अविरल वर्षाको प्रभाव : सुस्तामा ७८ परिवार विस्थापित, झापाका बस्ती जोखिममा
ड्रागन मिडिया सम्वाददाता
लगातारको वर्षाले देशका विभिन्न भागमा बाढी, डुबान र पहिरोको जोखिम बढाएको छ। शनिबार बिहानसम्म सार्वजनिक भएका समाचारअनुसार पश्चिम नवलपरासीको सुस्तामा नारायणीको बाढी बस्तीमा पसेपछि ७८ परिवार सुरक्षित स्थानमा सारिएका छन्। झापामा एक हजार १६९ परिवार डुबानको जोखिममा रहेको स्थानीय प्रशासनले जनाएको छ। पहाडी क्षेत्रमा नदीको बहाव र सडकको अवस्था चुनौती बनेको छ भने तराईका तटीय बस्तीमा पानी पस्ने खतरा बढेको छ।
पश्चिम नवलपरासीको सुस्ता गाउँपालिका–५ स्थित थारू टोलमा नारायणीको बाढी पसेपछि ७८ परिवारलाई सामुदायिक भवन र आफन्तका घरमा सारिएको छ। स्थानीय बालीनालीमा पनि क्षति पुगेको समाचार छ। नदीको बहाव र कटानका कारण बस्तीको अवस्था निगरानीमा राख्नुपर्ने भएको छ। यो सङ्ख्या सुस्ताको विस्थापनको हो; देशभर विस्थापित परिवारको कुल सङ्ख्या सार्वजनिक भएको छैन।
झापामा बाढी र डुबानको जोखिम हेर्न जिल्ला विपद व्यवस्थापन समितिले शुक्रबारदेखि ड्रोन प्रयोग थालेको छ। जिल्ला प्रशासनका अनुसार गौरीगञ्ज गाउँपालिकाका वडा १ र २ मा ४७४ तथा झापा गाउँपालिकाका वडा १ र २ मा ६९५ परिवार जोखिममा छन्। ड्रोनबाट नदी, पुल, कमजोर तटबन्ध र डुबान हुन सक्ने बस्तीको अवस्था हेरिँदै छ। सम्भावित उद्धारका लागि नौ डुङ्गा, नेपाली सेनाका चार द्रुत प्रतिकार्य टोली र सशस्त्र प्रहरीको उद्धार टोली तयारी अवस्थामा राखिएको प्रशासनले जनाएको छ।
शुक्रबार कनकाई, बिरिङ र मेची नदीको जलसतह खतराको तहमा पुगेपछि झापाका तटीय क्षेत्रमा साइरन बजाइएको थियो। साँझ पानीको सतह केही घटेको जानकारी आए पनि वर्षा र माथिल्लो क्षेत्रमा आउने बाढीको जोखिम सकिएको छैन। इलामतर्फको भारी वर्षापछि बाढीको पानी करिब तीन घण्टामा झापा पुग्न सक्ने भएकाले प्रशासनले पूर्वसूचना प्रणालीबाट तल्लो क्षेत्रमा चेतावनी पुर्याउने व्यवस्था गरेको छ।
शुक्रबार काभ्रेको रोशीखोलामा पनि जलसतह खतराको तहभन्दा माथि पुगेको थियो। नुवाकोटको त्रिशूली र भक्तपुरको हनुमन्ते खोला चेतावनी तहमा पुगेको बाढी पूर्वानुमानसम्बन्धी विवरण छ। नारायणी, कालीगण्डकी र अन्य जलाधार क्षेत्रमा शनिबारसम्म बहाव बढ्न सक्ने पूर्वानुमान भएकाले तटीय बस्तीमा सतर्कता आवश्यक छ। जलसतहको अवस्था घण्टाघण्टामा फेरिन सक्ने हुँदा शुक्रबारको मापनलाई शनिबारको स्थिर अवस्थाका रूपमा बुझ्न मिल्दैन।
वर्षाले सडक यातायातमा पनि असर पुर्याएको छ। शुक्रबार प्रकाशित विवरणमा विभिन्न २५ जिल्लाका मुख्य सडक वर्षा, पहिरो वा सम्भावित जोखिमका कारण बन्द गरिएको उल्लेख थियो। धादिङको बाङ्गेमा पहिरो खस्दा पृथ्वी राजमार्ग अवरुद्ध भएको र यात्रु अलपत्र परेको समाचार प्रकाशित भयो। कृष्णभीर क्षेत्रमा त्रिशूलीको कटानले यसअघि खोलिएको वैकल्पिक सडकको सुरक्षामाथि पनि चिन्ता थपिएको छ। सडक खुल्ने र फेरि अवरुद्ध हुने अवस्था छिटो बदलिने भएकाले यात्राअघि सम्बन्धित प्रशासन वा सडक निकायको पछिल्लो सूचना हेर्न आवश्यक छ।
अविरल वर्षाले पहिलेका बाढीपीडितको अवस्था थप कठिन बनाएको छ। अस्थायी आश्रयमा बसेका परिवारका पालभित्र पानी पस्न नदिन स्वयंसेवक परिचालन भएको समाचार छ। यस्तो अवस्थामा सुरक्षित आश्रयसँगै पिउने पानी, शौचालय, औषधि र बालबालिकाका आवश्यकताको निरन्तर व्यवस्था महत्त्वपूर्ण हुन्छ। नदी किनारका बस्तीमा उद्धारको तयारी भए पनि प्रभावित परिवारलाई कति समय र कहाँ राख्ने भन्ने निर्णय स्थानीय अवस्थाअनुसार गर्नुपर्नेछ।
बाढी पूर्वानुमानसम्बन्धी शुक्रबार प्रकाशित जानकारीमा पश्चिमका केही ठूला नदी त्यसबेला सतर्कता तहभन्दा तल थिए। तर शनिबार र त्यसपछिका दिनमा कर्णालीसहितका जलाधारमा बहाव बढ्न सक्ने चेतावनी दिइएको छ। त्यसैले अहिले क्षति भएको स्थान र आगामी दिनमा जोखिम बढ्न सक्ने स्थानलाई एउटै अवस्थाका रूपमा प्रस्तुत गर्न मिल्दैन। स्थानीय पूर्वचेतावनी, साइरन र उद्धार टोलीको सूचनाका आधारमा समयमै सुरक्षित स्थानमा सर्नु अहिलेको मुख्य आवश्यकता हो।
शनिबार बिहानसम्मका अलगअलग समाचारबाट देशभरको मृत्यु, घाइते वा विस्थापनको एकीकृत अद्यावधिक सङ्ख्या पुष्टि भएको छैन। विभिन्न जिल्लाका जोखिममा रहेका परिवारको सङ्ख्यालाई वास्तविक विस्थापनको सङ्ख्यामा जोड्नु पनि गलत हुन्छ। उपलब्ध विवरणले भने बाढीको प्रभाव बस्ती, खेती, सडक र अस्थायी आश्रयसम्म फैलिएको देखाउँछ। वर्षा जारी रहेकाले त्यसको क्षतिको दायरा र उद्धारको अवस्था बदलिन सक्छ।
