इरान वार्तामा ‘सम्झौता भए राम्रो, नभए परिणाम जे पनि’: ट्रम्प–नेतन्याहु गोप्य भेटपछि नयाँ संकेत
वासिङ्टन — अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँग जारी वार्ता अझै निरन्तर रहने बताएका छन्। बुधबार ह्वाइट हाउसमा इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहुसँग करिब तीन घण्टा लामो गोप्य भेटवार्तापछि ट्रम्पले यस्तो संकेत दिएका हुन्।
ट्रम्पले सामाजिक सञ्जाल ‘ट्रुथ सोसियल’मा लेख्दै आफूले नेतन्याहु र उनको प्रतिनिधिमण्डलसँग विस्तृत छलफल गरेको जनाए। “कुनै अन्तिम निष्कर्षमा पुगिएन,” उनले लेखे, “तर मैले इरानसँगको वार्ता जारी राख्नुपर्नेमा जोड दिएको छु, ताकि कुनै सम्झौता सम्भव छ कि छैन भन्ने स्पष्ट होस्।”
उनका अनुसार यदि सन्तोषजनक सम्झौता सम्भव भयो भने त्यो नै प्राथमिक विकल्प हुनेछ। “यदि सम्भव भएन भने, त्यसपछि नतिजा के हुन्छ, हेर्नुपर्नेछ,” ट्रम्पले संकेतपूर्ण भाषा प्रयोग गर्दै भने।
भेटवार्तामा गाजासहित समग्र मध्यपूर्वी अवस्थाबारे पनि छलफल भएको उनले जानकारी दिए। नेतन्याहु बुधबार बिहान ह्वाइट हाउसको दक्षिणी लनमार्फत सवारी साधनमा आइपुगेका थिए र बैठकपछि कुनै संयुक्त पत्रकार सम्मेलन वा औपचारिक वक्तव्य बिना नै फर्किएका थिए। यो ट्रम्पको दोस्रो कार्यकाल सुरु भएयताको उनीहरूबीचको सातौं भेट हो।
भेटअघि नेतन्याहुले अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोसँग भेट गरेका थिए। साथै उनले ‘बोर्ड अफ पिस’ नामक पहलमा औपचारिक रूपमा सदस्यता लिएको समाचार बाहिरिएको छ, जुन इजरायलको संसदमा विवादित विषय बनेको बताइएको छ।
वासिङ्टन प्रस्थान गर्नुअघि नेतन्याहुले पत्रकारहरूसँग भनेका थिए, “इरानसम्बन्धी वार्ताका आधारभूत सिद्धान्तहरूबारे हाम्रो अवधारणा म राष्ट्रपति समक्ष प्रस्तुत गर्नेछु — ती सिद्धान्तहरू केवल इजरायलका लागि मात्र होइन, मध्यपूर्वमा शान्ति र सुरक्षा चाहने सबैका लागि महत्वपूर्ण छन्।”
नेतन्याहुको कार्यालयका अनुसार इजरायलले इरानको ब्यालिस्टिक मिसाइल कार्यक्रममाथि कडा सीमा लगाउने तथा हमास र हिज्बुल्लाजस्ता सशस्त्र समूहसँगको इरानको सम्बन्ध विच्छेद गर्ने विषय वार्ताको हिस्सा बन्नुपर्ने चाहेको छ।
मंगलबार फक्स बिजनेस नेटवर्कसँगको अन्तर्वार्तामा ट्रम्पले “यो राम्रो सम्झौता हुनैपर्छ — न नाभिकीय हतियार, न मिसाइल” भन्ने स्पष्ट अडान दोहोर्याएका थिए।
उता, तेहरानमा १९७९ को इस्लामिक क्रान्तिको ४७औँ वार्षिकोत्सव समारोहमा बोल्दै इरानी राष्ट्रपति मसुद पेजेशकियनले पश्चिमी देशहरूले सिर्जना गरेको “अविश्वासको पर्खाल” ले अमेरिकासँगको नाभिकीय वार्ता अवरुद्ध गरिरहेको आरोप लगाए। उनले इरानले अत्यधिक माग र आक्रामकतासमक्ष कहिल्यै आत्मसमर्पण नगर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे।
त्यस्तै, इरानी विदेशमन्त्री सैयद अब्बास अराघचीले रुसिया टुडेसँगको अन्तर्वार्तामा सन् २०१५ मा हस्ताक्षरित संयुक्त व्यापक कार्ययोजना (JCPOA) भन्दा अझ राम्रो नाभिकीय सम्झौता सम्भव रहेको विश्वास व्यक्त गरे। तर उनले इरान आफ्नो मिसाइल कार्यक्रम वा क्षेत्रीय गठबन्धनबारे वार्ता नगर्ने अडान दोहोर्याए।
यसैबीच, अमेरिका र इरानबीच ओमानको राजधानी मस्कटमा अप्रत्यक्ष वार्ता भएको छ। दुवै पक्षबीच तनाव बढिरहेका बेला अमेरिकाले इरान नजिक सैन्य उपस्थिति विस्तार गरिरहेको छ।
मंगलबार ट्रम्पले वार्ता असफल भएमा इरानविरुद्ध सम्भावित सैन्य कदमका लागि मध्यपूर्वमा दोस्रो विमानवाहक युद्धसमूह पठाउनेबारे विचार गरिरहेको बताएका थिए।
समग्र परिदृश्यले इरान–अमेरिका सम्बन्ध फेरि संवेदनशील मोडमा पुगेको संकेत दिएको छ। वार्ता सफल हुने कि क्षेत्रीय तनाव थप चर्किने भन्ने प्रश्न अहिले विश्व कूटनीतिक वृत्तमा केन्द्रमा पुगेको छ।
