जोखिमको वस्तुनिष्ठ आधारबिना पक्राउ परेका व्यक्तिलाई हत्कडी नलगाउन सर्वोच्चको आदेश
ड्रागन मिडिया सम्वाददाता
सर्वोच्च अदालतले पक्राउ परेका व्यक्तिलाई नियमित प्रक्रियाका रूपमा हत्कडी नलगाउन प्रहरीका नाममा आदेश जारी गरेको छ। पक्राउ परेको व्यक्तिबाट भाग्ने, हिंसात्मक व्यवहार गर्ने वा आफू अथवा अरूलाई क्षति पुर्याउने जोखिम देखिएमा मात्रै आवश्यकताको वस्तुनिष्ठ मूल्याङ्कन गरेर हत्कडी प्रयोग गर्न अदालतले आदेश दिएको हो।
अदालतले हत्कडी प्रयोग गर्न सकिने तीन अवस्था स्पष्ट गरेको छ। पक्राउ परेको व्यक्ति भाग्न सक्ने जोखिम हुनु, उसको व्यवहार हिंसात्मक हुनु वा उसले आफू अथवा अरू व्यक्तिलाई क्षति पुर्याउन सक्ने अवस्था देखिनु हत्कडी प्रयोगका आधार हुन्। यस्ता जोखिमको वस्तुनिष्ठ विश्लेषण नगरी पक्राउ परेको कारणले मात्र हत्कडी लगाउन नपाइने आदेशमा उल्लेख छ।
यस आदेशले पक्राउ परेका व्यक्तिको सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने प्रहरीको जिम्मेवारी र व्यक्तिको मर्यादा तथा अधिकारबीच सन्तुलन कायम गर्न जोड दिएको छ। अपराध अनुसन्धानका क्रममा हत्कडीको प्रयोग व्यक्तिको पहिचान, सामाजिक हैसियत वा आरोपको चर्चाका आधारमा नभई वास्तविक सुरक्षा जोखिम र आवश्यकताका आधारमा निर्धारण गर्नुपर्ने भएको छ।
सर्वोच्चको आदेशअनुसार पक्राउ परेका सबै व्यक्तिलाई अनिवार्य रूपमा हत्कडी लगाउने अभ्यासको सट्टा प्रत्येक घटनाको परिस्थिति र सम्भावित जोखिम छुट्टाछुट्टै मूल्याङ्कन गर्नुपर्नेछ। यसले अनुसन्धानका क्रममा आवश्यक सुरक्षा व्यवस्था कायम राख्दै पक्राउ परेका व्यक्तिप्रति मर्यादित व्यवहार सुनिश्चित गर्ने कानुनी आधारलाई स्पष्ट पारेको छ।
