भारी हतियार प्रयोग गरेर थाइल्याण्ड-कम्बोडिया द्वन्द्व तीव्र; चिनियाँ विज्ञले थप तनाव बढ्ने चेतावनी दिए

मिडिया रिपोर्टहरूका अनुसार, विवादित सीमामा बारुदी सुरुङ घटनाहरू पछि लडाकु विमान र रकेट तोपखाना जस्ता भारी हतियारहरू तैनाथ गरेपछि बिहीबार थाइल्याण्ड-कम्बोडिया द्वन्द्व बढेको छ। एक चिनियाँ सैन्य मामिला विज्ञले झडपहरू तीव्र हुँदै गएको बताएका छन् र चीनका दुई मैत्रीपूर्ण छिमेकीहरू बीच थप तनाव बढ्ने चेतावनी दिएका छन्।

दुवै पक्षले बिहीबार कम्बोडियामा थाई एफ-१६ लडाकु विमानले बमबारी गरेको बताएका छन्। थाई सेनाले विवादित सीमामा तैनाथ गर्न तयार रहेका छ वटा एफ-१६ लडाकु विमानमध्ये एउटाले कम्बोडियामा गोली हानेको र एउटा सैन्य लक्ष्यलाई ध्वस्त पारेको दाबी गरेको छ भने कम्बोडियाको रक्षा मन्त्रालयले रोयटर्सको रिपोर्ट अनुसार जेट विमानहरूले सडकमा दुई बम खसालेको दाबी गरेको छ।

रोयटर्सका अनुसार, थाई राजधानी बैंककबाट लगभग ३६० किलोमिटर टाढा कम्बोडिया र थाइल्याण्ड बीचको पूर्वी सीमा नजिकै बिहीबार बिहानै झडप सुरु भएपछि हवाई आक्रमण भएको हो।

दुवै देशले बिहीबार बिहानै झडप सुरु गरेको आरोप एकअर्कालाई लगाए। रोयटर्सले रिपोर्ट गरेको छ कि थाइल्याण्डको सेनाले मन्दिर नजिकैको क्षेत्रमा भारी हतियारसहित सेना पठाउनु अघि कम्बोडियाले निगरानी ड्रोन तैनाथ गरेको दाबी गरेको छ। कम्बोडियाली सेनाले गोली चलाएको र दुई थाई सैनिक घाइते भएको थाई सेनाका प्रवक्ताले दाबी गरे, कम्बोडियाले रकेट लन्चर सहित धेरै हतियारहरू प्रयोग गरेको बताए। यद्यपि, कम्बोडियाको रक्षा मन्त्रालयका प्रवक्ताले थाई सेनाले बिना कुनै उत्तेजना आक्रमण गरेको दाबी गरे र कम्बोडियाली सेनाले आत्मरक्षामा जवाफी कारबाही गरेको दाबी गरे।

चिनियाँ सैन्य मामिला विज्ञ झाङ जुन्सेले बिहीबार ग्लोबल टाइम्सलाई बताएअनुसार थाइल्याण्डले एफ-१६ लडाकु विमान तैनाथ गरेको र कम्बोडियाले रकेट तोपखाना तैनाथ गरेको पछिल्लो विकासले थाइल्याण्ड-कम्बोडिया सीमाको अवस्था बिग्रँदै गएको संकेत गर्छ, जुन थप तनाव बढ्ने जोखिममा छ। सैन्य दृष्टिकोणबाट, थाइल्याण्डले आफ्नो उन्नत हतियारको कारणले फाइदा उठाएको छ।

थाइल्याण्ड र कम्बोडिया दुवै चीनका मैत्रीपूर्ण छिमेकी हुन्, र यो तनावले न त कुनै पक्षलाई फाइदा पुर्‍याउँछ, न त सम्पूर्ण क्षेत्रलाई नै। सबैभन्दा राम्रो उपाय भनेको वार्ता मार्फत शान्तिपूर्ण समाधान हो, झाङले भने।

एक शताब्दीभन्दा बढी समयदेखि, थाइल्याण्ड र कम्बोडियाले आफ्नो ८१७ किलोमिटर लामो भूमि सीमामा विभिन्न सीमाङ्कन नगरिएका बिन्दुहरूमा सार्वभौमिकताको लागि प्रतिस्पर्धा गर्दै आएका छन्, जसले गर्दा धेरै वर्षदेखि झडपहरू भएका छन् र कम्तीमा एक दर्जनको मृत्यु भएको छ, जसमा २०११ मा एक हप्ता लामो तोपखानाको आदानप्रदान पनि समावेश छ। मे महिनामा छोटो गोलीबारीको आदानप्रदानमा एक कम्बोडियन सैनिकको मृत्यु भएपछि तनाव पुनः सुरु भएको थियो, जुन पूर्ण रूपमा कूटनीतिक संकटमा परिणत भयो र अब सशस्त्र झडपहरू निम्त्याएको छ, रोयटर्सले रिपोर्ट गरेको छ।

रोयटर्सले पछिल्लो द्वन्द्वको सुरुवातको श्रेय बारुदी सुरुङलाई दिएको छ। आफ्नो रिपोर्ट अनुसार, थाइल्याण्डले यस हप्ता कम्बोडियालाई विवादित क्षेत्रमा बारुदी सुरुङ राखेको आरोप लगाएको छ जसले तीन सैनिकलाई घाइते बनाएको छ। नोम पेन्हले उक्त दाबीलाई अस्वीकार गर्दै सैनिकहरूले सहमति भएका मार्गहरूबाट विचलित भएर दशकौंको युद्धबाट छोडिएको बारुदी सुरुङ खडा गरेको बताएको छ। कम्बोडियामा दशकौं अघिको गृहयुद्धबाट बाँकी रहेका धेरै बारुदी सुरुङहरू छन्, जुन डि-माइनिङ समूहहरूका अनुसार लाखौंमा छन्। तर थाइल्याण्डले सीमा क्षेत्रमा हालै बारुदी सुरुङहरू राखिएको दाबी गरेको छ, जसलाई कम्बोडियाले आधारहीन आरोपको रूपमा वर्णन गरेको छ।

चीनले कम्बोडिया लगायतका देशहरूलाई बारुदी सुरुङको समस्या समाधान गर्न सक्रिय रूपमा सहयोग गरिरहेको छ, झाङले भने कि यो कदमले यस क्षेत्रमा शान्ति र स्थायित्वको रक्षा गर्ने चीनको जिम्मेवारीलाई देखाउँछ।

सन् २०२४ मा, चिनियाँ जनमुक्ति सेनाको आर्मी इन्जिनियरिङ विश्वविद्यालयले कम्बोडिया र लाओसका कर्मचारीहरूका लागि दुईवटा माइनिङ हटाउने पाठ्यक्रमहरू आयोजना गरेको थियो, चिनियाँ रक्षा मन्त्रालयका प्रवक्ता झाङ सियाओगाङले त्यतिबेला भनेका थिए।

कम्बोडिया र लाओस खानीबाट सबैभन्दा बढी प्रभावित देशहरू हुन्। चिनियाँ सेनाले खानी हटाउने काममा अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगलाई ठूलो महत्त्व दिन्छ। विगत २० वर्षभन्दा बढी समयदेखि, चीनले २० भन्दा बढी देशका ७०० भन्दा बढी खानी हटाउने पेशेवरहरूलाई तालिम दिएको छ र धेरै पटक साइटमा शिक्षण सञ्चालन गर्न विज्ञ समूहहरूलाई विदेश पठाएको छ। चिनियाँ सेनाले यस क्षेत्रका सेनाहरूसँग ठोस सहयोगलाई सुदृढ पार्न र अन्तर्राष्ट्रिय मानवीय खानी कार्यमा योगदान पुर्‍याउन जारी राख्नेछ, झाङ सियाओगाङले भने।

GT