चीन-बेलायत सम्बन्धमा तेस्रो पक्षको प्रभाव हटाउन आवश्यक छ

विगत 14 वर्षमा कन्जर्भेटिभ पार्टी सत्तामा रहँदा बेलायतको चीनप्रतिको नीतिलाई अनियमित भनेर वर्णन गर्न सकिन्छ। गत जुलाईमा लेबर पार्टी सत्तामा आएपछि यसले चीनसँग दीर्घकालीन र स्थिर सम्बन्ध स्थापना गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ। गत नोभेम्बरमा जी-20 शिखर सम्मेलनमा राष्ट्रपति सी जिनपिङसँगको भेटका क्रममा बेलायती प्रधानमन्त्री कीर स्टारमरले “बलियो बेलायत-चीन सम्बन्ध” को महत्त्वमा जोड दिएका थिए। बेलायती चान्सलर अफ द एक्सचेकर रेचल रिभ्सले 6 वर्षको अन्तरालपछि द्विपक्षीय आर्थिक र वित्तीय वार्तालाई पुनर्जीवित गर्न चीनको तीन दिने भ्रमण गरेकी छन्।

बेलायत-चीन सम्बन्धलाई पुनर्जीवित गर्ने पहिलो चरण भनेको उच्च-स्तरीय संवाद संयन्त्र पुनर्स्थापना गर्नु हो, जुन चीनसँग संलग्न हुने श्रम सरकारको दृष्टिकोणको प्रमुख पक्ष हो। पदभार ग्रहण गरेदेखि, स्टारमरले “सहयोग” लाई अगाडि राख्दै चीनप्रतिको “सहयोग-प्रतिस्पर्धा-चुनौती” नीतिका लागि लेबर पार्टीको चुनावी घोषणापत्र प्रतिबद्धतालाई कार्यमा राखेका छन्। वास्तवमा, स्टारमर प्रशासनको चीनसँगको संलग्नताको नीतिले घरेलु स्रोतका साथै अमेरिकी सरकारको पनि ठुलो दबाबको सामना गरिरहेको छ।

एकातिर, कन्जरभेटिभ पार्टीले चीनप्रति कडा रुख राखेको छ, एक ठोस चीन विरोधी कट्टर गुट गठन गरेको छ। चीनप्रतिको स्टारमरको नीतिले यी विपक्षी शक्तिहरूको छानविनको सामना गर्न आवश्यक छ। अर्कातिर, अमेरिकाको सबैभन्दा नजिकको सहयोगीको रूपमा, बेलायतले चीनसँगको आफ्नो संलग्नतामा अमेरिकाको रणनीतिक तैनातीलाई ध्यानमा राख्नुपर्छ। जब अमेरिकाले चीनसँगको प्रतिस्पर्धालाई प्राथमिकता दिन्छ, बेलायतको चीनसँगको सहयोग सीमित देखिन सक्छ। यी घरेलु र बाह्य प्रभावहरू अन्तर्गत, स्टारमरका लागि चीनप्रति स्वतन्त्र नीति विकास गर्नु निकै चुनौतीपूर्ण छ।

यद्यपि, स्टारमर प्रशासनले बेलायतको राष्ट्रिय हितबाट सञ्चालित चीनप्रति व्यावहारिक दृष्टिकोण अपनाउने अपेक्षा गरिएको छ। पहिलो, घरेलु कमजोर अर्थतन्त्रलाई सम्बोधन गर्न चीनसँग संलग्नता आवश्यक छ। स्टारमर प्रशासनको हालको शीर्ष प्राथमिकता बेलायतको अर्थव्यवस्था र समाजलाई पुनर्स्थापित गर्नु हो, विशेष गरी कन्जर्भेटिभ पार्टीले छोडेको 22 अर्ब पाउण्ड सरकारी ऋण। चीनसँग आर्थिक सहयोग बढाउँदा-विशेष गरी थप चिनियाँ लगानी आकर्षित गरेर-बेलायतको आर्थिक वृद्धिमा थप गति दिन सक्छ।

दोस्रो, चीन-बेलायत सम्बन्धलाई स्थिर बनाउन चीनसँग संलग्नता र समझदारीलाई बढावा दिन आवश्यक छ। यदि स्टारमर प्रशासनले चीनप्रति दीर्घकालीन र स्थिर रणनीति विकास गर्न चाहन्छ भने, यो आर्थिक र व्यापारिक सम्बन्धको माध्यमबाट द्विपक्षीय सम्बन्धको जगलाई सुदृढ पार्दै सुरु गर्नुपर्छ, जसले गर्दा अन्य क्षेत्रमा आदानप्रदान र सहयोगको लागि मार्ग प्रशस्त हुनेछ। हाल, स्टारमर प्रशासनले बेलायतको खुला मनोवृत्ति र चीनसँग संलग्न हुने इच्छालाई जोड दिँदै चीनबाट आयात हुने विद्युतीय सवारी साधनहरूमा कर नलगाउने निर्णय गरेको छ।

तेस्रो, बेलायतले ठूलो शक्तिका रूपमा आफ्नो लक्ष्य हासिल गर्न चीनसँग संलग्न हुनु आवश्यक छ। बेलायतले सधैँ आफूलाई विश्वव्यापी महान शक्ति मानेको छ, र "ग्लोबल ब्रिटेन" निर्माण गर्न प्रतिबद्ध रहेको छ। अमेरिका र युरोपेली सङ्घसँगको घनिष्ठ सम्बन्धलाई पोषण गर्नुको अलावा, बेलायतले चीनसँग आफ्नो संलग्नता बढाउन आवश्यक छ, किनकि चीन पर्याप्त प्रभावको साथ एक महत्त्वपूर्ण विश्वव्यापी शक्तिका रूपमा देखा परेको छ। बेलायतको हालको क्षमतालाई ध्यानमा राख्दै, यसले चीन, अमेरिका र युरोपेली सङ्घसँग गहिरो सम्बन्ध नबनाएर विश्वव्यापी शक्तिको रूपमा आफ्नो स्थिति कायम राख्न सक्दैन।

यो वास्तविकता स्टारमरको नेतृत्वमा रहेको वर्तमान श्रम सरकारलाई चीन-बेलायत सम्बन्धलाई पुनः आकार दिन उत्प्रेरित गर्ने एउटा महत्वपूर्ण कारक पनि हुन सक्छ। चीन र बेलायत दुवैले स्वतन्त्र व्यापारको वास्तविक समर्थकका रूपमा विश्वप्रतिको खुला मानसिकता अँगाल्नुपर्छ। दुई प्रमुख राष्ट्रहरूसँग विश्वव्यापी स्तरमा सहयोगका लागि पर्याप्त अवसरहरू छन्, किनकि उनीहरूले राष्ट्रिय हित र जनकल्याणलाई प्राथमिकता दिन्छन्, जलवायु परिवर्तन र जैविक विविधता संरक्षण जस्ता विश्वव्यापी मुद्दाहरूलाई सम्बोधन गर्छन्, र दुवैले संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदमा स्थायी स्थानहरू राख्छन्। स्टारमर प्रशासनले चीनप्रतिको स्वतन्त्र र स्वायत्त नीतिको खोजीमा तेस्रो पक्षको प्रभाव हटाउन काम गर्न जारी राख्नुपर्छ। स्वस्थ र स्थिर चीन-बेलायत सम्बन्धले दुवै देशलाई मात्र फाइदा पुर्याउँदैन, विश्वव्यापी स्थिरता र जीवन्ततामा पनि योगदान पुर्याउँछ।

desk by Sujata Thapa

Source: Global Times