कांग्रेसको पुनर्जागरण मतगणनाबाट होइन, जनविश्वासबाट

नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनले नयाँ नेतृत्व चयन गर्दैछ। तर पार्टीको असली परीक्षा पदाधिकारी र केन्द्रीय सदस्यको सूची सार्वजनिक भएपछि शुरु हुनेछ। नेतृत्वको वैधतामाथि विवाद र समानान्तर महाधिवेशनको प्रसङ्गसँगै अघि बढेको यस अधिवेशनले पार्टीलाई एउटा आधारभूत प्रश्नको सामना गराएको छ : कांग्रेसले आफ्नो आन्तरिक एकता र सार्वजनिक विश्वास कसरी पुनःस्थापित गर्छ?

महाधिवेशन लोकतान्त्रिक अभ्यासको उत्सव हो, तर चुनाव हुनु मात्रै आन्तरिक लोकतन्त्रको प्रमाण होइन। प्रतिनिधिले निर्भय भएर मत दिन पाए कि पाएनन्, उम्मेदवारले समान अवसर पाए कि पाएनन् र मतभिन्नतालाई सम्मान गरियो कि गरिएन भन्ने प्रश्न पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छन्। निर्वाचनपछि नेतृत्वले आफूलाई एउटा गुटको विजेता होइन, सम्पूर्ण पार्टीको जिम्मेवार प्रतिनिधिका रूपमा स्थापित गर्नुपर्छ।

कांग्रेसको समस्या नेतृत्व परिवर्तनको अभावमा मात्र सीमित छैन। सार्वजनिक जीवनमा पार्टीको भरोसा किन कमजोर भयो, युवापुस्ताले किन विकल्प खोज्यो, र जनताका दैनिक समस्या सम्बोधन गर्ने नीति तथा कार्यक्रम किन प्रभावकारी हुन सकेनन् भन्ने प्रश्नको इमानदार समीक्षा आवश्यक छ। महाधिवेशनका भाषणमा पुस्तान्तरण, रूपान्तरण र एकताको नारा दोहोर्‍याउनु सजिलो छ। तर, ती नारालाई निर्णय र व्यवहारमा उतार्नु कठिन छ।

नयाँ नेतृत्वले उम्मेदवार छनोट, पार्टीको आर्थिक स्रोत, आन्तरिक निर्णय र जिम्मेवारी बाँडफाँट पारदर्शी बनाउने ठोस योजना दिनुपर्छ। महँगी, रोजगारी, शिक्षा, स्वास्थ्य र उत्पादनका विषयमा पार्टीले के गर्ने भन्ने स्पष्ट नीति सार्वजनिक गर्नुपर्छ। सरकारमा हुँदा गरेका निर्णय र प्रतिपक्षमा रहँदा उठाएका मुद्दाको समीक्षा गरेर गल्ती स्वीकार्ने र सुधार गर्ने संस्कार पनि स्थापित गर्नुपर्छ।

निर्वाचनपछि असन्तुष्ट पक्षलाई किनारामा राखेर एकताको प्रदर्शन गर्नु टिकाउ हुँदैन। फरक विचार राख्ने नेता तथा कार्यकर्तालाई निर्णय प्रक्रियामा सहभागी गराउनु, स्थानीय संगठनलाई सक्रिय बनाउनु र सदस्यको आवाजलाई नेतृत्वसम्म पुर्‍याउनु वास्तविक एकताका आधार हुन्। पार्टीभित्रको प्रतिस्पर्धा व्यक्तिगत वैरमा बदलियो भने त्यसको मूल्य पार्टीले मात्र होइन, मतदाताले पनि चुकाउनुपर्छ।

कांग्रेसले आफ्नो ऐतिहासिक विरासतको चर्चा गरेर मात्र वर्तमानको विश्वास जित्न सक्दैन। लोकतन्त्रप्रतिको प्रतिबद्धता दैनिक आचरणमा, सुशासनको माग आफ्नै संगठनमा र जनताको पक्षमा उभिने दाबी नीतिगत काममा देखिनुपर्छ। महाधिवेशनको सफलता कसले पद जित्यो भन्नेमा मात्र होइन, नयाँ नेतृत्वले पार्टी सुधारका लागि के गर्छ र त्यसको परिणाम जनताले कहिले देख्छन् भन्नेमा मापन हुनेछ।

मतदानले नेतृत्व छान्छ; जनविश्वासले त्यस नेतृत्वको औचित्य प्रमाणित गर्छ। कांग्रेसका लागि अबको निर्णायक काम यही हो—महाधिवेशनको मञ्चबाट निस्केर नागरिकको जीवनमा देखिने परिवर्तनको बाटो बनाउनु।