ब्रिक्समा अनवर इब्राहिमको सन्तुलित आवाज : आसियान, समावेशी विकास र भारतसँगको नयाँ सहकार्यमा मिडियाको ध्यान

ड्रागन मिडिया समाचार कक्ष

नयाँ दिल्लीमा आयोजित १८औँ ब्रिक्स शिखर सम्मेलनमा मलेसियाका प्रधानमन्त्री अनवर इब्राहिम दक्षिणपूर्वी एशियाको सन्तुलित, व्यावहारिक र बहुपक्षीय कूटनीतिक आवाजका रूपमा विशेष ध्यानमा आएका छन्। ब्रिक्स साझेदार राष्ट्रका रूपमा मलेसियाको सहभागिताले विस्तारित ब्रिक्स र आसियानबीच आर्थिक, राजनीतिक तथा प्रविधिगत सम्पर्क बढाउने नयाँ सम्भावना देखाएको छ।

अनवरको कूटनीतिक विशेषता कुनै एक शक्ति केन्द्रसँग मात्र नजिकिनेभन्दा विभिन्न शक्तिसँग समानान्तर सम्बन्ध विस्तार गर्नु हो। मलेसियाले चीनसँग गहिरो आर्थिक सम्बन्ध कायम राखेको छ, भारतसँग रणनीतिक तथा व्यापारिक सहकार्य विस्तार गरिरहेको छ, अमेरिका र युरोपसँग प्रविधि तथा लगानी सम्बन्ध राखेको छ र आसियानलाई आफ्नो क्षेत्रीय कूटनीतिको केन्द्रमा राखेको छ। यही बहुदिशात्मक दृष्टिकोणले ब्रिक्समा उनको उपस्थितिलाई विशेष अर्थ दिएको छ।

अनवरले विश्व अर्थतन्त्रको भविष्य समावेशी विकासमा आधारित हुनुपर्ने धारणा अघि सारिरहेका छन्। तीव्र आर्थिक वृद्धि मात्र पर्याप्त नहुने, त्यसको लाभ नागरिकसम्म पुग्नुपर्ने, विकासशील देशले प्रविधि, लगानी, वित्त र बजारमा समान अवसर पाउनुपर्ने र विश्व आर्थिक संरचनाले धनी तथा विकासशील देशबीचको अन्तर अझ फराकिलो बनाउन नहुने उनको राजनीतिक तथा आर्थिक दृष्टिको मूल सन्देश हो।

मलेसियाका लागि ब्रिक्ससँगको सम्बन्ध कुनै वैचारिक ध्रुवीकरणको विषय होइन। क्वालालम्पुरले ब्रिक्सलाई नयाँ बजार, लगानी, प्रविधि, खाद्य तथा ऊर्जा सुरक्षा र दक्षिण–दक्षिण सहकार्यका अवसर विस्तार गर्ने व्यावहारिक मञ्चका रूपमा हेरिरहेको छ। यस अर्थमा अनवरको दृष्टिकोण भारतले प्रस्तुत गरेको ब्रिक्स कुनै देशविरुद्ध नभई सहकार्यका लागि भएको मञ्च हो भन्ने अवधारणासँग नजिक देखिन्छ।

नयाँ दिल्लीमा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी र अनवरबीचको संवादले पनि उल्लेखनीय ध्यान पाएको छ। भारत र मलेसियाबीच व्यापार, लगानी, रक्षा, प्रविधि, डिजिटल अर्थतन्त्र, शिक्षा तथा जनस्तरीय सम्पर्क विस्तार गर्ने पर्याप्त सम्भावना रहेको छ। दुई देशबीच राजनीतिक संवाद सुधारिँदै जाँदा रक्षा सहकार्य र नयाँ प्रविधिका क्षेत्रमा समेत सम्बन्ध विस्तार गर्ने आधार बलियो हुँदै गएको छ।

मलेसिया विश्वव्यापी विद्युतीय तथा इलेक्ट्रोनिक्स आपूर्ति श्रृंखलाको महत्वपूर्ण केन्द्र हो। अर्धचालक, इलेक्ट्रोनिक उपकरण, डाटा केन्द्र, डिजिटल सेवा र उच्च प्रविधि उद्योगमा उसको अनुभवले ब्रिक्स सदस्य तथा साझेदार राष्ट्रसँग नयाँ औद्योगिक सहकार्यका अवसर खोल्न सक्छ। कृत्रिम बौद्धिकता र डिजिटल अर्थतन्त्र तीव्र गतिमा विस्तार भइरहेका बेला मलेसियाले आफूलाई एशियाको महत्वपूर्ण प्रविधि केन्द्रका रूपमा स्थापित गर्ने प्रयास गरिरहेको छ।

ऊर्जा क्षेत्र पनि मलेसियाको अर्को महत्वपूर्ण सामर्थ्य हो। तेल र प्राकृतिक ग्यास उत्पादनको परम्परागत आधारसँगै मलेसियाले नवीकरणीय ऊर्जा र न्यून कार्बन अर्थतन्त्रतर्फ रूपान्तरणलाई पनि प्राथमिकता दिइरहेको छ। ब्रिक्सभित्र ऊर्जा उत्पादक, विशाल उपभोक्ता बजार र हरित प्रविधि विकास गरिरहेका राष्ट्रको उपस्थितिले मलेसियालाई ऊर्जा सुरक्षा र हरित रूपान्तरण दुवै क्षेत्रमा सहकार्य विस्तार गर्ने अवसर प्रदान गर्दछ।

इस्लामिक वित्त क्षेत्रमा मलेसियाको अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव पनि ब्रिक्सका लागि उपयोगी हुन सक्छ। क्वालालम्पुर विश्वका प्रमुख इस्लामिक वित्त केन्द्रमध्ये एक हो। पूर्वाधार, हरित परियोजना, साना तथा मझौला उद्यम र विकास वित्तका लागि नयाँ वित्तीय उपकरण विस्तार गर्ने ब्रिक्सको प्रयासमा मलेसियाको अनुभवले थप विविधता ल्याउन सक्छ।

अनवरको नेतृत्वमा मलेसियाले आसियानको केन्द्रीय भूमिकालाई निरन्तर महत्व दिँदै आएको छ। यही कारण ब्रिक्ससँगको बढ्दो सम्बन्धलाई आसियानको विकल्पभन्दा पनि पूरक अवसरका रूपमा हेरिएको छ। ब्रिक्ससँग व्यापार र लगानी विस्तार गर्दै पनि मलेसियाले दक्षिणपूर्वी एशियाको आफ्नै क्षेत्रीय संरचना तथा स्वतन्त्र कूटनीतिक पहिचानलाई कायम राख्न खोजेको छ।

यो दृष्टिकोण विशेष महत्वपूर्ण छ, किनकि दक्षिणपूर्वी एशिया अमेरिका र चीनबीचको प्रतिस्पर्धाको संवेदनशील भौगोलिक क्षेत्र बनेको छ। मलेसियाले प्रतिस्पर्धामा पक्ष लिनुभन्दा संवाद, खुला व्यापार र आर्थिक सहकार्यलाई प्राथमिकता दिएको छ। अनवरको कूटनीतिक भाषा यही सन्तुलनलाई प्रतिबिम्बित गर्दछ।

नयाँ दिल्ली सम्मेलनमा अनवरको उपस्थितिको सांस्कृतिक पक्षले पनि भारतीय सञ्चारमाध्यमको ध्यान आकर्षित गरेको छ। औपचारिक कूटनीतिभन्दा बाहिर भारतप्रतिको उनको सांस्कृतिक आत्मीयता र सहज सार्वजनिक शैलीले दुई देशबीचको सम्बन्धलाई केवल सरकारबीचको सम्पर्कमा सीमित नराखी समाज र संस्कृतिसँग पनि जोडेको छ। यस्तो जनस्तरीय सम्बन्धले दीर्घकालीन कूटनीतिक विश्वास निर्माणमा विशेष महत्व राख्छ।

विश्व दक्षिणसम्बन्धी बहसमा मलेसियाको आवाज पनि विशिष्ट छ। यो विशाल शक्ति होइन, तर खुला व्यापारमा आधारित मध्यम आकारको अर्थतन्त्र, महत्वपूर्ण उत्पादन केन्द्र र दक्षिणपूर्वी एशियाको प्रभावशाली राष्ट्र हो। त्यसैले विश्व आर्थिक संरचनामा मध्यम तथा विकासशील राष्ट्रका हित सुरक्षित गर्ने विषयमा अनवरको दृष्टिकोण ब्रिक्सको व्यापक प्रतिनिधित्वका लागि महत्वपूर्ण बनेको छ।

सी चिनफिङले चीनको औद्योगिक शक्ति, भ्लादिमिर पुटिनले रुसको रणनीतिक प्रभाव, नरेन्द्र मोदीले भारतको कूटनीतिक सन्तुलन, प्रबोवो सुबियान्तोले इन्डोनेसियाको बान्डुङ भावना र खाडीका नेताले ऊर्जा तथा लगानीको सामर्थ्य प्रस्तुत गरिरहेका बेला अनवर इब्राहिमले आसियानको व्यवहारिकता, खुला अर्थतन्त्र र समावेशी विकासको दृष्टिकोण ब्रिक्सको बहसमा थपेका छन्।

नयाँ दिल्लीबाट मलेसियाले दिएको सकारात्मक सन्देश स्पष्ट छ। बदलिँदो विश्व व्यवस्थामा साना र मध्यम शक्तिले एउटा पक्ष रोजेर मात्र आफ्नो हित सुरक्षित गर्नुपर्दैन। उनीहरूले विभिन्न शक्ति केन्द्रसँग सहकार्य गर्दै आफ्नो स्वतन्त्रता, क्षेत्रीय पहिचान र आर्थिक हित कायम राख्न सक्छन्।

यस अर्थमा अनवर इब्राहिमको ब्रिक्स सहभागिता मलेसियाको मात्र कूटनीतिक उपस्थिति होइन। यसले ब्रिक्स र आसियानबीच नयाँ सेतु निर्माण, दक्षिणपूर्वी एशियाको आर्थिक प्रभाव विस्तार र विश्व दक्षिणलाई अझ विविध तथा समावेशी बनाउने सम्भावनाको प्रतिनिधित्व गरेको छ।