नेपाली प्रधानमन्त्रीको बेइजिङ भ्रमणका क्रममा सीले नेपालसँग सहकार्यको रणनीतिक साझेदारीलाई अगाडि बढाउन आह्वान गरे

चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङले मंगलबार बेइजिङमा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीसँग भेटवार्ता गर्दै नेपालसँगको रणनीतिक साझेदारीलाई अगाडि बढाउने प्रतिबद्धता जनाएका छन् ।

लामो समयदेखि दुई पक्षबीचको मित्रता प्रवर्द्धन गर्ने ओलीको दृढ प्रतिबद्धताको प्रशंसा गर्दै सीले एउटै हिमाल र नदीले जोडिएका चीन र नेपाल असल छिमेकी, असल मित्र र असल साझेदार भएकाले द्विपक्षीय सम्बन्ध र स्थिर विकास सुमधुर रहेको बताए।

आगामी वर्ष कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापना भएको ७० औँ वार्षिकोत्सव मनाउने क्रममा सीले चीनले नेपाललाई छिमेकी कूटनीतिमा महत्वपूर्ण स्थानमा राखेको र आफ्नो परम्परागत मित्रतालाई सुदृढ गर्न र चीनलाई अगाडि बढाउन नयाँ प्रगतिका लागि नेपालसँग काम गर्न इच्छुक रहेको बताए। – विकास र समृद्धिको लागि चिरस्थायी मित्रता सहितको सहकार्यको नेपाल रणनीतिक साझेदारी।
चीनले आफ्नो राष्ट्रिय परिस्थिति अनुरूप विकासको मार्ग अवलम्बन गर्ने नेपालको छनोटलाई सम्मान गरेकोमा जोड दिँदै सीले नेपालको राष्ट्रिय स्वाधीनता, सार्वभौमसत्ता र भौगोलिक अखण्डताको रक्षा गर्न चीनले सहयोग गर्ने बताए। चीनले नेपालसँग रणनीतिक पारस्परिक विश्वास सुदृढ गर्न र एकअर्काको मुख्य हितका मुद्दाहरूमा दृढ समर्थन प्रदान गर्न नेपालसँग काम गर्न तयार रहेको बताए।
सीले नेपालसँग व्यावहारिक सहयोगलाई गहिरो बनाउन, उच्च गुणस्तरको बेल्ट एण्ड रोड सहयोगलाई अगाडि बढाउन र बन्दरगाह, यातायात, पावर ग्रिड र सञ्चार जस्ता क्षेत्रमा सहयोग सुदृढ गर्न चीनको इच्छा व्यक्त गर्नुभयो।

नेपालको आर्थिक र सामाजिक विकासमा आफ्नो क्षमता अनुसार सहयोग गर्न र चिनियाँ उद्यमहरूलाई नेपालमा लगानी र व्यापार गर्न प्रोत्साहन गर्न चीन तयार रहेको सीले बताए।

उनले सन् २०२५ लाई चीनमा नेपाल भ्रमण वर्ष घोषणा गरेकोमा चीनले समर्थन गरेको र व्यापार, पर्यटन र अध्ययनका लागि चीन भ्रमणमा रहेका नेपाली साथीहरूलाई स्वागत गरेको उल्लेख गरे।

चीनले विकासोन्मुख देशहरूको साझा हितको रक्षा गर्ने उद्देश्यले संयुक्त राष्ट्र संघ जस्ता बहुपक्षीय मञ्चहरूमा नेपालसँग समन्वय सुदृढ गर्न इच्छुक रहेको बताए।
ओलीले चीनको मित्र भएको नाताले चीनको उल्लेखनीय विकास उपलब्धिबाट नेपाल गर्व र प्रेरित भएको बताउँदै चीनको अनुभवबाट सिकेर आफ्नो विकासलाई अघि बढाउने आशा लिएको बताए ।

नेपाल र चीनबीच कुनै समस्या छैन, मित्रता मात्रै रहेको उल्लेख गर्दै ओलीले नेपाललाई विभिन्न बहुमूल्य सहयोग गरेकोमा चीनलाई धन्यवाद दिए । उनले थप चिनियाँ उद्यमलाई नेपालमा लगानी गर्न र विभिन्न क्षेत्रमा सहयोगलाई अझ प्रगाढ बनाउन नेपालले स्वागत गरेको बताए ।

सिजाङ र ताइवान दुवै चीनको भूभागका अविभाज्य भाग हुन्, ओलीले भने। नेपाल एक चीन सिद्धान्तमा दृढ रहेकोमा जोड दिँदै उनले कुनै पनि शक्तिलाई आफ्नो भूमि चीन विरोधी गतिविधि वा चीनको हितमा हानी पु¥याउन देशले प्रयोग गर्न नदिने र चीनको आन्तरिक मामिलामा कुनै पनि विदेशी हस्तक्षेपको नेपाल विरोध गर्ने बताए ।

जनवादी गणतन्त्र चीन र नेपालले मंगलबार संयुक्त विज्ञप्ति पनि जारी गरेको छ ।

चिनियाँ प्रधानमन्त्री ली छ्याङ र नेशनल पिपुल्स कंग्रेस स्थायी समितिका अध्यक्ष झाओ लेजीले पनि मंगलबार बेइजिङमा नेपाली प्रधानमन्त्री ओलीसँग भेटवार्ता गर्नुभएको सिन्ह्वा समाचार एजेन्सीले जनाएको छ।

नयाँ प्रगतिको लागि प्रयास गर्नुहोस्

दुई छिमेकी मुलुकबीच कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापना भएको ७०औँ वार्षिकोत्सव मनाइरहँदा ओलीको भ्रमणले द्विपक्षीय सम्बन्धलाई थप उचाइमा पु¥याउने, विभिन्न क्षेत्रमा व्यावहारिक सहयोगलाई तिव्रता दिँदै परम्परागत मित्रतालाई थप प्रगाढ बनाउने र दुई पक्षबीचको समन्वयलाई आपसी हितका क्षेत्रीय मुद्दाहरू थप प्रगाढ बनाउने विज्ञहरुको अपेक्षा छ ।

केही भारतीय सञ्चारमाध्यमले ओलीले भारतको सट्टा पहिले चीन भ्रमण गरेर नेपाली नेताको ‘परम्परा’ तोडेको प्रचार गरेपछि विज्ञहरूले चीन र नेपालबीचको सहकार्यले कुनै तेस्रो पक्षलाई लक्षित नगरेको बताउँदै दुवै पक्ष सदैव क्षेत्रीय विकास, शान्ति र स्थिरता प्रवद्र्धन गर्न प्रतिबद्ध रहेको बताए ।

शाङ्घाई एकेडेमी अफ सोसल साइन्सेजको इन्सटिच्युट अफ इन्टरनेशनल रिलेसनका रिसर्च फेलो हु झियोङले जुलाईमा ओलीले पदभार ग्रहण गरेपछि भ्रमण गर्ने पहिलो विदेशी देशको रूपमा चीनलाई छनोट गर्दा नेपाल सरकारले चीनलाई धेरै महत्त्व दिएको देखाएको बताए। नेपालले चीनसँगको सम्बन्ध र विकासलाई आफ्नो कूटनीतिक कार्यको मुख्य दिशा मानेको छ ।

सिङ्हुआ विश्वविद्यालयको नेशनल स्ट्राटेजी इन्स्टिच्युटको अनुसन्धान विभागका निर्देशक छियान फेङले नेपालको अर्थतन्त्रलाई चीनको उच्च गुणस्तरीय आर्थिक विकासको ‘एक्सप्रेस ट्रेन’ बनाउने आफ्नो भ्रमणको मुख्य केन्द्रविन्दु रहेको बताए।

चीन र नेपालले सन् २०१७ को मे महिनामा बेल्ट एण्ड रोड इनिसिएटिभको रूपरेखा अन्तर्गत द्विपक्षीय सहयोगसम्बन्धी समझदारी पत्रमा हस्ताक्षर गरेका थिए। राष्ट्रपति सीले अक्टोबर २०१९ मा नेपालको राजकीय भ्रमण गरेका थिए।

छियानले नेपालमा राजनीतिक परिवर्तन र महामारीको प्रभावका कारण दुई देशबीचका केही सहयोगलाई सहज रूपमा कार्यान्वयन गर्न नसकिएको बताए । ‘प्रधानमन्त्री ओलीले गुमाएका समयको पूर्तिको आशा गरेका छन् ।

चिनियाँ नेताहरूसँग भेटघाट गर्नुका साथै नेपाली प्रधानमन्त्रीले नेपाल–चीन व्यापार मञ्चलाई सम्बोधन गर्ने र पेकिङ विश्वविद्यालयमा मुख्य मन्तव्य दिने कार्यक्रम रहेको नेपालको परराष्ट्र मन्त्रालयले विज्ञप्तिमा उल्लेख जारी गरेको छ ।

छियानले भने चीनका लागि नेपाल एक महत्वपूर्ण बीआरआई साझेदार मात्र होइन, निकट र मित्रवत् छिमेकीका रूपमा सिजाङका जातीय क्षेत्रहरूमा सामाजिक सुरक्षा र स्थायित्व कायम गर्न योगदान पुर्‍याउन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ ।

तेस्रो पक्षलाई लक्षित गर्दैन

ओलीको चीन भ्रमणलाई भारतीय सञ्चारमाध्यमले नजिकबाट नियालिरहेका छन् । ओलीलाई “चीन समर्थक नेता” भन्दै भारतीय सञ्चारमाध्यम हिन्दुस्तान टाइम्सले उल्लेख गरेको छ कि ओलीले “नेपाली प्रधानमन्त्रीहरूले पदभार ग्रहण गरेपछि छिमेकीमा भारतलाई आफ्नो पहिलो गन्तव्य बनाउने सामान्य अभ्यासलाई तोडेका छन् र नयाँ दिल्लीबाट उनले निमन्त्रणा नपाएको मिडिया रिपोर्टहरूले जनाएको छ।

भारतको बिजनेश स्ट्यान्डर्डले ओलीलाई “दिग्गज कम्युनिस्ट राजनीतिज्ञ” भनेर वर्णन गरेको छ, जसले “भारतमा आफ्नो परम्परागत निर्भरता कम गर्न खोज्छ।” पोखरामा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माणका लागि चीनबाट आएको २१ करोड ६० लाख डलर ऋणबारे पनि सञ्चारमाध्यमले ‘ऋण चिन्ता’ उठाएका छन्।

चीन र नेपालबीचको द्विपक्षीय सम्बन्धको विकास दुई राष्ट्र र उनीहरूका जनताको आधारभूत हितमा रहेको र यसबारे तेस्रो पक्षलाई असहमति रोप्ने ठाउँ नरहेको छियानले बताउनुभयो।

छियानले भने चीनले नेपालको स्वतन्त्र विकासको अधिकारलाई सम्मान गर्छ र नेपालमा महत्वपूर्ण प्रभाव रहेको भारतले विगतमा जस्तै नेपालमा हस्तक्षेप र हस्तक्षेप नगर्ने आशा गरेको छ।

हुको लागि चीन र नेपालबीचको मैत्रीपूर्ण सम्बन्धको विकास दक्षिण एसियामा चीनको प्रभाव बढाउन वस्तुगत रूपमा ठूलो महत्त्वको छ। तर नेपालका प्रधानमन्त्रीको चीन भ्रमणलाई लिएर भारतका कतिपयहरू अति नै चिन्तित र संवेदनशील छन् ।

नयाँ दिल्लीले कुनै पनि तेस्रो पक्षलाई लक्षित नगर्ने चीन-नेपाल सहयोगलाई अति नै व्याख्या गर्नु हुँदैन। बरु, यो सहकार्य क्षेत्रीय साझा विकास र क्षेत्रीय स्थायित्वको रक्षा गर्न अनुकूल छ।

पाकिस्तान, बंगलादेश, श्रीलंका र माल्दिभ्स जस्ता दक्षिण एसियाका धेरै देशले बीआरआई परियोजनामा ​​सहभागी भएर आफ्नै विकास हासिल गरेको हुले जोड दिनुभयो। “बिआरआई सहयोगका लागि ठूलो केक हो। हुले भने नेपाल पनि केक बाँड्न चाहन्छ।

आधिकारिक तथ्यांक अनुसार चीन नेपालको दोस्रो ठूलो व्यापार साझेदार हो । सन् २०२३ मा नेपाल र चीनबीचको द्विपक्षीय व्यापारको मात्रा १.८ बिलियन डलर थियो, जुन वार्षिक ९.१ प्रतिशतले बढेको छ। जनवरीदेखि अगस्ट २०२४ सम्म, चीन र नेपालबीचको व्यापार मात्रा १.२८ बिलियन डलर थियो, जुन वर्षमा १८ प्रतिशतले बढेको छ।
नेपालको अर्थ मन्त्रालयका भन्सार विभागका उपमहानिर्देशक रमेश अर्याललाई उद्धृत गर्दै सिन्ह्वा समाचार एजेन्सीका अनुसार चीन र नेपालबीचको द्विपक्षीय व्यापार नेपालको कुल व्यापारको १७ प्रतिशत रहेको छ। यसैबीच, भारत नेपालको सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक साझेदार भएकोले यसको कुल व्यापारको ६५ प्रतिशतभन्दा बढी हिस्सा ओगटेको काठमाडौं पोस्टले जनाएको छ।

चीनको बढ्दो शक्ति र प्रभावलाई ध्यानमा राख्दै, विशेष गरी चीन र नेपाल दुवैले एकअर्कासँग घनिष्ट सहयोगात्मक सम्बन्ध स्थापना गर्न खोजेकाले चीनको अंश अझै बढ्ने निश्चित छ… तर नेपालको सबैभन्दा प्रभावशाली आर्थिक साझेदारको रूपमा भारतको प्रवृत्ति पनि लामो समयदेखि चलिरहेको छ। कियानले भने नेपालसँग भारतको सम्बन्धको भौगोलिक र सांस्कृतिक फाइदाहरू छन्।

वास्तवमा नेपालसँगको सहकार्यका सन्दर्भमा दुई प्रमुख देशले साँघुरो दृष्टिकोण राखेर दुष्कर प्रतिस्पर्धात्मक सम्बन्धमा फस्नुको सट्टा आफ्नो साझा छिमेकीको अर्थतन्त्रको विकास र जनताको जीविकोपार्जनमा सहयोग गर्न थप सकारात्मक भूमिका खेल्ने गरेको छियानले टिप्पणी गरेका छन्।

Desk by SujataThapa

Source : Global Times