निगमका दुवै वाइडबडी जहाज थन्किँदा ९० करोडको वित्तीय भार, चाडपर्वअघि अन्तर्राष्ट्रिय उडान प्रभावित

ड्रागन मिडिया सम्वाददाता

नेपाल वायुसेवा निगमका दुवै वाइडबडी जहाज प्राविधिक समस्याका कारण उडानमा सहभागी हुन नसक्दा निगममाथि कम्तीमा ९० करोड रुपैयाँ बराबरको वित्तीय भार पर्ने प्रारम्भिक अनुमान गरिएको छ। दशैं तथा तिहारजस्ता प्रमुख चाडपर्व नजिकिँदै गर्दा जापान र इटालीमा जहाज रोकिएपछि निगमको अन्तर्राष्ट्रिय उडान तालिका प्रभावित भएको छ। पछिल्लो तीन सातामा मात्रै ४० करोड रुपैयाँभन्दा बढीको कारोबार गुमेको र दुवै जहाजको मर्मतमा कम्तीमा ५० करोड रुपैयाँ खर्च लाग्न सक्ने निगमका प्राविधिक अधिकारीहरूको अनुमान छ।

निगमको ‘अन्नपूर्ण’ नामको वाइडबडी जहाज गत भदौ २८ गते जापानको नारिता पुगेको थियो। भोलिपल्ट नेपाल फर्किने निर्धारित तालिका भए पनि इन्जिनमा प्राविधिक समस्या देखिएपछि जहाज त्यहीँ रोकिएको हो। अर्को ‘मकालु’ वाइडबडी जहाज भने नियमित विस्तृत प्राविधिक परीक्षण तथा मर्मतका लागि इटाली पुगेकोमा अन्तिम परीक्षणका क्रममा समस्या देखिएपछि करिब २० दिनदेखि मर्मत केन्द्रमै थन्किएको छ।

दुवै जहाज एकै समयमा सञ्चालनबाहिर हुँदा निगमले नारिता, चीनको ग्वाङझाउ, मलेसियाको क्वालालम्पुर, कतारको दोहा र संयुक्त अरब इमिरेट्सको दुबईलगायतका गन्तव्यमा निर्धारित उडान सञ्चालन गर्न सकेको छैन। निगमले जापानका तीन उडानसहित कम्तीमा एक दर्जन उडान रद्द गरिसकेको छ भने अन्य गन्तव्यका उडानसमेत प्रभावित भएका छन्। यसबाट सयौँ यात्रुले निर्धारित समयमा गन्तव्यमा पुग्न नसक्ने अवस्था सिर्जना भएको छ।

नारिता विमानस्थलमा उडान रद्द भएपछि रोकिएका २२६ यात्रुका लागि निगमले होटलको व्यवस्था गरेको थियो। उनीहरूलाई क्याथे प्यासिफिकलगायतका वैकल्पिक वायुसेवामार्फत बैङ्कक, मलेसिया तथा अन्य ट्रान्जिट प्रयोग गरी नेपाल फर्काइएको छ। कतिपय यात्रुले वैकल्पिक टिकट खरिद गर्दा ठूलो अतिरिक्त आर्थिक भार बेहोर्नुपरेको बताएका छन्। टोकियो विश्वविद्यालयमा कार्यरत एक नेपालीले आफ्नो परिवारका सदस्यसहित नेपाल फर्किन करिब डेढ लाख रुपैयाँ अतिरिक्त खर्च भएको जानकारी दिएका छन्।

निगमका अनुसार पछिल्ला महिनामा एउटा वाइडबडी जहाज दैनिक औसत आठ घण्टासम्म सञ्चालन हुँदा करिब एक करोड ५६ लाख रुपैयाँ बराबरको कारोबार हुने गरेको थियो। व्यस्त सिजनमा दैनिक १२ घण्टासम्म उडान सञ्चालन गर्दा एउटै जहाजबाट तीन करोड छ लाख रुपैयाँसम्म कारोबार हुने गरेको छ। यही औसतका आधारमा नारितामा रोकिएको अन्नपूर्णबाट सात दिनमा करिब १० करोड ९२ लाख र इटालीमा रोकिएको मकालुबाट २० दिनमा करिब ३१ करोड रुपैयाँ बराबरको कारोबार गुमेको प्रारम्भिक अनुमान गरिएको छ।

यद्यपि, गुमेको कारोबारलाई निगमको वास्तविक खुद घाटासँग समान मान्न मिल्दैन। उडान सञ्चालन नभएपछि बचत हुने इन्धन तथा अन्य सञ्चालन खर्च, मर्मतको वास्तविक लागत, यात्रु व्यवस्थापनमा भएको अतिरिक्त खर्च र बिमा दाबीबाट प्राप्त हुन सक्ने रकमसमेत समायोजन गरेपछि मात्रै वास्तविक वित्तीय क्षति यकिन हुनेछ।

जापानमा रोकिएको अन्नपूर्णको इन्जिन ब्लेडमा शुरुमा २५ मिलिमिटर क्षति भएको अनुमान गरिएको थियो। विस्तृत परीक्षणका क्रममा क्षति ३० मिलिमिटर पुगेको पाइएपछि जहाजलाई उडान अनुमति दिइएको छैन। संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयका एक अधिकारीका अनुसार क्षतिग्रस्त ब्लेड प्रतिस्थापन भइसकेको छ। तर इन्जिनको अर्को भागमा देखिएको समस्याका कारण निर्माता कम्पनी रोल्स–रोयसबाट थप प्राविधिक स्वीकृति लिनुपर्ने अवस्था छ।

निगमका एक इञ्जिनियरका अनुसार करिब ४१ हजार अमेरिकी डलर खर्च गरेर सीमित २०० उडान चक्रका लागि प्राविधिक स्वीकृति प्राप्त गर्न सकिने विकल्पबारे अनौपचारिक जानकारी आएको छ। उक्त विकल्प कार्यान्वयन गर्ने विषयमा निगमले औपचारिक निर्णय गर्न बाँकी छ। नयाँ पार्टपुर्जा खरिद गर्नुपरे करिब २७ लाख अमेरिकी डलर खर्च लाग्न सक्ने व्यवस्थापनको अनुमान छ। मर्मत गर्ने वा नयाँ पार्टपुर्जा प्रयोग गर्ने भन्ने निर्णय लागत, उपलब्धता र निर्माता कम्पनीको प्राविधिक स्वीकृतिमा निर्भर रहनेछ।

इटालीमा रोकिएको मकालु वाइडबडीमा भने विस्तृत सी–चेक सम्पन्न भएपछि अन्तिम परीक्षणका क्रममा थ्रस्ट रिभर्सर प्रणालीमा समस्या देखिएको हो। निगमका प्राविधिक प्रवक्ता देवेन्द्र पुनका अनुसार सेप्टेम्बर १ मा नेपाल फर्किने तयारीमा रहेको जहाज प्राविधिक समस्या समाधान हुन नसकेपछि मर्मत केन्द्रमै रोकिएको छ। सम्बन्धित निर्माता फ्रान्सेली कम्पनी स्याफ्रँबाट आवश्यक प्राविधिक विवरण तथा स्वीकृति प्राप्त भएपछि मर्मत सम्पन्न गर्न थप तीनदेखि चार दिन लाग्न सक्ने जानकारी मन्त्रालयका अधिकारीहरूले दिएका छन्।

निगमका निमित्त महाप्रबन्धक जनकराज कालाखेतीले दुवै जहाजको मर्मत तथा आवश्यक पार्टपुर्जामा लाग्ने खर्च राष्ट्रिय बिमा कम्पनीमार्फत दाबी गरिने बताएका छन्। यद्यपि, बिमाबाट कति रकम प्राप्त हुन्छ र निगमले कति आर्थिक दायित्व आफैँ बेहोर्नुपर्ने हुन्छ भन्ने विषय अन्तिम निर्णयपछि मात्र स्पष्ट हुनेछ।

उडान प्रभावित भएपछि निगमले यात्रुलाई उपलब्धताका आधारमा एयर इन्डिया, क्याथे प्यासिफिकलगायतका वायुसेवामार्फत वैकल्पिक गन्तव्य र उडानमा व्यवस्थापन गरिरहेको छ। भिसाको म्याद सकिन लागेका यात्रु, बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक, बिरामी तथा अत्यावश्यक पारिवारिक काम भएका यात्रुलाई प्राथमिकतामा राखिएको निगमले जनाएको छ। होटल, यातायात, टिकट पुनः बुकिङ तथा वैकल्पिक उडान व्यवस्थापनमा भएको कुल खर्च भने अझै यकिन भइसकेको छैन।

चाडपर्वका समयमा अन्तर्राष्ट्रिय यात्रुको चाप बढ्ने भएकाले दुवै वाइडबडी जहाज लामो समय सञ्चालनबाहिर रहनुले निगमको आम्दानी, उडान व्यवस्थापन र यात्रुको विश्वासमा थप दबाब सिर्जना गरेको छ। जहाजको प्राविधिक सुरक्षा सुनिश्चित गर्दै मर्मत प्रक्रिया शीघ्र सम्पन्न गर्नु र प्रभावित यात्रुको व्यवस्थापन पारदर्शी तथा व्यवस्थित बनाउनु निगमका तत्कालीन चुनौती बनेका छन्।