एमाले–प्रलोपा तालमेलले माओवादी गठबन्धनमा चुनौती

काठमाडौं / नेकपा एमालेले कर्णाली र लुम्बिनीका १३ जिल्लामा प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी (प्रलोपा) सँग चुनावी तालमेल गरेसँगै आगामी निर्वाचनको राजनीतिक परिदृश्यमा नयाँ हलचल उत्पन्न भएको छ। विशेषगरी माओवादी संयोजक पुष्पकमल दाहालको प्रभाव क्षेत्र मानिने रुकुम पूर्वमा प्रलोपा उम्मेदवारलाई समर्थन गर्ने एमालेको निर्णयले गठबन्धनको रणनीतिक दबाब बढाएको छ।

एमालेले प्रतिनिधिसभा निर्वाचन अन्तर्गत प्रत्यक्षतर्फ १६५ क्षेत्रमै उम्मेदवारी दिएको अवस्थामा, एकपछि अर्को चुनावी तालमेलको निर्णयले दलको समन्वय क्षमता र क्षेत्रीय रणनीतिक दृष्टिकोण देखाएको छ। मनाङमा यसअघि कांग्रेससँग सहयोग गर्दै उम्मेदवारी फिर्ता लिएको अनुभवलाई आधार बनाएर अब कर्णाली र लुम्बिनीमा प्रलोपासँग तालमेल कायम गरिएको हो।

तालमेलअनुसार, कर्णाली प्रदेशका सुर्खेत, दैलेख, कालीकोट, मुगु, डोल्पा, जाजरकोट, सल्यान र रुकुम पश्चिम तथा लुम्बिनीका रुकुम पूर्व, दाङ, रोल्पा र प्यूठानमा प्रलोपा–एमाले सहकार्य हुनेछ। रुकुम पूर्व र पश्चिममा प्रलोपा उम्मेदवारलाई समर्थन गर्ने र अन्य जिल्लामा प्रलोपा उम्मेदवारले एमालेलाई मत दिने सहमति गरिएको छ। सहमतिपत्रमा एमाले उपाध्यक्ष रामबहादुर थापा र प्रलोपा अध्यक्ष दुर्गा सोबले हस्ताक्षर गरेका छन्।

विशेष रूपमा, रुकुम पूर्वमा माओवादी पृष्ठभूमिका प्रलोपा उम्मेदवार सन्दीप पुनलाई समर्थन गर्ने निर्णयले दाहाललाई प्रत्यक्ष चुनौती दिने देखिन्छ। २०७९ को निर्वाचनमा यहाँ माओवादीले १२ हजार मत पाएका थिए भने एमालेले करिब ५ हजार मत ल्याएको थियो। यो तालमेलले मत विभाजनको परिदृश्य बदल्न सक्छ र माओवादी गठबन्धनको परम्परागत आधारमा असर पुर्‍याउने सम्भावना देखिन्छ।

रुकुम पश्चिममा पनि प्रलोपा–एमाले सहकार्यले चुनावी समीकरणमा नयाँ गतिशीलता थपेको छ। तत्कालीन माओवादीबाट प्रलोपा उम्मेदवार बनेका जनार्दन शर्माको पक्षमा एमालेले समर्थन गर्ने हुँदा, यस क्षेत्रका मत परिणाममा गठबन्धनका लागि चुनौती खडा हुन सक्छ। २०७९ मा यहाँ ३४ हजार माओवादी मत पाएका थिए भने एमालेले ८ हजार मत मात्र पाएको थियो; अहिलेको तालमेलले समीकरण बदल्ने संकेत दिन्छ।

अन्य क्षेत्रहरूमा पनि, कालीकोटमा प्रलोपा सहयोग भएता पनि एमालेले माओवादीलाई अप्रत्यक्ष रूपमा सघाउने अनौपचारिक सहमति रहेको छ। दाङ–२ मा भने माओवादीले एमालेलाई सघाउने तयारी गरेको छ। यसले पार्टीहरूबीचको रणनीतिक सन्तुलनलाई देखाउँछ र निर्वाचनअघि नै क्षेत्रीय समझदारीको संकेत दिन्छ।

यस तालमेलको मुख्य उद्देश्य एमालेका लागि निर्वाचनमा सघाउने र माओवादी गठबन्धनमा अस्थिरता सिर्जना गर्नु हो। यसले एमालेलाई मतसंख्या बढाउने र क्षेत्रीय प्रभाव विस्तार गर्ने अवसर प्रदान गर्दछ। अर्को दृष्टिबाट हेर्दा, प्रलोपा–एमाले सहकार्यले अन्य दलहरूसँगको सम्बन्धमा नयाँ समीकरण र रणनीतिक सन्तुलन ल्याउने छ। कांग्रेस र एकीकृत समाजवादी लगायत दलहरूले तालमेलको प्रभावमा आफ्ना रणनीति पुनर्मूल्यांकन गर्नु पर्ने स्थिति सिर्जना भएको छ।

एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली र प्रलोपा संरक्षक जनार्दन शर्माबीच दुई साताअघि भएको छलफलले अहिलेको सहमति सुनिश्चित गरेको थियो। महासचिव शंकर पोखरेल र प्रचार विभाग प्रमुख मीनबहादुर शाहीले पनि सहमतिपत्र कार्यान्वयनमा पूर्ण प्रतिबद्धता जनाएका छन्।

विश्लेषण:

एमालेका लागि फाइदा: तालमेलले रुकुम पूर्व–पश्चिम र अन्य १३ जिल्लामा मत सम्याेजन गर्ने, गठबन्धनमाथि दबाब सिर्जना गर्ने, र क्षेत्रीय आधार बढाउने अवसर दिएको छ।

माओवादी गठबन्धनमा असर: दाहाल नेतृत्वको गठबन्धनमा दबाब, मत विभाजन, र क्षेत्रीय अस्थिरता उत्पन्न हुने सम्भावना।

अन्य दलहरूसँग सम्बन्ध: कांग्रेस, एकीकृत समाजवादी, र अन्य क्षेत्रीय दलहरूले तालमेलको प्रभावमा आफ्ना रणनीति पुनर्मूल्यांकन गर्नु पर्ने स्थिति।

निर्वाचन समीकरण: मत विभाजन, क्षेत्रीय प्रभाव, र गठबन्धन दबाबका कारण निर्वाचन परिणाममा महत्वपूर्ण फेरबदलको सम्भावना।

सारांशमा, एमाले–प्रलोपा तालमेलले आगामी निर्वाचनमा राजनीतिक समीकरणमा नयाँ चाल ल्याएको छ। गठबन्धन–विरोधी रणनीतिका रूपमा यो तालमेलले क्षेत्रीय मत प्रभाव, दलको शक्ति सन्तुलन, र माओवादी गठबन्धनमा चुनौतीलाई स्पष्ट रूपमा संकेत गरेको छ।