चीनसँगको कूटनीतिलाई आर्थिक लाभमा बदल्नुपर्ने राजदूत शर्माको जोड

ड्रागन मिडिया सम्वाददाता
नेपाल–चीन सम्बन्धलाई औपचारिक कूटनीतिक संवादमा सीमित नराखी व्यापार, लगानी, पर्यटन, पूर्वाधार र प्रविधि हस्तान्तरणमार्फत नागरिकको जीवनस्तर सुधारमा केन्द्रित गर्नुपर्ने चीनका लागि नवनियुक्त नेपाली राजदूत डा. कल्याणराज शर्माले बताएका छन्।
नागरिक दैनिकमा प्रकाशित रासससँगको कुराकानीमा आधारित लेखमा उनले द्विपक्षीय सहकार्यलाई प्रभावकारी बनाउन स्पष्ट प्राथमिकता, व्यावहारिक कार्ययोजना, संस्थागत समन्वय र समयबद्ध कार्यान्वयन आवश्यक रहेको उल्लेख गरेका छन्। उनका अनुसार उच्चस्तरीय भ्रमण र सम्झौताले राजनीतिक सम्बन्ध बलियो बनाउन सक्छन्, तर तिनको वास्तविक उपलब्धि कार्यान्वयनबाट मात्र देखिन्छ।
शर्माले नेपाल–चीनबीच भएका सम्झौता र प्रतिबद्धताको व्यवस्थित समीक्षा गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्। प्रत्येक सहमतिमा जिम्मेवार निकाय, समयसीमा, स्रोत र प्रगति मापन गर्ने सूचक तोकिएमा राजनीतिक समझदारीलाई आर्थिक तथा सामाजिक उपलब्धिमा बदल्न सहज हुने उनको धारणा छ।
व्यापार घाटा घटाउन निर्यातमा जोड
लेखमा नेपाल–चीन व्यापारमा ठूलो असन्तुलन रहेको उल्लेख गर्दै नेपाली उत्पादनलाई चिनियाँ बजारमा स्थापित गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याइएको छ। नेपाली गलैँचा, पश्मिना, हस्तकला, चिया, कफी, तयारी पोसाक, जडीबुटीजन्य सामग्री र प्रशोधित कृषि उपज निर्यातका सम्भावित वस्तुका रूपमा प्रस्तुत गरिएका छन्।
चिनियाँ बजारमा प्रवेश गर्न उत्पादनको गुणस्तर, मूल्य र प्रमाणीकरणका मापदण्ड पूरा गर्नुपर्ने शर्माको भनाइ छ। नेपालमै गुणस्तर परीक्षण र प्रमाणित गर्ने सुविधा विस्तार, व्यापार मेला तथा डिजिटल माध्यमबाट प्रचार र चिनियाँ भाषामा व्यावसायिक सामग्री तयार गर्नु निर्यात प्रवर्द्धनका उपाय हुन सक्ने लेखमा उल्लेख छ।
चिनियाँ लगानीलाई जलविद्युत्, पर्यटन, कृषि प्रशोधन, औषधि तथा स्वास्थ्य सेवा, सूचना प्रविधि, उद्योग र पूर्वाधारजस्ता उत्पादनमूलक क्षेत्रमा आकर्षित गर्न सकिने पनि लेखको निष्कर्ष छ। लगानीबाट स्थानीय रोजगारी, सीप विकास, प्रविधि हस्तान्तरण र नेपाली उद्यमको सहभागिता सुनिश्चित गर्नुपर्नेमा जोड दिइएको छ।
पारवहन, पर्यटन र विपद् व्यवस्थापन
नेपालको भूपरिवेष्टित अवस्थिति र ढुवानी लागतलाई ध्यानमा राख्दै उत्तरी सीमाबाट हुने व्यापार तथा पारवहनलाई व्यवहारिक बनाउनुपर्ने लेखमा उल्लेख छ। चीनका समुद्री तथा स्थल बन्दरगाह प्रयोग गर्दा लाग्ने समय, लागत, भन्सार प्रक्रिया, बीमा र ढुवानीको विश्वसनीयताबारे विस्तृत अध्ययन आवश्यक रहेको शर्माको भनाइ छ। केरुङ–काठमाडौं रेलमार्गलाई पनि दीर्घकालीन सम्भावनाका रूपमा प्रस्तुत गर्दै पर्याप्त अध्ययन, पारदर्शी वित्तीय व्यवस्था र राष्ट्रिय हितअनुकूल कार्यान्वयनपछि चरणबद्ध रूपमा अघि बढाउनुपर्ने उल्लेख गरिएको छ।
चिनियाँ पर्यटकका लागि लक्षित प्रचार, सहज अनलाइन बुकिङ र सांस्कृतिक तथा धार्मिक पर्यटनसहित विविध प्याकेजले नेपालको पर्यटन बजार विस्तार गर्न सक्ने लेखमा बताइएको छ। नेपाललाई हिमाल आरोहण र पदयात्रामा मात्र सीमित नगरी सांस्कृतिक सम्पदा, बौद्ध स्थल, साहसिक पर्यटन र पारिवारिक भ्रमणका गन्तव्यका रूपमा पनि चिनियाँ बजारमा चिनाउनुपर्ने सुझाव छ।
नेपाल र चीनले बाढी, पहिरो, भूकम्प तथा हिमाली वातावरणसँग सम्बन्धित जोखिम सामना गरिरहेको उल्लेख गर्दै शर्माले विपद् पूर्वसूचना, भूगर्भीय अध्ययन र वैज्ञानिक सूचना आदानप्रदानमा सहकार्यको सम्भावना औँल्याएका छन्। शिक्षा, प्राविधिक तालिम र डिजिटल प्रविधिमा सहकार्य गर्दा साइबर सुरक्षा तथा तथ्याङ्क संरक्षणलाई पनि प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने लेखमा उल्लेख छ।
शर्माको लेखले चीनसँगको सम्बन्धलाई नेपालको आर्थिक विकासका अवसरसँग जोड्नुपर्ने तर्क गरेको छ। तर त्यस्तो सहकार्य पारस्परिक लाभ, पारदर्शिता, आर्थिक व्यवहार्यता र राष्ट्रिय हितमा आधारित हुनुपर्ने तथा नेपालको सार्वभौमसत्ता र स्वतन्त्र परराष्ट्र नीतिलाई कायम राख्नुपर्ने उनको जोड छ।





