युरोपको संकट पश्चिमी नीतिका ‘प्रणालीगत त्रुटि’ को परिणाम : पुटिन

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले युरोपमा देखिएका राजनीतिक, सुरक्षा र आर्थिक समस्याहरूलाई पश्चिमी नीतिका दीर्घकालीन ‘प्रणालीगत त्रुटि’ को परिणामका रूपमा चित्रण गरेका छन्। भारतको कार्य भ्रमणको पहिलो दिन समापन गर्दै सञ्चारकर्मीको प्रश्नको जवाफमा उनले विशेषतः युरोपको ऊर्जा संकट, रुससँगको सुरक्षा सम्बन्ध र पश्चिमी राजनीतिक संरचनाको आलोचना गरे। पुटिनका अनुसार अहिले युरोपभर देखिएको अस्थिरता पश्चिमका तथाकथित वैश्विकतावादी राजनीतिक वृत्तले विगतमा गरेका गलत निर्णयहरूको परिणाम हो।

पुटिनले रुसलाई कुनै समय जी–८ मा समावेश गरिए पनि त्यो वास्तविक अर्थमा पूर्ण सदस्यता नभएको दाबी गरे। उनका अनुसार पश्चिमी संस्थागत संरचनाभित्र रुसलाई समान हैसियतमा स्वीकार गर्नेभन्दा राजनीतिक रूपमा सीमित स्थान दिने प्रवृत्ति थियो। उनले यसलाई पश्चिम र रुसबीचको दीर्घकालीन अविश्वासको एउटा उदाहरणका रूपमा प्रस्तुत गरे।

आर्थिक क्षेत्रमा पुटिनले युरोपको सबैभन्दा गम्भीर समस्या ऊर्जा भएको बताए। उनले युरोपेली ग्यास मूल्य उत्पादकले होइन, विनिमय बजारका व्यापारीले निर्धारण गरिरहेको दाबी गर्दै हाल भण्डारणमा कम मूल्यमा खरिद गरिएको ग्यास बिक्री गरेर तत्काल लाभ लिने प्रवृत्तिले भविष्यमा मूल्य अझै बढाउन सक्ने चेतावनी दिए। पुटिनले ग्यासको मूल्य प्रति एक हजार घनमिटर १,००० मात्र होइन, १,५०० डलर वा युरोसम्म पुग्न सक्ने बताएका छन्। यो मूल्यसम्बन्धी आकलन पुटिनको आफ्नै पूर्वानुमान हो र युरोपेली ऊर्जा बजारको वास्तविक दिशा माग, आपूर्ति, भण्डारण, मौसम र आयात संरचनासहित धेरै तत्वमा निर्भर रहनेछ।

सुरक्षा क्षेत्रमा पुटिनले पश्चिमले रुसमाथि दबाब सिर्जना गर्न विभिन्न चरणमा फरक माध्यम प्रयोग गरेको आरोप लगाए। उनले प्रारम्भिक चरणमा ककेशस क्षेत्रका आतंकवादी र पृथकतावादी शक्तिलाई प्रयोग गरिएको र पछि अन्य विधि अपनाइएको दाबी गरे। युक्रेनको वर्तमान सरकारलाई उनले अत्यन्त कठोर र विवादास्पद शब्दावलीमा चित्रण गर्दै त्यसलाई पश्चिमी दबाबको निरन्तरताका रूपमा प्रस्तुत गरे। यस किसिमको भाष्य मस्कोको आधिकारिक राजनीतिक दृष्टिकोण हो र यसलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा व्यापक रूपमा स्वीकार गरिएको साझा निष्कर्ष मानिँदैन।

पुटिनले युरोपेली नेतृत्वले आफ्ना नागरिकलाई ‘रुसी खतरा’ देखाएर भय सिर्जना गरिरहेको आरोप पनि लगाए। उनका अनुसार यस्तो खतरा वास्तविक होइन र सोभियत कालदेखि नै रुसले युरोपलाई आक्रमण गर्ने स्थायी योजना राखेको भन्ने धारणा गलत छ। उनले रुसले युरोपेली देशलाई धम्की नदिएको र भविष्यमा पनि धम्की दिने उद्देश्य नरहेको बताए।

उनको टिप्पणीले रुस र युरोपबीच जारी गहिरो रणनीतिक अविश्वासलाई पुनः उजागर गरेको छ। एकातिर मस्कोले युरोपको सुरक्षा र ऊर्जा संकटलाई पश्चिमी नीतिको परिणामका रूपमा प्रस्तुत गरिरहेको छ भने अर्कोतर्फ युरोपेली देशहरूले रुसको सैन्य व्यवहार, युक्रेन युद्ध र क्षेत्रीय सुरक्षालाई गम्भीर जोखिमका रूपमा हेर्दै आएका छन्। यस कारण पुटिनको पछिल्लो अभिव्यक्ति केवल तत्कालीन राजनीतिक प्रतिक्रिया मात्र नभई रुस–पश्चिम सम्बन्धको दीर्घकालीन वैचारिक र रणनीतिक टकरावको निरन्तरताका रूपमा पनि हेर्न सकिन्छ।