काम सकिन्छ, पारिश्रमिक बाँकी रहन्छ

ड्रागन मिडिया सम्वाददाता
नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा छायाङ्कन र स्वराङ्कन सकिएपछि पनि पारिश्रमिकको अन्तिम किस्ता लिन कलाकारले पटक–पटक ताकेता गर्नुपरेको छ। चलचित्रकर्मीका अनुसार काम शुरु गर्दा र काम चलिरहँदा रकमको केही हिस्सा दिइए पनि बाँकी भुक्तानी पछि गर्ने भन्दै टार्ने गरिएको छ। कतिपय अवस्थामा रकम माग्न खोज्दा भुक्तानीको जिम्मा लिएका व्यक्तिसँग सम्पर्क गर्नसमेत कठिन हुने गरेको छ।
केही निर्माणमा निर्देशक वा तेस्रो पक्षले भुक्तानीको मध्यस्थता गर्छन्। यस्तो व्यवस्थामा कलाकारको निर्मातासँग सिधा आर्थिक लेनदेन हुँदैन। रकम रोकिएपछि कसलाई ताकेता गर्ने भन्ने अन्योल थपिन्छ। चिनजान र आपसी विश्वासका आधारमा काम शुरु गर्दा पारिश्रमिकको रकम, किस्ता र भुक्तानी मिति लिखित रूपमा स्पष्ट नगर्ने अभ्यासले पनि विवाद सुल्झाउन कठिन बनाउने गरेको कलाकारहरूको अनुभव छ।
भुक्तानी नपाएपछि केही कलाकारले फोन र भेटघाटबाट रकम उठाउने प्रयास गर्छन्। कतिपयले सामाजिक सञ्जालमा गुनासो राखेका छन्। त्यसरी गुनासो सार्वजनिक गरेपछि भुक्तानी पाएको अनुभव पनि कलाकारले सुनाएका छन्। तर निर्माण पक्षसँगको सम्बन्ध बिग्रिने, अर्को काम नपाइने वा लामो प्रक्रियामा अल्झिने डरले औपचारिक उजुरी दिन हिचकिचाउने गरेको चलचित्र क्षेत्रमा पारिश्रमिक विवाद मिलाउँदै आएका पदाधिकारी बताउँछन्।
कलाकारहरूको पेसागत संस्थाका एक पूर्वपदाधिकारीका अनुसार उनको कार्यकालमा करिब १० देखि १२ कलाकार बाँकी पारिश्रमिकको गुनासो लिएर आएका थिए। ती गुनासा सम्बन्धित पक्षसँग छलफल गरेर टुङ्ग्याइएको उनको भनाइ छ। हालको नेतृत्वले भने जिम्मेवारी सम्हालेको छ महिनाभन्दा बढी समय बित्दा पनि पारिश्रमिकसम्बन्धी औपचारिक उजुरी नआएको जनाएको छ।
सामाजिक सञ्जालमा गुनासो देखिए पनि सहमति भएको रकम, भुक्तानीको मिति र बाँकी किस्ताबारे विवरण नआएसम्म व्यक्तिगत विवादको अवस्था जाँच्न कठिन हुने संस्थाको भनाइ छ। कतिपय विवाद आपसी छलफलबाट टुङ्गिने र कतिपय लिखित उजुरीसम्मै नपुग्ने भएकाले चलचित्र क्षेत्रमा कति कलाकारको पारिश्रमिक बाँकी छ भन्ने खुल्दैन।





