अब प्रविधिकै भर : नेपाल प्रहरीमा एआई सेल स्थापना, गलत सूचना फैलाउने पाँच जना पक्राउ

काठमाडौं / बढ्दो साइबर अपराध, गलत सूचना र डिजिटल अराजकतालाई नियन्त्रण गर्न नेपाल प्रहरीले प्रविधिको सहारा लिन थालेको छ। यसैक्रममा गृहमन्त्री ओमप्रकाश अर्यालले सोमबार नक्सालस्थित प्रहरी प्रधान कार्यालयमा ‘आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स एन्ड एड्भान्स्ड एनालिटिक्स सेल (एआई–एएसी)’ को उद्घाटन गरेका छन्।

कार्यक्रममा गृहमन्त्री अर्यालले उक्त सेलको अवलोकन गर्दै त्यसबाट हुने काम, प्रयोग र उपयोगिताबारे जानकारी लिएका थिए। उद्घाटन समारोहमा गृहसचिव राजकुमार श्रेष्ठ, प्रहरी महानिरीक्षक दानबहादुर कार्की, सशस्त्र प्रहरी महानिरीक्षक राजु अर्याल, प्रहरी अतिरिक्त महानिरीक्षक, गृह मन्त्रालयका पदाधिकारी तथा प्रहरी नायव महानिरीक्षकहरूको उपस्थिति थियो।

पछिल्लो समय साइबर अपराध, गलत तथा मिथ्या सूचना (मिसइन्फर्मेसन/डिसइन्फर्मेसन), संगठित आपराधिक सञ्जाल, वित्तीय अपराध तथा डिजिटल अभियानहरूले राष्ट्रिय सुरक्षा र अपराध अनुसन्धानमा थप चुनौती थपेका छन्। यस्तो अवस्थामा जेनेरेटिभ एआई, लार्ज ल्याङ्ग्वेज मोडल, मेसिन लर्निङ, प्रिडिक्टिभ एनालिटिक्स तथा अटोमेसन प्रविधिको प्रयोगबिना सुरक्षा व्यवस्थापन प्रभावकारी नहुने निष्कर्षपछि नेपाल प्रहरीले उच्च प्रविधियुक्त र भविष्यउन्मुख यो संरचना स्थापना गरेको हो।

यस सेल स्थापनाका मुख्य उद्देश्यमा कृत्रिम बुद्धिमत्ताको संस्थागत अवलम्बन, सक्रिय सूचना तथा पूर्व चेतावणी प्रणालीको विकास, संज्ञानात्मक सुरक्षा (कग्निटिभ सेक्युरिटी), सूचना हेरफेर नियन्त्रण, साइबर तथा डिजिटल अपराध अनुसन्धान सुदृढीकरण, एआई सहायताको अनुसन्धान र न्यायिक स्तरको डिजिटल प्रमाण प्रणाली विकास रहेका छन्।

नेपाल प्रहरीले यस एआई सेलकै प्रयोगबाट हालै गलत तथा मिथ्या सूचना सम्प्रेषण गरेको पाँच वटा घटनामा संलग्न व्यक्तिहरूलाई बाँके, कञ्चनपुर, सुनसरी, सल्यान र दाङबाट नियन्त्रणमा लिई कानुनी दायरामा ल्याइसकेको छ। नेपाल प्रहरीका केन्द्रीय प्रवक्ता प्रहरी नायव महानिरीक्षक अविनारायण काफ्लेले सामाजिक सञ्जाल प्रयोग गर्दा सचेत हुन आग्रह गर्दै भने, ‘सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोग गरी गलत सूचना सम्प्रेषण गर्नेलाई कानुनी दायरामा ल्याउन नेपाल प्रहरी सदैव सक्रिय छ।’ कानुनको पालना गरी असल नागरिकको परिचय दिन समेत उनले सबैमा आग्रह गरेका छन्।