नागासाकी आणविक बम विस्फोटको ८१औँ स्मृति दिवसमा जापानी प्रधानमन्त्रीले अमेरिकाको नाम उल्लेख गरिनन्

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

जापानको नागासाकी शहरमा भएको आणविक बम विस्फोटको ८१औँ स्मृति दिवसका अवसरमा आयोजित समारोहमा प्रधानमन्त्री सानाए ताकाइचीले उक्त बम संयुक्त राज्य अमेरिकाले खसालेको तथ्य आफ्नो सम्बोधनमा प्रत्यक्ष रूपमा उल्लेख गरिनन्।

ताकाइचीले ८१ वर्षअघि एउटै आणविक बमले नागासाकीलाई विनाश गरेको उल्लेख गरिन्, तर बम खसाल्ने देशको नाम भने लिइनन्।

प्रधानमन्त्रीभन्दा अघि सम्बोधन गरेका नागासाकीका मेयर शिरो सुजुकीले भने शहरमाथि अमेरिकी सैन्य विमानबाट आणविक बम खसालिएको स्पष्ट रूपमा उल्लेख गरे।

संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव एन्टोनियो गुटेर्रेसको सन्देशमा पनि नागासाकीमाथि आणविक बम प्रहार गर्ने देशको नाम प्रत्यक्ष रूपमा उल्लेख गरिएको थिएन। उक्त सन्देश संयुक्त राष्ट्रसंघकी निःशस्त्रीकरण मामिलासम्बन्धी उपमहासचिव इजुमी नाकामित्सुले समारोहमा पढेर सुनाएकी थिइन्।

तीन दिनअघि हिरोशिमामा आयोजित आणविक बम विस्फोटको ८१औँ स्मृति समारोहमा पनि प्रधानमन्त्री ताकाइची, गुटेर्रेस र हिरोशिमाका मेयर काजुमी मात्सुईले आफ्नो सम्बोधनमा संयुक्त राज्य अमेरिकाको नाम प्रत्यक्ष रूपमा उल्लेख गरेका थिएनन्।

जापानी सरकारी अधिकारीहरूले हिरोशिमा र नागासाकीमाथि संयुक्त राज्य अमेरिकाले आणविक बम प्रहार गरेको तथ्य औपचारिक स्मृति सम्बोधनमा प्रायः जोड दिएर उल्लेख नगर्ने परम्परा देखिन्छ। यद्यपि हिरोशिमा शान्ति स्मारक संग्रहालय तथा जापानी विद्यालय र विश्वविद्यालयका पाठ्यपुस्तकमा सन् १९४५ का आणविक आक्रमणबारे विस्तृत जानकारी समावेश गरिएको छ।

संयुक्त राज्य अमेरिकाले दोस्रो विश्वयुद्धको अन्तिम चरणमा सन् १९४५ अगस्ट ६ मा हिरोशिमा र अगस्ट ९ मा नागासाकीमाथि आणविक बम प्रहार गरेको थियो। अमेरिकी पक्षले जापानलाई शीघ्र आत्मसमर्पण गराउने सैन्य उद्देश्यले ती आक्रमण गरिएको तर्क गर्दै आएको छ। मानव इतिहासमा युद्धका क्रममा आणविक हतियार प्रयोग भएका यी दुईमात्र घटना हुन्।

विभिन्न अनुमानअनुसार हिरोशिमामा बम विस्फोट भएकै दिन करिब ७० हजारदेखि एक लाख मानिसको मृत्यु भएको थियो। घाइते तथा विकिरणको प्रभावका कारण सन् १९४५ को अन्त्यसम्म मृतक संख्या करिब एक लाख ४० हजार पुगेको अनुमान गरिएको छ। पछिल्ला दशकमा बम विस्फोट र त्यसका दीर्घकालीन प्रभावसँग जोडिएका पीडितको कुल संख्या अझ धेरै पुगेको छ।

तासका अनुसार संयुक्त राज्य अमेरिकाले आणविक बम प्रहारलाई तत्कालीन युद्ध परिस्थितिमा सैन्य आवश्यकता भएको तर्क गर्दै आएको छ। सन् २०१६ मा हिरोशिमा भ्रमण गर्ने पहिलो बहालवाला अमेरिकी राष्ट्रपति बनेका बाराक ओबामाले औपचारिक माफी मागेका थिएनन्। सन् २०२३ मा जी सेभेन शिखर सम्मेलनका लागि हिरोशिमा पुगेका तत्कालीन राष्ट्रपति जो बाइडेनले पनि माफी मागेका थिएनन्।

नागासाकीको ८१औँ स्मृति दिवसले आणविक हतियारको विनाशकारी मानवीय प्रभाव, युद्धकालीन ऐतिहासिक जिम्मेवारी र आणविक निःशस्त्रीकरणसम्बन्धी बहसलाई पुनः अन्तर्राष्ट्रिय ध्यानमा ल्याएको छ।