संयुक्त राष्ट्रसङ्घको ८१औँ महासभामा बहस शुरु, गुटेरेसद्वारा सहकार्यमा आधारित बहुध्रुवीय विश्व व्यवस्थाको आह्वान
ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष
संयुक्त राष्ट्रसङ्घको ८१औँ महासभाको सामान्य बहस मंगलबार न्युयोर्कस्थित राष्ट्रसङ्घको मुख्यालयमा शुरु भएको छ। ‘विश्वास पुनःस्थापना, परिवर्तनको व्यवस्थापन : सबैका लागि परिणाम दिने संयुक्त राष्ट्रसङ्घ’ भन्ने मूल विषयमा आयोजित बहसको उद्घाटन गर्दै महासभाका अध्यक्ष खलिलुर रहमानले विश्व समुदायको विश्वास पुनःआर्जन गर्न राष्ट्रसङ्घले आफ्ना कमजोरी स्वीकार गर्दै संस्थागत सुधार र समावेशी सहभागितालाई प्राथमिकता दिनुपर्ने बताएका छन्।
अध्यक्ष रहमानले राष्ट्रसङ्घप्रतिको विश्वास स्वतः प्राप्त नहुने र त्यसलाई काम तथा परिणामबाट आर्जन गर्नुपर्ने उल्लेख गरे। उनका अनुसार विश्वास पुनःस्थापनाका लागि संस्थाले आफ्ना असफलता र सीमितताको यथार्थ मूल्याङ्कन गर्नुपर्छ, प्रभावकारी सेवा प्रवाहका लागि आधारभूत सुधार अघि बढाउनुपर्छ र समाजका सबै क्षेत्रका सरोकारवालालाई निर्णय तथा कार्यान्वयन प्रक्रियामा सहभागी गराउनुपर्छ। उनले सदस्य राष्ट्रहरूलाई सफल अभ्यासबाट सिक्न र परिणाम नदिएका व्यवस्थामा परिवर्तन गर्न आग्रह गरे।
सामान्य बहसअघि विश्वको अवस्थाबारे प्रतिवेदन प्रस्तुत गर्दै राष्ट्रसङ्घका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले विश्व अपरिवर्तनीय रूपमा बहुध्रुवीय व्यवस्थातर्फ अघि बढिरहेको बताएका छन्। तर, बहुध्रुवीयताको स्वरूप कस्तो हुने भन्ने विषय अझै खुला रहेको उल्लेख गर्दै उनले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसामु विभाजन र अविश्वासको बाटो अथवा अन्तरनिर्भरता र सहकार्यको बाटो रोज्ने चुनौती रहेको स्पष्ट पारे।
गुटेरेसका अनुसार एउटा सम्भावित दिशा बढ्दो तनाव, गहिरिँदो अविश्वास, विभाजित बजार, कमजोर अन्तर्राष्ट्रिय संस्था र शून्य योगफलको प्रतिस्पर्धामा आधारित विश्व व्यवस्था हो। यस्तो प्रवृत्तिले साझा चुनौती समाधान गर्ने क्षमता घटाउने उनको चेतावनी छ। त्यसको विकल्पमा उनले आर्थिक, राजनीतिक, सामाजिक र प्राविधिक सम्बन्धद्वारा जोडिएको सहकार्यमा आधारित बहुध्रुवीय विश्व व्यवस्थाको अवधारणा अघि सारे।
महासचिवले विभिन्न शक्ति केन्द्रहरू अन्तर्राष्ट्रिय कानुन र साझा नियमको ढाँचाभित्र सहअस्तित्वमा रहन सक्ने व्यवस्था आवश्यक रहेको बताए। उनका अनुसार यस्तो प्रणालीले कुनै एक शक्तिको प्रभुत्व स्थापित गर्ने प्रवृत्ति रोक्न तथा विश्वलाई पृथक आर्थिक, प्राविधिक र सुरक्षा प्रणाली भएका दुई प्रतिस्पर्धी समूहमा विभाजित हुनबाट जोगाउन सहयोग पुर्याउन सक्छ। वर्तमान विश्वका जटिल चुनौती कुनै एक शक्तिले एक्लै समाधान गर्न नसक्ने उनको भनाइ छ।
गुटेरेसले सहकार्यमा आधारित बहुध्रुवीय विश्व व्यवस्थाका लागि राष्ट्रसङ्घ केन्द्रित बहुपक्षीय प्रणाली पनि सन्तुलित र प्रतिनिधिमूलक हुनुपर्नेमा जोड दिए। उनले अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूले आठ दशकअघिको शक्ति संरचनामा मात्र आधारित नरही वर्तमान विश्वमा देश तथा अर्थतन्त्रहरूको बदलिँदो भूमिकालाई प्रतिबिम्बित गर्नुपर्ने बताए। प्रभावकारी, वैधानिक र जिम्मेवार अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यका लागि संस्थागत सुधार आवश्यक रहेको उनको धारणा छ।
राष्ट्रसङ्घको बडापत्रलाई यस्तो व्यवस्थाको विद्यमान आधारका रूपमा प्रस्तुत गर्दै गुटेरेसले अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको सर्वोच्चता, मानव मर्यादाको सम्मान र न्यायको खोजीलाई एक्काइसौँ शताब्दीमा शक्तिको जिम्मेवार प्रयोगका आधारभूत सिद्धान्त बताए। उनले विश्व व्यवस्थामा परिवर्तन भइरहे पनि ती सिद्धान्तलाई कमजोर पार्नुको सट्टा अझ प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्नुपर्नेमा जोड दिए।
महासभाको उद्घाटनसँगै विश्वका राष्ट्रप्रमुख, सरकारप्रमुख र उच्चस्तरीय प्रतिनिधिहरूले अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति तथा सुरक्षा, विकास, जलवायु परिवर्तन, आर्थिक असमानता र बहुपक्षीय संस्थाको भविष्यबारे आफ्ना धारणा प्रस्तुत गर्ने क्रम शुरु भएको छ। यस वर्षको बहसमा राष्ट्रसङ्घप्रतिको विश्वास पुनःस्थापना र बदलिँदो विश्व शक्ति सन्तुलनअनुसार अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यलाई प्रभावकारी बनाउने विषय प्रमुख रूपमा उठेको छ।
