इन्डोनेसियाको त्रिभाषी विद्यालय : चिनियाँ भाषा शिक्षाको नमूना केन्द्र

# पासाङ ल्हामु

सम्पूर्ण इन्डोनेसियाका ३० भन्दा बढी त्रिभाषी विद्यालयका दुई सयभन्दा बढी प्रधानाध्यापक, शिक्षक तथा शिक्षा अधिकारीहरू शनिबार केन्द्रीय जाभाको पुहुआ त्रिभाषी विद्यालयमा चिनियाँ भाषा शिक्षा सम्बन्धी एक भेलामा सहभागी भएका छन्। यसले इन्डोनेसियामा बढ्दो चिनियाँ भाषा शिक्षाको प्रवृत्ति र बहुसांस्कृतिक समायोजनको सफल मोडेललाई उजागर गरेको छ।

यो कार्यक्रम पुर्वोकर्टो चिनियाँ विद्यालयको १२०औँ वार्षिकोत्सव, पुहुआ त्रिभाषी विद्यालयको २०औँ वार्षिकोत्सव र विद्यालयको कन्फ्युसियस कक्षाको (कन्फ्युसियस क्लासरुम) प्रथम वार्षिकोत्सवको अवसरमा आयोजना गरिएको थियो। कन्फ्युसियस कक्षा बाओडिङ विश्वविद्यालय, बाओडिङ माध्यमिक शिक्षा समूह र पुहुआ त्रिभाषी विद्यालयको सहकार्यमा स्थापना गरिएको थियो र जनवरी २०२५ मा औपचारिक रूपमा उद्घाटन भएको थियो। यो इन्डोनेसियाको पहिलो कन्फ्युसियस कक्षा हो।

कार्यक्रमका क्रममा सभाकक्षमा रातो, सेतो र निलो पेपर छाताग्रहरूबाट निर्मित दुई ठुला कलाकृति अनावरण गरिएको थियो, जसमा ‘सबैका लागि शिक्षा’ र ‘आइ लभ इन्डोनेसिया’ भन्ने पङ्क्तिहरू स्पष्ट रूपमा लेखिएका थिए, जसले विद्यालयको दीर्घकालीन शैक्षिक दर्शनलाई प्रतिबिम्बित गर्छ। विद्यालय परिसरमा मन्दारिन, इन्डोनेसियाली र अङ्ग्रेजी भाषाका ध्वनिहरू सुनिन्थे, जहाँ भाषालाई केवल पढ्ने विषय मात्र नभई विभिन्न पृष्ठभूमिका मानिसहरूलाई जोड्ने सेतुका रूपमा हेरिन्छ।

इन्डोनेसियाका धेरै त्रिभाषी विद्यालयहरूमध्ये पुहुआ सबैभन्दा ठुलो नभए पनि चिनियाँ भाषा शिक्षाको उल्लेखनीय उदाहरण बनिसकेको छ। हाल विद्यालयका दुई क्याम्पसमा एक हजारभन्दा बढी विद्यार्थी अध्ययनरत छन्। विद्यालयकी प्रधानाध्यापक चेन ताओका अनुसार अहिले धेरै स्थानीय परिवारहरूले चिनियाँ भाषालाई थप भाषाको रूपमा मात्र नभई व्यापक शैक्षिक र व्यावसायिक अवसरहरूको बाटोको रूपमा हेर्न थालेका छन्।

यो परिवर्तन कक्षाकोठामा विशेष रूपमा देखिन्छ। चीनको ग्वाङझाउ र टियानजिनमा अध्ययन गरेकी इन्डोनेसियाली शिक्षिका अप्सी इमालिया पुत्रीले अहिले विद्यार्थीहरू चिनियाँ भाषा कागज काट्ने, क्यालिग्राफी, परम्परागत सङ्गीत र चिनियाँ बुद्धिचाल (चेस) जस्ता व्यावहारिक गतिविधिहरूमार्फत सिक्ने गरेको बताइन्। ‘धेरै विद्यार्थीहरूका लागि अब चिनियाँ भाषा केवल कण्ठ गर्ने विषय होइन। यो एउटा अनुभव गर्ने माध्यम बनेको छ,’ उनले भनिन्।

शिक्षकहरूका अनुसार यो प्रभाव विद्यालयबाट बाहिर परिवारसम्म पुग्छ। क्याम्पस कार्यक्रममा सहभागी हुने अभिभावकहरूले आफ्ना बालबालिकाले सिकेको देखेपछि कहिलेकाहीँ आफैंले पनि चिनियाँ अक्षरहरू लेख्ने प्रयास गर्छन्, जसले चिनियाँ संस्कृतिलाई स्वाभाविक रूपमा पारिवारिक जीवनमा प्रवेश गराउँदछ।

बेइजिङमा इन्डोनेसियाली दूतावासकी पूर्व शिक्षा तथा संस्कृतिका कार्यभारिका युडिल चाटिमका अनुसार सबैभन्दा प्रभावशाली पक्ष विद्यालयको समावेशीता हो, जहाँ विभिन्न जातीय र धार्मिक पृष्ठभूमिका विद्यार्थीहरू एउटै क्याम्पसमा सँगै सिक्ने गर्छन्। सुराबायाका लागि चिनियाँ महावाणिज्यदूत ये सुले त्रिभाषी विद्यालयहरू इन्डोनेसियामा चिनियाँ भाषा शिक्षाको एउटा महत्त्वपूर्ण मोडेल बनेको र पुहुआको कन्फ्युसियस कक्षाले युवा इन्डोनेसियालीहरूलाई चीनलाई अझ राम्रोसँग बुझ्नको नयाँ मार्ग प्रदान गरेको बताए।

इन्डोनेसियाका मन्त्रीपरिषद् सचिवालयका सहायक सज्ह्रियाती रोचमाहले विद्यालयको महत्त्व विभिन्न पृष्ठभूमिका बालबालिकालाई एउटै वातावरणमा सँगै बढ्न मद्दत गर्नु रहेको बताइन्। पछिल्लो एक वर्षमा कन्फ्युसियस कक्षाले विश्वविद्यालय र स्थानीय समुदायहरूमा सांस्कृतिक प्रदर्शनी, क्यालिग्राफी कार्यक्रम र भाषा गतिविधिहरूमार्फत क्याम्पसभन्दा बाहिर विस्तार गरेको छ।

एक नेपाली पत्रकारको दृष्टिले हेर्दा, इन्डोनेसियामा चिनियाँ भाषा शिक्षाको यो बढ्दो लोकप्रियता नेपालका लागि पनि सान्दर्भिक छ। नेपाल चीनको छिमेकी राष्ट्र भएकाले चिनियाँ भाषाको ज्ञानले यहाँका युवालाई उच्च शिक्षा, रोजगारी र व्यापारका नयाँ आयामहरू खोल्न सक्छ। पुहुआ विद्यालयले देखाएको समावेशी र बहुसांस्कृतिक मोडेल नेपालका बहुजातीय, बहुभाषिक समाजका लागि समेत एक उदाहरण हुन सक्छ। चीनसँगको भौगोलिक निकटता र बढ्दो आर्थिक सम्बन्धको फाइदा उठाउन नेपालले पनि चिनियाँ भाषा शिक्षालाई प्राथमिकता दिनुपर्छ। राष्ट्रिय पाठ्यक्रममा चिनियाँ भाषा समावेश गर्ने, शिक्षक आदानप्रदान कार्यक्रम बढाउने, र सांस्कृतिक सहकार्यलाई प्रोत्साहन गर्ने नेपालको लागि ठोस कदम हुनेछ।