम्मेलनको क्रममा भेटवार्ता भएको छ। सन् २०२४ को कजान र सन् २०२५ को थ्यानचिनपछि लगातार तेस्रो वर्ष दुई नेताबीच प्रत्यक्ष संवाद भएको हो। पछिल्ला वर्षमा सीमा व्यवस्थापन, सीमापार व्यापार, प्रत्यक्ष हवाई सेवा, प्रवेशाज्ञा सहजीकरण र जनस्तरीय सम्पर्कमा भएको प्रगतिले द्विपक्षीय सम्बन्ध क्रमशः स्थिर बन्दै गएको संकेत दिएको छ।

विश्लेषकहरूले चीन र भारतबीच राजनीतिक विश्वास निर्माण हुँदै जाँदा ब्रिक्स, शाङ्हाई सहयोग संगठन र जी–२० जस्ता मञ्चमा विश्व शासन सुधार, जलवायु परिवर्तन, विकास वित्त, व्यापार र प्रविधिका विषयमा सहकार्यको ठूलो सम्भावना रहेको बताएका छन्। चीनको औद्योगिक तथा हार्डवेयर क्षमता र भारतको सफ्टवेयर तथा युवा जनशक्तिको क्षमताबीच महत्वपूर्ण पूरकता रहेको भन्दै दुई देशको आर्थिक सहकार्य विस्तारले एशिया र विश्व अर्थतन्त्रमा सकारात्मक प्रभाव पार्न सक्ने आकलन गरिएको छ।

सम्मेलनले नयाँ दिल्ली घोषणापत्र पनि सर्वसम्मत रूपमा स्वीकार गरेको छ। घोषणापत्रमा आतंकवादविरुद्ध सहकार्य, द्वन्द्व रोकथाम, विवादको शान्तिपूर्ण समाधान, बहुपक्षीयताको सुदृढीकरण, एकपक्षीय व्यापारिक उपायप्रतिको चिन्ता, नवीकरणीय ऊर्जा, दिगो विकास र न्यायपूर्ण प्रतिस्पर्धालगायत विषयलाई प्राथमिकता दिइएको छ।

ब्रिक्सको विस्तारलाई कुनै सैन्य वा वैचारिक गठबन्धनका रूपमा नभई साझेदारीमा आधारित विश्व दक्षिणको सहकार्य संरचनाका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ। चिनियाँ विश्लेषकहरूले ब्रिक्सले शीतयुद्धकालीन गुटबन्दी अस्वीकार गर्दै दक्षिण–दक्षिण सहकार्य, बहुध्रुवीयता, विकास र विश्व शासन सुधारलाई अघि बढाउन सक्ने बताएका छन्।

नयाँ दिल्लीबाट सी चिनफिङले दिएको सन्देश स्पष्ट देखिएको छ। ब्रिक्सले आगामी चरणमा केवल सदस्य संख्या बढाउने होइन, सदस्यबीचको विश्वास, प्रविधि, विकास वित्त, विश्व शासन, शान्ति र आर्थिक सहकार्यको गुणस्तर बढाउनुपर्नेछ। चीनले आगामी अध्यक्षतामा यही आधारलाई अघि बढाउँदै ब्रिक्सलाई विश्व दक्षिणको अझ प्रभावशाली र व्यवहारिक सहकार्य संरचनाका रूपमा विकास गर्ने संकेत दिएको छ।