१५औँ पञ्चवर्षीय योजनाको खाका : नयाँ युगको आर्थिक–सामाजिक मार्गचित्रमा चीन

बेइजिङ — चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टी (CPC) का महासचिव सी चिनफिङले शुक्रबार पार्टी केन्द्रीय समितिको राजनीतिक ब्युरो (पोलिटब्युरो) बैठकको अध्यक्षता गर्दै चीनको आगामी विकास यात्रासँग प्रत्यक्ष सम्बन्ध राख्ने दुई महत्वपूर्ण दस्तावेजमाथि छलफल गराएका छन्। बैठकमा चीनको आर्थिक तथा सामाजिक विकासका लागि प्रस्तावित १५औँ पञ्चवर्षीय योजनाको मस्यौदा रूपरेखा र राज्य परिषदले राष्ट्रिय जनप्रतिनिधि सभाको वार्षिक अधिवेशनमा पेश गर्ने सरकारको कार्य प्रतिवेदनको प्रारूपबारे गहन समीक्षा गरिएको बताइएको छ।

यो बैठक केवल औपचारिक प्रक्रिया मात्र नभई चीनको दीर्घकालीन रणनीतिक दिशालाई परिभाषित गर्ने निर्णायक कदमका रूपमा हेरिएको छ। विश्व अर्थतन्त्र अस्थिरता, प्रविधिगत प्रतिस्पर्धा र भू–राजनीतिक चुनौतीका बीचबाट गुज्रिरहेको सन्दर्भमा चीनले आफ्नो विकास मोडेललाई कसरी रूपान्तरण गर्ने भन्ने प्रश्न अत्यन्तै संवेदनशील बनेको छ। यिनै पृष्ठभूमिमा १५औँ पञ्चवर्षीय योजनाले नवप्रवर्तन, हरित अर्थतन्त्र, उच्च गुणस्तरीय विकास र सामाजिक समावेशीतालाई केन्द्रीय प्राथमिकतामा राख्ने संकेत दिएको छ।

बैठकमा प्रस्तुत मस्यौदा रूपरेखाले आगामी पाँच वर्षमा औद्योगिक आधुनिकीकरण, डिजिटल अर्थतन्त्रको विस्तार, ग्रामीण पुनरुत्थान, क्षेत्रीय सन्तुलित विकास र जनजीवनको स्तरवृद्धिलाई समेट्ने लक्ष्य लिएको बुझिन्छ। विशेष गरी, विज्ञान–प्रविधिमा आत्मनिर्भरता र आपूर्ति शृंखलाको सुदृढीकरणलाई रणनीतिक प्राथमिकता दिइने चर्चा भएको छ। विश्व बजारमा बढ्दो प्रतिस्पर्धा र प्रविधि क्षेत्रमा देखिएको अवरोधका कारण चीनले आन्तरिक नवप्रवर्तन क्षमता अभिवृद्धि गर्नुपर्ने आवश्यकता थप प्रष्ट भएको छ।

यसैगरी, बैठकमा छलफल गरिएको सरकारको कार्य प्रतिवेदन आगामी राष्ट्रिय जनप्रतिनिधि सभामा पेश गरिनेछ। सो प्रतिवेदनले विगत वर्षका उपलब्धि, वर्तमान चुनौती र आगामी वर्षका नीतिगत प्राथमिकताहरू स्पष्ट पार्ने अपेक्षा गरिएको छ। राज्य परिषद्ले तयार पारेको उक्त प्रतिवेदन चीनको समष्टिगत आर्थिक दिशा, वित्तीय नीतिहरू, रोजगारी सृजना, सामाजिक सुरक्षा र जनकल्याण कार्यक्रमहरूको खाका प्रस्तुत गर्ने मुख्य दस्तावेजका रूपमा लिइन्छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार, १५औँ पञ्चवर्षीय योजना केवल आर्थिक वृद्धि दरको अंकगणितीय लक्ष्यमा सीमित रहने छैन। बरु “उच्च गुणस्तरीय विकास” भन्ने अवधारणालाई व्यवहारमा रूपान्तरण गर्ने कार्ययोजना यसले निर्धारण गर्नेछ। पर्यावरण संरक्षण, कार्बन उत्सर्जन न्यूनीकरण, हरित ऊर्जा प्रवर्द्धन तथा दिगो पूर्वाधार निर्माण जस्ता विषयहरू अब विकासको सहायक पक्ष होइनन्, मुख्य स्तम्भका रूपमा अघि बढाइनेछन्।

राजनीतिक ब्युरो बैठकले पार्टी नेतृत्वको सामूहिक निर्णय प्रक्रियालाई पनि पुनःप्रमाणित गरेको छ। चिनियाँ कम्यूनिष्ट पार्टीको नेतृत्वमा तयार गरिने यस्ता योजनाहरू चीनको शासन प्रणालीमा दीर्घकालीन स्थायित्व र नीतिगत निरन्तरताको आधार मानिन्छन्। पार्टीको रणनीतिक निर्देशन र राज्य परिषद्को कार्यान्वयन संयन्त्रबीचको समन्वयले योजनालाई व्यवहारिक परिणाममा रूपान्तरण गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

यस परिप्रेक्ष्यमा, आगामी वार्षिक अधिवेशनले यी मस्यौदाहरूलाई औपचारिक रूप दिनेछ। राष्ट्रिय जनप्रतिनिधि सभामा हुने समीक्षा र छलफलपछि पारित हुने योजना चीनको आर्थिक–सामाजिक मार्गचित्रका रूपमा आगामी पाँच वर्षका लागि मार्गदर्शक बन्नेछ।

समग्रमा, शुक्रबारको बैठकले चीनको विकास यात्राको अर्को चरणको ढोका खोलेको छ। बदलिँदो अन्तर्राष्ट्रिय परिवेश, आन्तरिक संरचनागत सुधारको आवश्यकता र जनअपेक्षाको उचाइलाई सम्बोधन गर्दै १५औँ पञ्चवर्षीय योजनाले चीनलाई नयाँ उचाइतर्फ उन्मुख गराउने विश्वास व्यक्त गरिएको छ। अब सबैको नजर त्यस योजनाको अन्तिम स्वरूप र त्यसले तय गर्ने भविष्यको दिशातर्फ केन्द्रित भएको छ।