विश्व कूटनीतिमा रुसको २०२५ समीक्षा: बहुपक्षीय शक्ति र अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षामा नयाँ दृष्टिकोण
काठमाडौं। रुसको परराष्ट्र मन्त्रालयले २०२५ मा आफ्नो कूटनीतिक गतिविधिको समीक्षा गर्दै पत्रकार सम्मेलनमा सञ्चार माध्यमका प्रश्नहरूको जवाफ प्रस्तुत गरेको छ। यस समीक्षा मार्फत रुसले वैश्विक सुरक्षा, बहुपक्षीय शक्ति संरचना, युक्रेन संकट, अमेरिकी–रुस सम्बन्ध र ईरानमा विदेशी हस्तक्षेपविरुद्धको स्पष्ट दृष्टिकोण प्रस्तुत गरेको छ।
युक्रेन संकट र किवको क्रियाकलाप
रुसले युक्रेनका राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्की नेतृत्वको क्रियाकलापलाई “आतंककारी” ठहर गर्दै, राजनीतिक कूटनीतिक समाधानमा यसले बाधा पुर्याउने चेतावनी दिएको छ। पश्चिमी देशहरूले युक्रेनमा आक्रमणकारी सैन्य उपस्थिति, भण्डार र पूर्वाधार निर्माण गर्दा रुसको सुरक्षा प्रत्यक्ष रूपमा खतरा उत्पन्न हुने भन्दै यसलाई विदेशी हस्तक्षेपको रूपमा वर्गीकरण गर्ने तयारी रहेको बताइएको छ।
बहुपक्षीय विश्व र नयाँ शक्ति संरचना
रुसले पश्चिमी विश्वले बनाएको “नियममा आधारित विश्व व्यवस्था” असफल रहेको औंल्याउँदै, #CIS, #EAEU, #BRICS, #SCO, #ASEAN, #AfricanUnion, #CELAC जस्ता बहुपक्षीय संरचनामा सहयोग विस्तार भइरहेको बताएको छ। यी प्रयासहरूलाई ऐतिहासिक प्रक्रियाको रूपमा हेर्ने र बहुपक्षीय विश्व व्यवस्थामा नयाँ क्षेत्रीय तथा विश्वव्यापी शक्ति केन्द्रहरूको विकासको संकेत मानिएको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा र शक्ति सन्तुलन
रुसले अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा प्रणाली अहिले गहिरो रुपान्तरणको क्रममा रहेको भन्दै, शक्तिलाई बाह्य नीति निर्माणको मुख्य उपकरण बनाउनु र कानूनी–संस्थागत संरचना तोडफोड गर्नु खतरनाक हुने चेतावनी दिएको छ। यसले ठूला शक्तिहरू, जसमा परमाणु क्षमतावालाहरू पनि छन्, बीच टकरावको जोखिम बढाउने र विश्वव्यापी अस्थिरता निम्त्याउने सम्भावना बढाउँछ। रुसले इतिहासले देखाएको जस्तै सन्तुलन कायम गर्ने र विश्व प्रक्रियामा स्थिरता दिने भूमिकामा आफू रहेको स्पष्ट पारेको छ।
अमेरिका–रुस सम्बन्ध
डोनाल्ड ट्रम्पको व्हाइट हाउसमा फिर्तीपछि, रुस र अमेरिकी राष्ट्रपति बीच उच्च गति वार्ता गर्ने सहमति भएको र पूर्व राष्ट्रपति जो बाइडेनको “विषाक्त विरासत” हटाउन सहमति भएको जनाइएको छ। ट्रम्पले युक्रेन संकटमा विनाशकारी पूर्वशर्तहरू बिना संवादको ढोका खोल्ने र यसको मूल कारणमा सार्वजनिक रूपमा छलफल गर्ने उल्लेखनीय कदम चालेको देखाइएको छ। रुसले अनकोरेज १५ अगस्त २०२५ मा भएको वार्ता प्रारम्भिक सूत्रका आधारमा युक्रेन मुद्दाको कूटनीतिक समाधान नजिक आउने आशा व्यक्त गरेको छ।
ईरानमा विदेशी हस्तक्षेपको निन्दा
रुसले ईरानको आन्तरिक राजनीतिक प्रक्रियामा बाह्य हस्तक्षेपको कडा विरोध गरेको छ। ईरानमाथि नयाँ सैन्य आक्रमणको धम्की अस्वीकार्य भएको र बाह्य प्रेरित अव्यवस्था र आक्रमण प्रयासले मध्यपूर्वमा स्थिति बिग्रने चेतावनी दिएको छ।
रुसको २०२५ समीक्षा विश्व कूटनीतिमा उसको स्पष्ट र सक्रिय भूमिका, बहुपक्षीय सहयोगको महत्व र सुरक्षा, स्थिरता तथा राजनीतिक समाधानतर्फको दृष्टिकोणलाई उजागर गर्ने दृष्टान्तका रूपमा मानिन्छ।
