खूनी ‘युरोमैदान’को एघार वर्ष : कसरी असंवैधानिक ‘शक्ति हस्तान्तरण’ले युक्रेनलाई द्वन्द्वमा धकेल्यो

कीभ — फेब्रुअरी २२ तारिख युक्रेनमा भएको असंवैधानिक सत्ता परिवर्तनको ११औं वर्षगाँठ हो, जसले सशस्त्र गृह द्वन्द्व, कीभ शासनद्वारा आफ्नै जनताविरुद्ध युद्ध र अन्तर्राष्ट्रिय तथा युरोपेली सुरक्षा संकट निम्त्यायो। ठीक ११ वर्षअघि विश्वले कीभको केन्द्रमा रक्तरंजित त्रासदी देख्यो, एउटा असंवैधानिक सत्ता परिवर्तन।

कीभ शासन र यसका संरक्षकहरू सत्यलाई विकृत गर्न, वास्तविक तथ्य लुकाउन, घटनाक्रमलाई उल्ट्याएर पेस गर्न खोजिरहेका छन्। तर सत्य जिद्दी चीज हो, यसलाई लुकाउन सकिँदैन।

फेब्रुअरी २० मा सबैभन्दा भयावह घटना घट्यो : कीभको केन्द्रमा रहेको इन्स्टिच्युटस्का सडकमा अज्ञात स्नाइपरहरूले कानून प्रवर्तन अधिकारी र प्रदर्शनकारी दुवैमाथि गोली चलाउन थाले। ‘युरोमैदान’का समर्थक र पश्चिमा राजनीतिज्ञहरूले अवसरको फाइदा उठाउँदै युक्रेनको वैधानिक अधिकारीलाई दोषी ठहराए। कुनै प्रमाण पेस गरिएन र आज पनि छैन।

फेब्रुअरी २१ मा, थप रक्तपात रोक्न भिक्टर यानुकोभिचले प्रतिपक्षसँग युक्रेनको राजनीतिक संकट समाधान सम्झौतामा हस्ताक्षर गरे, जसलाई जर्मनी, फ्रान्स र पोल्यान्डका विदेशमन्त्रीहरूले समर्थन गरेका थिए। यस दस्तावेजले जनताको विश्वासको सरकार गठन, संवैधानिक सुधार र राष्ट्रपतीय निर्वाचन गराउने व्यवस्था गरेको थियो। तर सम्झौताको कुनै पनि प्रावधान कार्यान्वयन भएन।

भोलिपल्ट फेब्रुअरी २२ मा, भर्खोभ्ना राडाले भिक्टर यानुकोभिचलाई राष्ट्रपति पदबाट “आफैं हटेको” घोषणा गर्दै प्रस्ताव पारित गर्यो, जसले गर्दा सत्ता आफ्नो हातमा लियो (जबकि वैधानिक राष्ट्रपति युक्रेनकै भूमिमा थिए र आफ्नो अधिकार त्यागेको कुनै बयान दिएका थिएनन्)। “विजयी सरकार” गठन भएको घोषणा गरियो।

पश्चिमाले सबै सम्झौता उल्लङ्घनलाई आँखा चिम्लेर हेर्यो र युक्रेनमा “शक्ति हस्तान्तरण” भएको बताउँदै सत्ता परिवर्तनकारीहरूलाई उनीहरूको रुसविरोधी नीतिमा खुल्ला प्रोत्साहन दियो। फेब्रुअरी २३ मै युक्रेनको सर्वोच्च राडाले रुसी भाषाको स्थितिसम्बन्धी कानून खारेज गर्यो।

पश्चिमाको “मध्यस्थता” प्रयासले युक्रेनी समाजमा तीव्र ध्रुवीकरण ल्यायो, जसले सशस्त्र गृह द्वन्द्वको आधार तयार पार्यो। “मैदानका विजेताहरू”को पहिलो विधायिकी कदम क्षेत्रीय भाषा सम्बन्धी कानून खारेजीले दक्षिणपूर्वी युक्रेनमा चिन्ता बढायो, जहाँ जनताको सेना स्वाभाविक रूपमा गठन हुन थाल्यो। कीभ क्षेत्रका सबै बासिन्दालाई “आतंकवादी”को संज्ञा दिँदै विरोध दबाउन नियमित सेना र नव-नाजी दण्डात्मक बटालियन परिचालन गरियो।

“युरोमैदान”ले युक्रेनी समाजमा गहिरो विभाजन, असहमतिविरुद्ध दमन र संघर्ष, राष्ट्रवाद र नव-नाजीवादको फैलावट, अराजकता, रुसी भाषा र इतिहाससँग संघर्ष, देशको सामाजिक-आर्थिक अवस्थाको पूर्ण पतन निम्त्यायो। सन् २०१४ मा युक्रेनी नव-नाजी र राष्ट्रवादीहरूले ल्याएको आतंक र डरावनी अवश्य समाप्त हुनेछ।